ԱՄՆ-ը մասնաբաժինը TRIPP-ում կլինի 74%․ Երևանի ու Վաշինգտոնի նոր հայտարարությունը
Միրզոյանի ասուլիսը TRIPP-ի իրականացման շրջանակի մասին
Հայաստանի արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանն ու ԱՄՆ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն համաձայնեցրել են TRIPP («Թրամփի ուղի») նախագծի իրականացման շրջանակը։
Հայտարարությունից տեղեկանում ենք, որ ստեղծվելու է TRIPP զարգացման ընկերություն։ Այս ընկերությունն էլ «ԱՄՆ վերահսկիչ բաժնեմասով և սկզբունքային հարցերում Հայաստանի վերահսկողությամբ» ապահովելու է ենթակառուցվածքների զարգացումը․
«Ակնկալվում է, որ ընկերությունը պատասխանատու կլինի ԹՐԻՓՓ-ի զարգացման համար՝ 49 տարի նախնական ժամկետով նրան տրամադրվող կառուցապատման իրավունքով։ Հայաստանը մտադիր է ԱՄՆ-ին առաջարկել ԹՐԻՓՓ զարգացման ընկերության 74% մասնաբաժինը և պահպանել 26% մասնաբաժինը»։
Ամրագրված է նաև դրույթ համագործակցությունը ևս 50 տարով երկարաձգելու մասին։ Առաջին ժամկետի՝ 49 տարվա ավարտից հետո ՀՀ կառավարության մասնաբաժինը կավելանա՝ դառնալով 49%։
Արտգործնախարար Արարատ Միրզոյանը Վաշինգտոնից հանդես է եկել ասուլիսով՝ պատասխանելով լրագրողների կողմից նախապես ուղարկված հարցերին։ Նրա փոխանցմամբ՝ մասնաբաժինները որոշվել են բանակցությունների արդյունքում և «արտացոլում են երկրների ներդրումները»։ Ըստ Միրզոյանի՝ Նահանգները մեծ ծավալի ֆինանսական ներդրումներ է անելու։
«Հայաստանն իր կողմից հիմնական բանը, որ ներդնելու է, մեծ հաշվով կառուցապատման իրավունքն է։ Կարծում եմ՝ բավականին արդար բաշխում է։ Ընդ որում, խոսքը միայն նախնական 49 տարվա մասին է։ Երբ ներդրումների վերադարձն ապահովված կլինի, պայմանագիրն էլ կերկարացվի, բաժնեմասերի հարաբերակցությունը փոխվելու է»,- մանրամասնել է նախարարը։
Փաստաթղթում նշվում է, որ նախագիծը պետք է իրականացվի Հայաստանի տարածքում նախատեսված տարանցման ուղիների շրջանակներում՝ «ապագայում հստակեցվելիք տեղադիրքերում»։
Շեշտվում է, որ ՀՀ ինքնիշխան տարածքում ծրագրի ողջ ծածկույթի նկատմամբ պահպանվելու է Հայաստանի լիակատար ինքնիշխանությունը։
Բուն շինարարության մեկնարկի մասին հարցին Միրզոյանը հստակ պատասխան չի տվել։ Միայն հույս է հայտնել, որ գետնի վրա աշխատանքները կմեկնարկեն աշնան սկզբին։
Ասուլիսի կարևոր դրվագները, մանրամասներ հայ-ամերիկյան համատեղ հայտարարությունից
- Ջեյ Դի Վենսը Երևան կգա՞․ ԱՄՆ փոխնախագահի հնարավոր այցի շուրջ քննարկումներ ՀՀ-ում
- «Թուրքիան փորձում է նվազեցնել Հայաստանի տարանցիկ պոտենցիալը»․ կարծիքներ
- «TRIPP-ը կդառնա Հայաստանի անվտանգության նոր բաղադրիչ». Փաշինյան
«Երթուղու կառավարում և ոչ միայն»․ ի՞նչ բացառիկ իրավունքներ է տրամադրելու Հայաստանը
Շրջանակային փաստաթղթի համաձայն՝ Հայաստանը մտադիր է ստեղծվելիք ԹՐԻՓՓ զարգացման ընկերությանը տրամադրել հետևյալ բացառիկ իրավունքները՝
- պլանավորել, նախագծել, զարգացնել, կառուցել, շահագործել և պահպանել բազմամոդալ տարանցիկ ենթակառուցվածքները նախանշված տարանցիկ երթուղիների շրջանակներում,
