Ermənistanda pensiyaların artırılması: iqtisadi artımın nəticəsi, yoxsa seçicilərin ələ alınması?
Ermənistanda pensiyalar artırılır
2026-cı il aprelin 1-dən etibarən Ermənistanda pensiyalar, yaşa və əlilliyə görə müavinətlər 10 min dram (26.7 dollar) artırılacaq. Hökumətin bu qərarı qəbul etdiyini ilk olaraq baş nazir Nikol Paşinyan açıqlayıb. O vurğulayıb ki, bununla hökumət “minimum pensiyanı minimum ərzaq səbətinin səviyyəsinə, orta pensiyanı isə istehlak səbətinin səviyyəsinə çatdırmaq” öhdəliyini yerinə yetirir. Baş nazir həmçinin bu addımın məhz indi atılmasının səbəblərini izah edib.
“2025-ci ildə Ermənistanın iqtisadi artımı proqnozlaşdırılandan yüksək olub. Bu isə bizə əlavə imkanlar yaradır. Ermənistan vətəndaşları bu artımın nəticələrini öz həyatlarında hiss etməlidirlər”, – deyə Paşinyan bildirib.
İqtisadiyyat naziri Gevorq Papoyan da pensiyaların artırılması qərarını iqtisadi artımla əsaslandırıb. Lakin parlament müxalifəti bu arqumenti inandırıcı saymayıb. Müxalifət nümayəndələri seçkilərə üç ay qalmış pensiyaların artırılmasını “seçkiqabağı rüşvət” kimi qiymətləndiriblər.
Müxalifət öz mövqeyini əsaslandırmaq üçün xatırladır ki, iki ay əvvəl baş nazir parlamentdə çıxışı zamanı pensiyaçıların ən çox vəsaiti tibbi xidmətlərə xərclədiyini bildirmişdi. O qeyd etmişdi ki, hökumət bu ilin əvvəlindən onları icbari tibbi sığorta sisteminə pulsuz daxil edəcək. Paşinyan pensiyaların 10 min dram artırılmasına ehtiyac olmadığını söyləmişdi: “Həmin 10 min dramı onların sığortasına yönəldirik”.
Pensiyaların necə və nə qədər artırılacağı, bu barədə hakimiyyət və müxalifətin mövqeləri, eləcə də sosial şəbəkələrdə pensiyaçıların rəyləri barədə daha ətraflı.
- Ermənistan parlamentinin vitse-spikeri seçiciləri “oliqarxlarla əlaqələri kəsməyə” çağırır
- “Müxalifət seçkilərdən sonra koalisiya yaradaraq hakimiyyətə gəlmək istəyir” – Ermənistan parlamentinin vitse-spikeri
- Qarabağ ermənilərinin mənzil təminatı üçün Ermənistan 250 milyon dollar məbləğində kredit cəlb edəcək
Paşinyan: “Qərarın qəbulunda pensiyaçıların da payı var”
Baş nazirin sözlərinə görə, pensiyaların artırılması qərarını hökumət ilk növbədə Ermənistanda çalışan və fəaliyyət göstərən vətəndaşlar və müəssisələr sayəsində qəbul edə bilib. Yəni işləyən və vergi ödəyən insanlar hesabına.
“Bu, çox vacib məntiqi zəncirdir: iş, ödənilən vergilər, pensiyalar və onların artırılması. Vergi ödəməklə onlar, birincisi, öz rifahlarına sərmayə yatırırlar. İkincisi, bu da az əhəmiyyətli deyil, öz dövlətlərini, dövlətlərinin müstəqilliyini və suverenliyini möhkəmləndirirlər. Bu isə ölkənin gələcək inkişafını təmin etməyə imkan yaradır”, – deyə o vurğulayıb.
Paşinyanın sözlərinə görə, qərarın qəbulunda pensiyaçıların özlərinin də payı var:
“Vəsaitlərin geri qaytarılması sistemi tətbiq olunduqdan sonra onlar getdikcə daha çox nağdsız ödənişlər edirlər. Bununla da Ermənistanda kölgə dövriyyəsinin azalmasına töhfə verirlər”.
