ATƏT-in 24 üzv dövləti Gürcüstan hakimiyyətini "Moskva mexanizmi"nin tövsiyələrini həyata keçirməyə çağırır
ATƏT-in Gürcüstana qarşı “Moskva mexanizmi”
ATƏT-in 24 üzv dövləti birgə bəyanatda Gürcüstan hökumətini “Moskva mexanizmi”nin tövsiyələrini tam şəkildə həyata keçirməyə çağırır. Onların yaydığı bəyanatda deyilir: “Moskva mexanizmi” hesabatının əsas nəticəsi birmənalıdır. Mandatın əhatə etdiyi dövrdə Gürcüstanda demokratik geriləmə qeydə alınıb.”
29 yanvar 2026-cı ildə ATƏT-in 24 üzv dövləti Gürcüstana qarşı xüsusi araşdırma mexanizmini aktivləşdirib: insan hüquqları sahəsində ciddi pisləşmə şübhəsi yarandıqda istifadə olunan “Moskva mexanizmi”.
Araşdırmanın nəticələrinə əsasən 12 martda ATƏT-in Demokratik Təsisatlar və İnsan Hüquqları Bürosunun (ATƏT/DTİHB) hesabatı dərc olunub. Hesabat Gürcüstanda insan hüquqları və fundamental azadlıqlar sahəsində vəziyyətin pisləşdiyini təsdiqləyir.
Təxminən 217 səhifədən ibarət hesabatda 2024-cü ilin əvvəlindən bu günə qədər olan dövr üzrə ətraflı məlumat verilir:
- demokratik geriləmə,
- insan hüquqları və media sahəsində vəziyyətin pisləşməsi,
- etiraz aksiyalarının iştirakçıları və müxalifətin təqibi,
- fərqli fikrə qarşı repressiyalar,
- siyasi məhbusların mövcudluğu,
- repressiv qanunvericilik və s.
ATƏT bu mexanizmi tarixində cəmi 16 dəfə tətbiq edib. Gürcüstandan əvvəlki üç hal Türkmənistan, Belarus və Çeçenistanda (Rusiya Federasiyası) vəziyyətin araşdırılması ilə bağlı olub.
Gürcüstan hakimiyyəti hesabatı tənqid edərək bildirib ki, sənəd ölkədəki siyasi və hüquqi reallığın tam mənzərəsini əks etdirmir. Gürcüstanın ATƏT-də daimi nümayəndəsi Aleksandr Maysuradze qeyd edib ki, hesabatda faktiki qeyri-dəqiqliklər, seçmə şərhlər və siyasi qərəzli nəticələr var ki, bu da onun etibarlılığına şübhə yaradır.
Gürcüstan hakimiyyətinə çağırışlar
Bəyanatı imzalayan ölkələr Gürcüstan hakimiyyətini əməkdaşlığı davam etdirməyə və məruzəçinin nəticələrini konstruktiv dialoq və islahatlar üçün əsas kimi nəzərdən keçirməyə çağırır.
Bəyanatda deyilir:
“Biz Gürcüstanı demokratik geriləməyə diqqət yetirməyə və “Moskva mexanizmi”nin tövsiyələrini tam şəkildə həyata keçirməyə çağırırıq. Aşağıdakı addımları xüsusilə vurğulamaq istəyirik:
- Gürcüstan hökuməti hüquq-mühafizə orqanlarının beynəlxalq standartlara uyğun fəaliyyət göstərməsini təmin etməli, işgəncə və qeyri-insani rəftarla bağlı bütün iddialar üzrə operativ, müstəqil və qərəzsiz araşdırmalar aparmalı və günahkar şəxsləri məsuliyyətə cəlb etməlidir.
- Gürcüstan insan hüquqları sahəsində beynəlxalq öhdəliklərə və vədlərə uyğun olmayan qanunları geri götürməli və ya əsaslı şəkildə yenidən nəzərdən keçirməlidir. Bura “Xarici təsirin şəffaflığı haqqında”, “Xarici agentlərin qeydiyyatı haqqında” qanunlar, eləcə də qrantlar, yayım və siyasi iştirakla bağlı dəyişikliklər daxildir.
Məruzəçinin qeyd etdiyi kimi, bu qanunları yalnız cüzi dəyişikliklərlə beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırmaq mümkün deyil.
Buna görə Gürcüstan hökumətini DTİHB və Venesiya Komissiyası ilə əməkdaşlığı bərpa etməyə və onların tövsiyələrini tam şəkildə həyata keçirməyə çağırırıq.
- Hökumət siyasi rəqiblərin, jurnalistlərin və ictimai müzakirələrin digər iştirakçılarının qanunsuz saxlanılmasından və təqibindən çəkinməli, qanunsuz irəli sürülmüş ittihamları geri götürməli və siyasi motivlərlə saxlanılan bütün şəxsləri azad etməlidir.
- Gürcüstan müxalifət partiyalarının qadağan edilməsi cəhdlərinə son qoymalı, baxılan müvafiq müraciətləri geri götürməli və siyasi plüralizmin tam qorunmasını təmin etməlidir.
- Hesabatda vurğulanır ki, məhkəmə sisteminə etimadın bərpası üçün onun müstəqilliyi gücləndirilməli, ədalətli məhkəmə araşdırması təmin olunmalı və Ali Ədliyyə Şurası kimi institutlar ATƏT və Venesiya Komissiyasının uzun illərdir verdiyi tövsiyələrə uyğun şəkildə islah edilməlidir”.
- ABŞ-nin Gürcüstandakı sabiq səfiri: “Gürcüstan hökuməti artıq Vaşinqton üçün etibarlı tərəfdaş deyil”
- Gürcüstandakı Kulevi limanı Aİ sanksiyaları altına düşə bilər. Bu nə ilə nəticələnə bilər?
- ATƏT-in 23 ölkəsi Gürcüstanda insan hüquqlarının vəziyyətinin pisləşməsi ilə əlaqədar araşdırmanın aparılmasını dəstəkləyib
Birgə bəyanatı Böyük Britaniya, Albaniya, Avstriya, Belçika, Kanada, Çexiya, Danimarka, Estoniya, Finlandiya, Almaniya, İslandiya, İrlandiya, Latviya, Lixtenşteyn, Litva, Lüksemburq, Moldova, Monteneqro, Niderland, Norveç, Sloveniya, İsveç, Ukrayna və Polşa imzalayıb.
ATƏT-in Gürcüstana qarşı “Moskva mexanizmi”