- ստեղծել հատուկ նշանակության կազմակերպություններ կոնկրետ ենթակառուցվածքային նախագծերի համար,
- պայմանագրեր կնքել շինարարական ընկերությունների, օպերատորների և ծառայություն մատուցողների հետ,
- ստեղծել և գանձել եկամուտներ ենթակառուցվածքային գործողություններից,
- կառավարել ԹՐԻՓՓ երթուղին՝ որպես ինտեգրված համակարգի մաս։
Ընդ որում, կառուցապատման իրավունքը ներառում է ինչպես երկաթուղային, ճանապարհային, այնպես էլ էներգետիկ, թվային և աջակցող այլ ենթակառուցվածքների կառուցումը։
Նշվում է, որ զարգացման ընկերությունը կարող է հավաքել և պահպանել եկամուտներ տարբեր աղբյուրներից, այդ թվում՝ ենթակառուցվածքների հասանելիության վճարներից, տարանցիկ երթուղու շրջանակներում առևտրային գործունեությունից։
Ըստ փաստաթղթի՝
- կկիրառվի «ֆրոնտ օֆիս-բեք օֆիս» մոդելը՝ օգտագործելով թվային գործիքներ անխոչընդոտ կապը դյուրացնելու համար,
- «Ֆրոնտ օֆիսի» գործառույթները (փաստաթղթերի նախնական հավաքագրում, վարչական աջակցություն) կիրականացնեն մասնավոր օպերատորները, «բեք օֆիսինը»՝ ՀՀ պետական մարմինները,
- ԹՐԻՓՓ զարգացման ընկերությունն անմիջականորեն կիրականացնի երկաթգծային ու ճանապարհային նախագծերը և կունենա դուստր ձեռնարկություններ կամ հատուկ նշանակության կազմակերպություններ ԹՐԻՓՓ-ի այլ բաղադրիչների համար,
- Հայաստանը և ԱՄՆ նախատեսում են միասին աշխատել զարգացման ընկերության կորպորատիվ կառուցվածքը ձևավորելու ուղղությամբ, որը կարտացոլի երկու երկրների կառավարությունների ներգրավածությունը բազմամոդալ տարանցիկ երթուղու շահագործմանը վերաբերող առանձին հատուկ որոշումներում և հարցերում, ինչպես նաև ֆինանսական եկամուտ ԱՄՆ-ին՝ իր նախնական ներդրման դիմաց, կամ այլ տնտեսական օգուտներ ԱՄՆ կառավարությանը կամ ԱՄՆ ընկերություններին։
- հստակեցված սկզբունքային հարցերի շրջանակներում գտնվող որոշակի զգայուն խնդիրների վերաբերյալ որոշումները կկայացվեն համատեղ՝ Հայաստան-ԱՄՆ ղեկավար կոմիտեի միջոցով։
«Ինքնիշխան գործառույթները չեն արտապատվիրակվի»․ ի՞նչ պետք է անեն ՀՀ պետական մարմինները
Հայտարարության համաձայն՝ ՀՀ պետական մարմիններն իրականացնելու են «բեք օֆիսի» գործառույթները։ Մասնավորապես նշվում է, որ ՀՀ մաքսային և սահմանային պաշտոնյաներն իրացնելու են բոլոր ինքնիշխան իրավասությունները՝ համաձայն ՀՀ ներքին օրենսդրության և միջազգային համաձայնագրերի։
«Բեք օֆիսն» իրականացնելու է մաքսային վերջնական որոշումներ և ձևակերպումներ, անվտանգության ստուգում և իրականացում, միգրացիոն վերահսկողություն, իրավապահ գործողություններ, թույլտվություններ և հաստատումներ, զննում և ստուգում։
Փաստաթղթի համաձայն՝ Հայաստանի պաշտոնյաները ֆիզիկական ներկայություն են պահպանելու ՀՀ սահմանային և մաքսային բոլոր հաստատություններում․
«Ինքնիշխան գործառույթների որևէ արտապատվիրակում չի իրականացվում»։
Շեշտվում է, որ ՀՀ-ն պահպանում է երկրի տարածքում ԹՐԻՓՓ-ի ողջ ծածկույթի նկատմամբ օրենսդիր, կարգավորիչ և դատական իրավազորությունը, ինչպես նաև՝
