Հայաստանում նորակառույցներում բնակտարածքի պահանջարկը մեծ է․ ինչո՞վ է պայմանավորված
ՀՀ-ում նորակառույցների պահանջարկը մեծ է
Հայաստանում, մասնավորապես՝ Երևանում և հարակից բնակավայրերում, նորակառույց շենքերի շինարարությունը եռում է: Անշարժ գույքի գործակալություններում դա պայմանավորում են տեղացի և արտասահմանցի գնորդների հետաքրքրությամբ։ Ընդ որում մարդիկ սկսել են նախապատվությունը տալ նոր շենքերին: Երկրորդային շուկայում բնակիչը կարող է առնչվել խնդրների, մասնավորապես՝ վերելակների անսարքության, կոյուղիների մաշվածության, ջերմային կորուստների:
Սակայն նորակառույցների վաճառքն այս աստիճան աճ չէր գրանցի, եթե Հայաստանում հիփոթեքի դեպքում չգործեր եկամտային հարկի հետվերադարձի օրենքը, որը տարածվում է միայն նորակառույց բնակֆոնդի վրա: Նորակառույց շենքում բնակարանի գնորդն իր աշխատավարձից պահվող եկամտային հարկը կարող է հետ ստանալ և այն ուղղել բնակարանի տոկոսների մարմանը:
Այս օրենքը սկսել է գործել 2014 թվականից, Երևանում այն ավարվել է 2025թ-ին։ Բայց այն կառուցապատողները, որոնք շինթույլտվություն են ստացել մինչև 2022-ը, դեռ կարող են այս ծրագրի շրջանակներում վաճառել իրենց բնակարանները եկամտահարկի հետվերադարձի պայմաններով:
Այս հնարավորությունից կարելի է օգտվել մեկ անգամ: Մարդիկ ընտրում են այս տարբերակն այն դեպքում, երբ ունեն կայուն և գրանցված աշխատանք, որի համար ստանում են միջից բարձր վարձատրություն։
Եկամտային հարկի հետվերադարձը պետության համար հսկայական ֆինանսական բեռ է ստեղծել։ Սակայն գործընթացը մեծապես նպաստել է վերջին հինգ տարիներին Երևանում և մարզերում շինարարության աննախադեպ աճի։ Եվ դա վերջին շրջանում երկրում տնտեսական աճի հիմնական շարժիչն է:
Ծանոթանալով նորակառույցների կայքերի առաջարկներին՝ պարզ է դառնում, որ արդեն կառուցված շենքերի բնակարանների կեսից ավելին վաճառված է։ Տարբեր շենքերի դեպքում թվային պատկերը տարբերվում է, միջակայքը 40-70% է կազմում:
Երկրորդային շուկայի գնորդները հիմնականում այն քաղաքացիներն են, որոնք չունեն բարձր աշխատավարձ։ Նրանք նախընտրում են հին բնակֆոնդը, որովհետև այդտեղ բնակարանների գներն անհամեմատ ցածր են:
- «ՀՀ-ն կարող է դառնալ տարանցիկ հաբ»․ տնտեսագետը՝ Իրանի շուրջ առկա իրավիճակի մասին
- Հայաստանում հին շենքերը դարձնում են էներգախնայող ու գեղեցկացնում
- Արևային էներգիայի օգտագործման մասին՝ Երևանի բնակիչը, գործարարն ու փորձագետը
Ինչ է ասում վիճակագրությունը
ՀՀ կադաստրի կոմիտեի տրամադրած տվյալներով՝ Երևան քաղաքում 2025թ-ին իրականացվել է անշարժ գույքի վաճառքի ավելի քան 74 458 գործարք, որը ներառում է ինչպես բազմաբնակարան շենքերը, այնպես էլ անհատական բնակելի տները, հողատարածքները, կոմերցիոն տարածքները: Սա 8%-ով ավելի է քան 2024թ-ի գործարքները (ընդհանուր թիվը՝ 68 914):
Բազմաբնակարանների վաճառքը այս վիճակագրության մեջ կազմել է մոտ 21 հազար, որից 15 հազարը, կամ 72% բաժին է ընկել Երևանին։
Ընդ որում, նորակառույց (մինչև ինը տարվա մաշվածություն ունեցող) բազմաբնակարան շենքերի առքուվաճառքին բաժին է ընկել 8965 գործարք: Մայրաքաղաքից հետո ամենաշատ նորակառույցները վաճառվել են Աբովյան քաղաքում (3131 գործարք):
Երևանում գործարքների կեսից ավելին կազմել են նորակառույց շենքերի բնակարանների վաճառքը: Գնորդների 89%-ը բնակարանը ձեռք է բերել հենց կառուցապատողից:
Ի՞նչ են հաշվի առնում նորակառույցնեևում բնակարանների գնորդները
Աշխեն Ավալյանը նորակառուցում հիսուն քառակուսի մետր տարածքով բնակարան է ձեռք բերել՝ օգտվելով եկամտային հարկի հետվերադարձի օրենքից:
Այս շենքում մեկ մետր քառակուսին արժեցել է 520 հազար դրամ, կանխավճարը կազմել է բնակարանի արժեքի 10%-ը։ Այն գտնվում է Երևանի Մալաթիա Սեբաստիա վարչական շրջանում։
«Երկրոդային շուկան լավ ուսումնասիրելուց հետո, կանգ առա այս տարբերակի վրա: Նախ երկրորդային շուկայում պետք է բնակարանի արժեքի 30%-ի չափով կանխավճար ունենայի։ Բացի դրանից, մինչև 80 հազար դոլար արժողությամբ տները նորոգման, կահավորման կարիք ունեին։ Դրա համար ևս գումար պետք է նախատեսեի»,- բացատրում է Աշխենը:
