«Համակարգո՞ղ», թե՞ «ինքնահռչակ». ՀՀ վարչապետը եկեղեցու բարենորոգման համար խորհուրդ է ստեղծել
Եկեղեցու բարենորոգման օրակարգի մեկնարկ 2026 թ.
Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ու 10 եպիսկոպոսներ վարչապետի կեցավայրում ստորագրել են հայտարարություն, որով ազդարարել են եկեղեցու բարենորոգման օրակարգի մեկնարկն ու այդ գործընթացը համակարգող խորհրդի ձևավորումը: Ներկայացվել է նաև ճանապարհային քարտեզ, որի վերջին քայլը նոր Ամենայն հայոց կաթողիկոսի ընտրությունն է:
Հայտարարությունը ստորագրածները եկեղեցու հոգևոր դասին և հետևորդներին կոչ են արել աջակցել բարենորոգման օրակարգին: Ինքը՝ Փաշինյանը, այդ աջակցությունը հայտնելու համար քաղաքացիներին հրավիրել է ուխտերթի՝ մայրաքաղաքի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու բակից դեպի Սուրբ Աստվածածին Կաթողիկե եկեղեցի: Երթը տեղի է ունենալու Սուրբ Ծնունդի օրը՝ հունվարի 6-ին, ժամը 13:30-ը: Վարչապետի դիտարկմամբ՝ խաղաղ երթի նպատակներից է նաև երկրի պետականությանն աջակցելը:
«Եկեղեցու փաստացի պետի և նրա մերձավոր շրջապատի կողմից եկեղեցին մեր պետության, ինքնիշխանության, անկախության դեմ որպես հիբրիդային պայքարի միջոց օգտագործելու գործելակերպը անընդունելի է, և մենք նման գործելակերպի շարունակություն թույլ չենք տալու: Հենց այս խորհուրդն է հատկապես էական ակցիայի երթային բնույթի տրամաբանության համար»,- հայտարարել է Փաշինյանը:
Դեռևս նախորդ տարի վարչապետը կաթողիկոսին մեղադրել էր օտարերկրյա հատռւկ ծառայություններին զեկույցներ ներկայացնելու մեջ, նաև հայտարարել, որ ԽՍՀՄ տարիներին Գարեգին Բ-ի եղբայրը՝ Եզրաս արքեպիկոպոսը ՊԱԿ գործակալ է եղել:
Հայաստանի փորձագիտական շրջանակները արտաքին ազդեցության կասկածները հիմնավոր են համարում: Նրանց գնահատմամբ՝ կաթողիկոսի գլխավորությամբ որոշ հոգևորականներ «շարունակում են պայքարը ընդդիմադիր քաղաքական դաշտում՝ ընդդեմ լեգիտիմ իշխանությունների»։
Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնից, սակայն, պարբերաբար ահազանգում են իշխանությունների կողմից «հակաեկեղեցական արշավի» իրականացման մասին:
«Եկեղեցու կանոնակարգային հարցերը և բարենորոգումը վերպահված չեն ինքնահռչակ խորհրդի, այլ՝ Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու Նվիրապետությանը՝ իր բարձրագույն կառույցներով»,- արձագանքելով ստորագրված հայտարարությանը՝ նշել են Մայր Աթոռից:
Ի՞նչ է ասված հայտարարության մեջ, ինչի՞ մեջ է վարչապետը մեղադրում կաթողիկոսին ու նրա մերձավոր շրջապատին, մեկնաբանություն
- Փաշինյանը որոշել է հանդիպել «կաթողիկոսի թյուր ընթացքը» քննադատող հոգևորականների հետ
- «Որոշ ժամանակով կասեցնե՛լ ծառայությունը»․ կուսակրոն հայ հոգևորականին ինտիմ տեսանյութ է վերագրվում
- «Կաթողիկոսը պարտվեց վստահության հանրաքվեն Էջմիածնում»․ կարծիք ՏԻՄ ընտրությունների մասին
«Դատապարտում ենք եկեղեցին օտար շահերի ծառայեցնելու հակականոնական գործելակերպը»
