Simonyanın Bakıya, Muradovun Yerevana səfəri: münasibətlərdə yeni mərhələ?
Azərbaycan Ermənistan sülh danışıqları
Ermənistan Milli Təhlükəsizlik Xidməti direktoru Andranik Simonyan Bakıda keçirilən 3-cü Beynəlxalq Təhlükəsizlik Forumunda iştirak edib. Bakıdakı Topçubaşov Mərkəzinin direktor müavini Murad Muradov isə NATO Parlament Assambleyasının seminarında iştirak etmək üçün Ermənistana səfər edib.
2023-ün sentyabrında Qarabağdakı hərbi əməliyyatların ardından Bakı və Yerevan arasında sülh danışıqları istiqamətində addımlar atılmağa başlanıb. Bu ilin avqustunda Vaşinqtonda keçirilən Əliyev-Paşinyan-Tramp üçtərəfli görüşündə sülh müqaviləsinin ilkin mətni və Naxçıvanla əsas Azərbaycan hissəsini birləşdirəcək dəhliz (TRIPP) razılaşdırılmışdı.
Simonyanın Bakıya səfərinin mahiyyəti
Andranik Simonyanın Bakıya gəlməsi Sovet İttifaqı dağılandan bəri ən yüksək səviyyəli erməni rəsmisinin Azərbaycana ilk səfəridir.
Onun Bakıda iştirak etdiyi forum təhlükəsizlik orqanları arasında humanitar və ekoloji böhranların qarşısının alınması mövzusuna həsr olunub.
Rəsmi Azərbaycan mediası məlumat verir ki, forumda 90-dan çox ölkənin xüsusi xidmət orqanlarının rəhbər və nümayəndələri iştirak edib.
Əliyev çıxışlarında Bakıda belə platformanın “qarşılıqlı etimad və əməkdaşlıq meydançası” olduğunu qeyd edib.
Simonyanın rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyətinin iştirakı uzunmüddətli münaqişənin həllinə doğru vacib addım kimi qiymətləndirilib.
Azərbaycanın hökümətə yaxın saytlarına da müsahibələr verən politoloq Dmitri Solonnikov “Vestnik Kavkaza”ya bildirib ki, bu forum gəlib Azərbaycan hakimiyyəti ilə birbaşa dialoq aparmaq üçün erməni tərəfinə sadəcə bir bəhanədir.
“İnanıram ki, görüşlərdə iki dövlət arasında sərhəddə təhlükəsizliyin təmin edilməsi, sərhəd sənədlərinin və dövlətlər arasında əməkdaşlıq haqqında tamhüquqlu sülh müqaviləsinin imzalanmasına hazırlıq məsələləri müzakirə oluna bilər.
Zəngəzur dəhlizində təhlükəsizlik, ilk növbədə, Ermənistanın əsas tranzit zonası, həmçinin Azərbaycandan keçəcək əsas tranzit zonası, çox güman ki, Ermənistan və Naxçıvan arasında da müzakirə oluna bilər”.
Topçubaşov Mərkəzinin direktor müavininin Ermənistana səfəri
Simonyanın səfəri ilə pararalel Bakıda yerləşən Topçubaşov Mərkəzinin direktor müavini Murad Muradov NATO Parlament Assambleyasının 108-ci Rose-Roth seminarında iştirak etmək üçün Ermənistana səfər edib.
Muradov həm Türkiyə, həm də Azərbaycan nümayəndə heyətlərinin Ermənistanın paytaxtına səfər etdiyi seminar başlamazdan əvvəl Yerevana gəlib.
Yerevanda olarkən mətbuat üçün brifinq zamanı Muradov Azərbaycanın rəsmi mövqeyini bir daha bəyan edib ki, “tam sülh müqaviləsi və normallaşma yolunda yeganə maneə Ermənistan Konstitusiyasıdır”.
O təklif edib ki, Ermənistanın Müstəqillik Bəyannaməsi sülh sazişinə yenidən baxılması üçün potensial hüquqi əsaslar yaradır.
Ekspert rəyləri və nəticə
Bu səfərlər regionda normallaşma prosesindəki zəminin göstəricisi sayılır.
Simonyanın və Muradovun səfərləri sentyabrın əvvəlində sərhəd demarkasiyası komissiyalarının rəhbərləri arasında keçirilən qarşılıqlı səfərlərdən sonra baş verib.
Analitiklər bildirirlər ki, bu və oxşar təmaslar Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərində inam mühitinin formalaşdığını göstərir. Amma bəzi müşahidəçilər hələlik ehtiyatlı davranmağı tövsiyə edirlər.
Məsələn, siyasətçi İlqar Məmmədov “JAMnews”a açıqlamasında demişdi ki, Vaşinqton görüşündən sonra belə Ermənistan rəhbərliyi Qarabağ məsələsində mövqeyini tam dəyişməyib və işğalı etiraf etməyib.
“Sülhə istiqamətlənmiş diplomatik fəaliyyət münaqişənin formal səbəbini demək olar görməzlikdən gəlir. Yerevan etdiklərindən əl çəksə də, tarixən sərgilədiyi rəsmi mövqedən geriyə az çəkilib”.
Digər tərəfdən, beynəlxalq ekspertlər hesab edir ki, Bakı indiyədək üstün mövqeyə sahibdir və prosesin nailiyyətləri barədə tələsik müqayisə etmək yaxşı olmaz.
Beləliklə, səfərlər sülh prosesində irəliləyiş əlaməti hesab edilsə belə, hələ də əsas problemlərin – məcburi köçkünlərin evlərinə dönüşü, müharibələr nəticəsində yaranan problemli məsələlərin həlli gözlənilir.
Azərbaycan Ermənistan sülh danışıqları