Ermənistanda pensiya və müavinət alanlar üçün vəsaitlərin geri qaytarılması sistemi fəaliyyət göstərir. Nağdsız hesablaşma zamanı bu kateqoriyaya aid şəxslər bank kartlarına 20 faiz keşbek alırlar. Geri qaytarılan məbləğin maksimum həddi ayda 10 min dramdır. Hökumət bu sistemi pensiya və müavinətlərin artırılması kontekstində də nəzərdən keçirir. Keşbek sistemi 1 aprel tarixindən, yəni pensiya və müavinətlərin artırılmasından sonra da qüvvədə qalacaq.
Sosial təminat naziri izah edir: minimum pensiya 123 dollara çatacaq
Əmək və sosial məsələlər naziri Arsen Torosyan aprelin 1-dən qüvvəyə minəcək qərarın bəzi detallarını açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, Ermənistanda pensiyalar müxtəlif formullarla hesablanır və burada baza pensiyası mühüm rol oynayır. Hazırda baza pensiyası 24 min dramdır (64.17 dollar), aprelin 1-dən isə 34 min dram olacaq (90.9 dollar):
“Hazırda 24 min dram baza pensiyası nəzərə alınmaqla hesablanan bütün pensiyalar bundan sonra 34 min dram baza əsasında hesablanacaq. Nəticədə bu əsasla hesablanan bütün pensiyalar 10 min dram artacaq”.
Nazir həmçinin bildirib ki, minimum pensiya da artırılacaq. İndiyədək 36 min dram (96.2 dollar) olan minimum pensiya 46 min drama (122.9 dollar) yüksələcək.
O vurğulayıb ki, qərar yalnız pensiyalara deyil, həm də aşağıdakı müavinətlərə şamil olunur:
- yaşa görə müavinət, yəni kifayət qədər əmək stajı olmayan şəxslərə ödənilən pensiya,
- əlilliyə görə müavinət,
- ailə başçısını itirməyə görə müavinət,
- hərbi xidmətə görə müavinət.
İllik xərclər 200 milyon dollardan çox artacaq
“Pensiyaların, yaşa və əlilliyə görə müavinətlərin 10 000 dram artırılması ilə əlaqədar olaraq hər il əlavə 75 milyard dramdan çox, yəni 200 milyon dollardan artıq vəsait xərcləyəcəyik”, – deyə iqtisadiyyat naziri Gevorq Papoyan Facebook səhifəsində yazıb.
O bildirib ki, hökumətin qəbul etdiyi qərar 660 mindən çox vətəndaşa şamil olunacaq.
Lakin 2026-cı il üçün təsdiqlənmiş dövlət büdcəsində bu xərclər nəzərdə tutulmayıb. Nazirin sözlərinə görə, qeyd olunan məbləğ ehtiyat fondundan ayrılacaq.
Papoyan izah edib ki, 2025-ci ildə Ermənistan iqtisadiyyatı 7.2 faiz artıb və bu da pensiyaların artırılmasına imkan verib. Halbuki ilin sonuna doğru artımın 6 faiz civarında olacağı proqnozlaşdırılırdı. Bu səbəbdən daha böyük xərclərlə bağlı qərar qəbul etmək mümkün olmayıb. Yalnız bu ilin 20 fevralında Statistika Komitəsi iqtisadi artımın dəqiq göstəricisini açıqlayıb və bu da “belə bir qərarın qəbuluna əminlik yaradıb”.
“Bu, seçicilərin ələ alınmasıdır”
“Ermənistan” müxalif fraksiyasından deputat Kristin Varanyan hakimiyyətə belə suallar ünvanlayıb:
“Əgər pensiyaların artırılması mümkün idisə, niyə bu, dövlət büdcəsində nəzərdə tutulmamışdı? Başqa bir sual da yaranır: bütün yaxşı addımlar yalnız seçkiyəqədərki altı ayda atılacaq?”