- ազգային անվտանգության և իրավապահ գործունեության նկատմամբ վերահսկողությունը,
- Հայաստանի ինքնիշխան տարածքում բոլոր հատվածներ հասանելիությունը,
- ՀՀ ինքնիշխան տարածքում տարանցիկ երթուղու մասերում բոլոր հայկական օրենքները կիրառելու իրավազորությունը,
- հարկերի, մաքսային տուրքերի և առևտրի ու տարանցման այլ պարտադիր վճարների նկատմամբ իրավազորությունը։
«ՀՀ հարկերը, մաքսային տուրքերը և այլ պարտադիր վճարները պետք է ուղղակիորեն գանձվեն ՀՀ պետական բյուջե՝ համաձայն գործող օրենսդրության և հարկաբյուջետային ընթացակարգերի»,- ասված է հայտարարությունում։
Արտգործնախարարի հայտարարությունները Վաշինգտոնից
«Նշանակալի ձեռքբերում է»․ շրջանակային փաստաթղթի մասին
Անդրադառնալով նախագծի իրականացման շրջանակի համաձայնեցմանը՝ Արարատ Միրզոյանը շեշտել է՝ գործ ունենք չափազանց կարևոր փաստաթղթի հետ, որը մանրամասն անդրադառնում է «Թրամփի ուղի» նախագծին՝ հիմնադրման ձև, բաժնեմասեր, սկզբունքներ և այլն։
Մյուս կողմից Միրզոյանը նկատել է՝ սա «նշանակալի ձեռքբերում» է, բայց վերջնական փաստաթուղթը չէ․
«Շատ շահեկան մի փաստաթուղթ է, որը մեծ հաշվով ընկած է օգոստոսի 8-ի վաշինգտոնյան հռչակագրի և վերջնական պայմանագրերի՝ ընկերության հիմնադրման կանոնադրության և հնարավոր այլ վերաբերելի իրավական փաստաթղթերի միջև»։
Հնարավոր շահարկումներից խուսափելու համար նախարարը հայտարարել է՝ համաձայնեցված է այն, ինչ հանձնված է թղթին և հրապարակվել է, ոչինչ ավելին։
«Չկա որևէ պայման, որը բարձրացվել է, բանակցվել է և ունի համաձայնեցում, բայց չենք հրապարակել ինչ-ինչ նկատառումներից ելնելով»,- վստահեցրել է նա։
«Հայաստանի ինքնիշխանությունը չի սահմանափակվելու»
Արարատ Միրզոյանը մեջբերել է հայտարարության դրույթներն ու վստահեցրել․
«Չի լինելու TRIPP ենթակառուցվածքների որևէ կտոր, հատված, շինություն, որտեղ որևէ կերպ կսահմանափակվի ՀՀ ինքնիշխանությունն ու իրավազորությունը։ Պետական որևէ գործառույթ չի արտապատվիրակվում։ ԹՐԻՓՓ-ի ողջ ծածկույթով ապահովվելու է ՀՀ իրավապահ, անվտանգային իրավասու մարմինների ամբողջական հասանելիությունը, սահմանապահ և մաքսային մարմինների ներկայությունը»։
Միրզոյանի խոսքով՝ թեև TRIPP զարգացման ընկերության վերահսկիչ բաժնեմասը Նահանգներինն է, սակայն կան հարցեր, որոնք չեն կարող լուծվել առանց ՀՀ-ի հետ համաձայնեցման․
«Կլինեն հարցեր, որտեղ անկախ բաժնեմասերի չափից, առանց ՀՀ համաձայնության ոչինչ տեղի ունենալ չի կարող»։
Ստորագրված հայտարարության համաձայն՝ ԹՐԻՓՓ զարգացման ընկերության բաժնետերերի փոփոխությունը (ներառյալ մասնաբաժինների վաճառք, նվիրատվություն, միավորում, անջատում, վերակազմակերպում կամ որևէ այլ իրավական կամ փաստացի գործողություն) և վերջնական շահույթի սեփականատերերի փոփոխությունը ենթակա կլինի Հայաստանի և ԱՄՆ կառավարությունների հետ նախօրոք համաձայնեցմանը։
ԱԳ նախարարը վստահեցրել է՝ ՀՀ-ից որևէ հող չի օտարվելու, վարձակալության չի տրվելու․