Նախքան նորակառույցում բնակարան ստանալը գնորդները ստիպված են լինում սպասել շինարարության ավարտին, որովհետև գնման իրավունքը ձեռք են բերում շինարարության սկզբում կամ ընթացքում: Հաճախ նաև շինավարտն է ձգձգվում, և բնակարանը գնորդին է հասնում մեկից մինչև երեք տարի անց։ Շատերն այդ ժամանակն օգտագործում են բնակարանի նորոգմանն ու կահավորմանը նախապատրաստվելու համար:
«Եկամտահարկի վերադարձի դեպքում սկզբնական տարիներին մայր գումարի մարումները բավականին փոքր են, հետագա տարիներին տոկոսը նվազում է, մայր գումարը՝ ավելանում: Անկեղծ ասած, նորակառույցում տուն գնելիս՝ մտածել եմ նաև հետագայում լավ գնով վաճառելու մասին: Երկրորդային շուկայի դեպքում կասկածներ շատ ունեի։ Հին բնակֆոնդը խնդրահարույց է․ վերելակները հնացած են, կոյուղիները ևս։ Հետագայում դժվար կլինի նորմալ գնով վաճառել»,- ասում է Աշխենը:
Թե՛ նոր, թե՛ հին տներն ունեն իրենց պահանջարկը, մեկի վաճառքը մյուսի հաշվին չէ
Անդրանիկ Գրիգորյանը անշարժ գույքի գործակալ է։ Հիմա նորակառույցների վաճառքներ է սկսել իրականացնել նաև Երևանից դուրս՝ Աբովյան, Արտաշատ, Էջմիածին, Ծաղկաձոր համայնքներում: Այնուամենայնիվ, նկատում է՝ Երևանի շուկան դոմինանտ, մարդիկ պատրաստ են 30-40% ավելի վճարել, բայց մայրաքաղաքում բնակարան ձեռք բերել․
«Մարզերի առաջարկները հիմնականում տեղի բնակիչներին են հետաքրքրում։ Երևանի նորակառույցներում դեռևս կան եկամտային հարկի հետվերադարձով առաջարկներ։ Սակայն, եթե անկեղծ ասեմ՝ դրանք ցածր և միջին եկամուտ ունեցողների համար չեն։ Այս բնակարանների մեկ քառակուսի մետրը հիմնականում 3000 դոլարից թանկ արժե»։
Անդրանիկի խոսքով՝ այդ բնակարանների գնորդների մեծամասնությունը չի էլ օգտվում եկամտային հարկի հետվերադարձից.
«Երբեմն գնում են կանխիկ, առանց հիփոթեքային վարկավորման։ Այդ սեգմենտի տարածքները գնում են առավելապես սփյուռքում ապրող մեր հայրենակիցները՝ որպես ներդրումային գույք կամ անվտանգություն բարձիկ։ Նրանց հետ մեր շփումներից պարզ է դառնում, որ իրենցից շատերը պատրաստվում են ծերությունն այստեղ անցկացնել կամ տարվա մեկ-երկու ամիսն այստեղ ապրել: Մարդիկ տարբեր հեռանկարներ ունեն Հայաստանի հետ կապված»:
Անշարժ գույքի գործակալը համոզված է, որ Հայաստանը՝ չնայած անվտանգային խնդիրներին, դրսում ապրող հայերի համար ամենաապահով վայրն է․
«Ավելին, սփյուռքի հայրենակիցները պատրաստ են այստեղ տեղափոխվել այլ երկրներում ունեցած խնդիրներից խուսափելու համար: Ինձ հաճախ են հարցնում՝ ովքե՞ր են առնելու այսքան նորակառույց բնակարանները, եթե երկրի ներսում գնողունակ պահանջարկը մեծ չէ։ Իմ պատասխանը մեկն է՝ սփյուռի հայերը: Շատերը մի քանի բնակարան են անգամ գնում: Գների կտրուկ փոփոխություն առաջիկա տարիներին չի լինի, որովհետև Հայաստան դրսից հոսք կա։ Մարդիկ կշարունակեն բնակարաններ գնել, որ վարձակալության հանձնեն և եկամուտ ստանան»։
Ուռճացված գներին անդրադառնալիս՝ հիշեցնում է, որ երկրորդային շուկան սահմանափակ միջոցներ ունեցող գնորդներին իրատեսական գնային առաջարկներ է անում: Այդ պատճառով էլ երկրորդային շուկան, որտեղ չի գործում պետական խրախուսում եկամտային հարկի հետվերադարձի տեսքով, կարողանում է կայուն վաճառքներ ապահովել:
«Լիովին տարբեր գնորդներ են առաջնային և երկրորդային շուկայի գնորդները: Նրանք, ովքեր խնայած որոշակի գումար ունեն, նախընտրում են երկրորդային շուկան, որովհետև կամ ապրելու նպատակով են գնում, կամ արագ վարձակալության հանձնելու համար: Նորակառույցների դեպքում մեկից երեք տարի ժամանակ է պետք տվյալ բնակարանը մուտք գործելու համար»,- բացատրում է Անդրանիկ Գրիգորյանը:
Հավելենք, որ անցած տարի Հայաստանում շահագործման է հանձնվել ռեկորդային 2270 հազար քառակուսի մետր բնակելի տարածք։ Համեմատության համար նշենք, որ այդ թիվը 2024թ-ին կազմել է 1251 հազար քառակուսի մետր բնակելի տարածք:
Հետևեք մեզ — Facebook | Youtube
ՀՀ-ում նորակառույցների պահանջարկը մեծ է