Երեկ ուշ երեկոյան վարչապետն իր կեցավայրից տեսանյութ էր հրապարակել, տեղեկացրել, որ մի քանի ժամ քննարկել և համաձայնեցրել են եկեղեցու բարենորոգման վերաբերյալ հայտարարությունը: Փաշինյանը ներկայացրել էր տեքստը, որից հետո ինքն ու 8 եպիսկոպոսներ ստորագրել էին այն: Վարչապետը նաև հայտնել էր, որ 10 եպիսկոպոսներից 2-ի հետ տեքստը համաձայնեցրել են հեռակա կարգով:
Հայտարարության համաձայն՝ վարչապետն ու եպիսկոպոսները՝
- մտահոգված են եկեղեցու փաստացի պետի (կաթողիկոսի) և նրա մերձավոր շրջապատի ներկայացուցիչների կողմից Ավետարանի սկզբունքներով ապրելու և քարոզելու առաքելության ձախողմամբ, հոգևոր կյանքի խաթարմամբ, բարքերի այլասերման աղաղակող փաստերի նկատմամբ հանդուժողականության դրսևորումներով,
- դատապարտում և անընդունելի են համարում եկեղեցին քաղաքականության մեջ ներքաշելու, այն տարբեր օրակարգերի և օտար շահերի ծառայեցնելու հակականոնական գործելակերպը,
- արձանագրում են, որ եկեղեցու կամայական կառավարումը և խտրականությունը հանգեցրել են հոգևոր կյանքի բնականոն ընթացքի խաթարման, եկեղեցու ներսում պառակտումների, ազգային-հոգևոր արժեքների հետընթացի,
- ընդունում են իրենց բաժին մեղավորությունը և պատասխանատվությունը՝ եկեղեցում ստեղծված այս իրավիճակի համար:
Նշվում է, որ վարչապետն ու հայտարարությանը միացած 10 հոգևորականները ձևավորում են համակարգող խորհուրդ, որին վերապահված են լինելու եկեղեցու բարենորոգման կազմակերպչական գործառույթները։ Եթե խորհրդի բոլոր անդամները համաձայնեն, կազմը հետագայում կարող է նաև ընդլայնվել:
Ներկայացվել է ճանապարհային քարտեզ
Հրապարակված տեսանյութում Փաշինյանը հայտարարել է, որ եկեղեցու բարենորոգումն իրականացվելու է հետևյալ ճանապարհային քարտեզով՝
- բարենորոգման օրակարգի հանրահռչակում,
- Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու փաստացի պետի հեռացում (հանգստի կոչում),
- սահմանված կարգով կաթողիկոսական տեղապահի ընտրություն,
- Սուրբ Եկեղեցու Կանոնադրության ընդունում: Կանոնադրությամբ պետք է սահմանվեն ամրագրված սկզբունքների պահպանման, ֆինանսական թափանցիկության և հոգևորականների բարեվարքության ապահովման կառուցակարգեր,
- սահմանված կարգով Ամենայն հայոց կաթողիկոսի ընտրություն։
Մայր Աթոռն ահազանգում է եկեղեցու իրավունքների ոտնահարման մասին
Սուրբ Էջմիածնից հայտարարել են, որ «եկեղեցու ներքին կյանքի կանոնակարգման և բարենորոգման պատրվակով Հայաստանի կառավարության ղեկավարի ձեռնարկած գործողությունները՝
- ուղղակի ոտնահարում են ՀՀ Սահմանադրությունը,
- խախտում են թե՛ միջազգայնորեն, թե՛ ՀՀ օրենսդրությամբ ամրագրված եկեղեցու իրավունքները:
«Նման հակաեկեղեցական գործընթացների մեջ եպիսկոպոսների ներգրավումը, քահանայից դասի նկատմամբ կիրառվող ճնշումները դատապարտելի են։ Եկեղեցու կյանքին առնչվող խնդիրների քննարկումները կատարվում են բացառապես եկեղեցական համապատասխան մարմիններում, կանոնական կարգավորումների համաձայն»,- ասված է հաղորդագրությունում:
Նախապատմություն. օտարերկրյա գործակալ լինելու մեղադրանք կաթողիկոսին և նրա եղբորը