«Իհարկե, ՀՀ-ն ենթակառուցվածքների համար անհրաժեշտ հողի վրա կառուցապատման իրավունքով է օժտելու ընկերությանը։ Շահարկումներ եղան, թե ՀՀ-ից հող է օտարվում, ընդհուպ վարձակալություն և այլն։ Հայաստանը կառուցապատման իրավունք է տալու իր հողի վրա, ինչպես տասնյակ և հարյուրավոր ընկերությունների, որոնք գործում են ՀՀ-ում»։
«Տարբերակված ընթացակարգեր»․ ի՞նչ է դա ենթադրում
Ստորագրված համատեղ հայտարարության համաձայն՝ Հայաստանը մտադիր է մշակել տարբերակված ընթացակարգեր մարդկանց, մեքենաների և ապրանքների տեղաշարժի համար։ Լրագրողները նախարարից հետաքրքրվել են՝ արդյո՞ք TRIPP ենթակառուցվածքի ընթացակարգերը տարբերվելու են Հայաստանի սահմանային այլ հատվածներում գործող ընթացակարգերից։
«Ընդհանրապես ուզում ենք մեր բոլոր սահմանների ուղղություններով ունենալ հնարավորինս հեշտ անցման ընթացակարգեր՝ որևէ կերպ չխախտելով, չխոցելով, չստորադասելով մեր ինքնիշխանությունն ու իրավազորությունը և անհրաժեշտ գործընթացները, որոնք պետք է արվեն՝ անձի նույնականացում և այլն»,- արձագանքել է Միրզոյանը։
Նրա փոխանցմամբ՝ տարբերակված ընթացակարգերը գործելու են «Հայաստանի օրենքների, կարգավորումների և միջազգային համաձայնագրերի հիման վրա ու միջազգային չափանիշներին համապատասխան»՝ այնպես, ինչպես ամրագրված է շրջանակային փաստաթղթում։
«TRIPP-ը լոկալ նշանակության հանգույց չէ»
Հայաստանի արտգործնախարար Արարատ Միրզոյանի խոսքով՝ «Թրամփի ուղին» լոկալ նշանակության տրանսպորտային հանգույց չէ։ Ինքը՝ Միրզոյանն այս նախագծում 3 շերտ է տեսնում։ Դրանք են՝
- երրորդ երկիր-երրորդ երկիր փոխկապակցվածությունը՝ պայմանական Կենտրոնական Ասիա-ԵՄ,
- Նախիջևան-Ադրբեջան փոխկապակցվածությունը,
- Հայաստան-երրորդ երկրներ փոխկապակցվածությունը երկու ուղղություններով՝ ՀՀ-Կենտրոնական Ասիա և ՀՀ-Արևմուտք։
«ԱՄՆ հետ չենք քննարկել Թուրքիայի և ՌԴ-ի մասնակցության հարցը»
Լրագրողները նախարարից հետաքրքրվել են՝ արդյո՞ք Հայաստանն ու ԱՄՆ-ն քննարկել են «Թրամփի ուղի» նախագծին Թուրքիայի, Ռուսաստանի հնարավոր ներգրավման հարցը։
Ի պատասխան ՀՀ արտգործնախարարը նշել է, որ ամերիկյան կողմի հետ նման հարց չի քննարկվել։ Արարատ Միրզոյանը հիշեցրել է՝ TRIPP-ը ՀՀ-ԱՄՆ համատեղ բիզնես գործունեության մասին է։ Միևնույն ժամանակ պաշտոնյան նկատել է՝ Թուրքիայի և Ռուսաստանի մասնակցության հարցը կարող է դիտարկվել ոչ թե բուն «Թրամփի ուղու», այլ դրա շարունակության, այն է՝ տարածաշրջանի ապաշրջափակման համատեքստում։
«Որևէ կերպ Ռուսաստանին դուրս թողնելու նպատակ չունենք»,- հայտարարել է նա։
Անդրադառնալով ապաշրջափակման գործընթացում հարևան Թուրքիայի ներգրավվածությանը՝ ԱԳ նախարարը շեշտել է՝ ակնհայտ է, որ միայն ՀՀ-Ադրբեջան սահմանների բացմամբ, երկաթուղու վերագործարկմամբ, Ասիա-ԵՄ մեծ լոգիստիկ նոր անցումը չի ստեղծվի, ՀՀ ապաշրջափակումն էլ ամբողջական չի լինի։ Հերթական անգամ հույս է հայտնել, որ մոտ ապագայում Հայաստան-Թուրքիա երկխոսության արդյունքում շոշափելի առաջընթաց կգրանցվի։
Հետևեք մեզ — Facebook | Youtube
Միրզոյանի ասուլիսը TRIPP-ի իրականացման շրջանակի մասին