Deputatın fikrincə, 7 iyunda keçiriləcək parlament seçkiləri ərəfəsində pensiyaların artırılması açıq şəkildə “seçicilərin ələ alınmasıdır”.
“Üstəlik, bu, dövlət büdcəsi vəsaitləri hesabına seçki kampaniyasının aparılmasıdır”, – deyə o bildirib.
Pensiyaların artırılmasına kim “məcbur edib”? Bir neçə müxalif qüvvə bunu öz nailiyyəti sayır
Pensiyaların artırılması barədə rəsmi məlumat yayıldıqdan dərhal sonra müxalifət nümayəndələri bəyanatlarla çıxış edərək hökumətin bu qərarı məhz onların “təzyiqi” nəticəsində qəbul etdiyini iddia ediblər. Bu qüvvələr arasında “Güclü Ermənistan” və “Sosial ədalət naminə” partiyaları, eləcə də “Hayakve” vətəndaş təşəbbüsü var.
“Güclü Ermənistan” partiyasının lideri hazırda hakimiyyətin ələ keçirilməsinə çağırış ittihamı ilə ev dustaqlığında olan Rusiya və Ermənistan vətəndaşı iş adamı Samvel Karapetyandır. O, seçkilərdə partiyasının qələbə qazanacağı təqdirdə Ermənistanın baş naziri olmaq niyyətində olduğunu bəyan edib. Lakin konstitusiyaya əsasən, o, yalnız Ermənistan deyil, həm də Rusiya və Kipr vətəndaşı olduğu üçün bu vəzifəyə iddia edə bilməz.
“Əgər Samvel Karapetyan seçkilər ərəfəsində pensiyaların artırılmasına nail olubsa, təsəvvür edin ki, baş nazir olsa, nə edər? Karapetyan iqtisadiyyatı gücləndirəcək, Paşinyan kimi vəzifəsini qorumaq üçün yalnız seçki öncəsi deyil, daim pensiyaçıların qayğısına qalacaq”, – deyə onun qardaşı oğlu və “Güclü Ermənistan”ın siyasi şurasının üzvü Narek Karapetyan bildirib.
Onun sözlərinə görə, hökumətin pensiyaları artırmaq üçün 8 ili olub, lakin bu qərar yalnız indi, “təşviş içində”, özünə təhlükə gördüyü “yeni qüvvə”nin ortaya çıxmasından sonra qəbul edilib.
Yerli media isə Narek Karapetyanın pensiyaların son 8 ildə ilk dəfə artırılması ilə bağlı iddiasını təkzib edib. Bildirilir ki, əvvəlki artımlar 2019, 2020 və 2023-cü illərdə baş verib.
Bir neçə qüvvənin hökuməti pensiyaları artırmağa məcbur etdiyini iddia etməsindən sonra baş nazir aparatının rəhbəri Araik Arutyunyan belə reaksiya verib: “Yığışın və birlikdə qərar verin ki, bizi pensiyaları artırmağa kim məcbur edib ki, biz də həmin versiyanı irəli sürək”.
Sosial şəbəkələrdən rəylər
“Bu, seçkiqabağı tamaşadır. Seçkilərdən sonra əsas tələbat mallarının qiymətini qaldıracaqlar və bu pulu yenə xalqdan alacaqlar”.
“Hökumət hakimiyyətdə qalmaq üçün büdcədən seçkiqabağı rüşvət paylayır”.
“Təşəkkürlər, afərin. Atılan hər addım xalqın rifahına xidmət edir”.
“Biz ardıcıl şəkildə irəliləyirik”.
“İnsanları güldürməyin. İndi hər şeyin qiymətini 10 dəfə artıracaqsınız”.
“Çox sevinirəm, cənab Paşinyan. Müəllimlərin maaşlarını da artırın”.
“Minimum pensiyanı heç olmasa 50 000 dram (133.68 dollar) edin ki, pensiyaçılar dərman ala və kommunal xərclərini ödəyə bilsinlər”.
Ermənistanda pensiyalar artırılır