Կես տարուց ավելի է, ինչ Փաշինյանը կաթողիկոսին հեռացնելու թեման օրակարգում է պահում: Սկզբում վարչապետը նշում էր, որ Գարեգին Բ-ն պետք է հեռանա, քանի որ խախտել է կուսակրոնության ուխտը, դուստր ունի: Ավելի ուշ այդ մեղադրանքին միացավ մեկ ուրիշը, թե, իբր, կաթողիկոսն ամենօրյա ռեժիմով զեկուցում է օտարերկրյա հատուկ ծառայության լեյտենանտներին: Սա, ըստ էության, նշանակում է, որ երկրի ղեկավարը հոգևոր առաջնորդին մեղադրում է օտարերկրյա ազդեցության գործակալ լինելու մեջ:
Վարչապետ Փաշինյանը գործակալ լինելու մեջ է մեղադրել նաև կաթողիկոսի եղբորը՝ Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի թեմի առաջնորդ Եզրաս արքեպիսկոպոս Ներսիսյանին։
Տարեվերջին՝ դեկտեմբերի 20-ին իշխանությունների հետ փոխկապակցված civic.am կայքը հրապարակել էր փաստաթղթի պատճեն, ըստ որի՝ Ներսիսյանը համագործակցել է ԽՍՀՄ Պետական անվտանգության կոմիտեի՝ ԿԳԲ-ի հետ, ունեցել է ծածկանուն՝ «Կարո»։
Չնայած այս հրապարակմանը՝ Ազգային անվտանգության ծառայությունը լրագրողներին տեղեկատվություն չի տրամադրել Գարեգին Բ-ի և Եզրաս արքեպիսկոպոսի՝ օտարերկրյա հատուկ ծառայությունների հետ ունեցած կապերի մասին: Գերատեսչությունից միայն նշել են, որ օպերատիվ հետախուզական գործունեության միջոցառումների իրականացմամբ ձեռքբերված տեղեկությունները դասվում են պետական գաղտնիքի շարքին:
Մեկնաբանություն
Հայկական խորհրդի փորձագետ, քաղաքագետ Ռոբերտ Ղևոնդյանն ավելի վաղ հրապարակել էր ««Խաղալ» քաղաքականություն՝ պաշտպանվելով վեղարի տակ» վերնագրով հոդված, որում արձանագրել էր, որ եկեղեցի-իշխանություն պայքարն ընթանում է քաղաքական դաշտում:
Ղևոնդյանի դիտարկմամբ՝ վերջին զարգացումներն էականորեն թուլացրել են եկեղեցականների դիրքերը, սակայն նրանցից ոմանք դեռևս հրաժարվում են ընդունել ակնհայտ իրողությունները՝ «աջակցություն ստանալով արմատական ռուսամետ ընդդիմադիրներից և չդիմանալով նրանց առաջարկների գայթակղությանը»:
«Հայաստանը ժողովրդավարական պետություն է, ցանկացած անձ կարող է քաղաքական դաշտ մտնել և «խաղալ» այդ դաշտում, նույնիսկ՝ արտաքին ուժերի ազդեցություններն օգտագործելով։ Դա վերաբերվում է նաև հոգևորականներին։ Սակայն ինչպես աշխարհում ամեն ինչ, այնպես էլ այդ գործողությունն ունի իր «գինը»»,— գրել է նա:
Քաղաքագետի գնահատմամբ՝ քաղաքական պայքարի մեջ մտած որոշ եկեղեցականներ, այդ թվում կաթողիկոսն ու նրա շրջապատը՝ իրենց հոգևոր սպասավորի կարգավիճակն օգտագործում են որպես «հակահարվածից» պաշտպանվելու միջոց.
«Նման քայլը ոչ միայն բարոյական-արժեքային և քաղաքակրթական սնանկության հավաստում է, այլև ուղղակիորեն հակասում է սահմանադրությանը։ Սակայն սա դեռ խնդրի մի մասն է։ Որոշ եկեղեցականներ ավելի հեռուն են գնում՝ քաղաքական դաշտում իրենց գործողությունների հակազդեցությունը որակելով որպես «Հայ առաքելական եկեղեցու դեմ» գործողություն, այսպիսով իրենց նույնացնելով բազմադարյա հայ եկեղեցու հետ»:
Կարծում է՝ աշխարհաքաղաքական անկայուն իրավիճակում եկեղեցու որոշ հոգևորականների՝ «քաղաքականություն խաղալու» մոլուցքը և հակազդեցությունից «վեղարով պաշտպանվելու» փորձերը դավաճանություն են ոչ միայն Հայաստանի, այլև Հայ Առաքելական եկեղեցու հանդեպ։
«Ժամանակն ամեն ինչին իր իրական գնահատականը կտա»,- ամփոփել է փորձագետը:
Հետևեք մեզ — Facebook | Youtube
Եկեղեցու բարենորոգման օրակարգի մեկնարկ 2026 թ.
