{"id":4704,"date":"2017-02-15T00:00:00","date_gmt":"2017-02-15T00:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/jam-news.net\/az\/az%c9%99rbaycanda-siyasi-m%c9%99hbus-siyahilarinin-tarixi\/"},"modified":"2020-03-18T11:03:16","modified_gmt":"2020-03-18T11:03:16","slug":"az%c9%99rbaycanda-siyasi-m%c9%99hbus-siyahilarinin-tarixi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jam-news.net\/az\/az%c9%99rbaycanda-siyasi-m%c9%99hbus-siyahilarinin-tarixi\/","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanda siyasi m\u0259hbus siyah\u0131lar\u0131n\u0131n tarixi"},"content":{"rendered":"<p>Siyasi m\u0259hbus m\u00f6vzusu Az\u0259rbaycanda \u0259n aktual v\u0259 \u201ca\u011fr\u0131l\u0131\u201d m\u00f6vzulardan biridir. H\u0259m beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131, h\u0259m yerli f\u0259allar\u0131, h\u0259m d\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tini h\u0259mi\u015f\u0259 ne\u00e7\u0259 n\u0259f\u0259rin siyasi m\u0259hbus olmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si narahat edib. B\u0259s bu siyah\u0131lar\u0131 kim v\u0259 nec\u0259 t\u0259rtib edir?<\/p>\n<p>[toggle title=&#8221;A\u015ePA-n\u0131n q\u0259tnam\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n, \u201csiyasi m\u0259hbus\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n t\u0259rifi &#8220;]<\/p>\n<p>\u0130nsan a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 hallarda siyasi m\u0259hbus say\u0131l\u0131r<\/p>\n<p>\u2022 Onun tutulmas\u0131 Avropa \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 Konvensiyas\u0131 v\u0259 onun protokollar\u0131nda yer alan \u0259sas z\u0259man\u0259tl\u0259rd\u0259n birinin birba\u015fa pozulmas\u0131 il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilibs\u0259;<\/p>\n<p>\u2022 onun h\u0259bsd\u0259 saxlanmas\u0131 bar\u0259d\u0259 q\u0259rar s\u0131rf siyasi s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n, he\u00e7 bir cinay\u0259tl\u0259 \u0259laq\u0259li olmadan verilibs\u0259;<\/p>\n<p>\u2022 onun siyasi motivl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 olaraq h\u0259bsd\u0259 saxlanmas\u0131 m\u00fcdd\u0259ti v\u0259 ya saxlanma \u015f\u0259raiti cinay\u0259t\u0259 proporsional deyils\u0259;<\/p>\n<p>\u2022 insan siyasi motivl\u0259r s\u0259b\u0259bind\u0259n ba\u015fqa \u015f\u0259xsl\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 ayr\u0131-se\u00e7kilik \u0259sas\u0131nda saxlan\u0131l\u0131bsa;<\/p>\n<p>\u2022 onun saxlanmas\u0131 a\u00e7\u0131q-a\u015fkar \u0259dal\u0259tsiz olan \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259rin n\u0259tic\u0259sidirs\u0259 v\u0259 bunun hakimiyy\u0259tin siyasi motivl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcn\u00fcrs\u0259.<\/p>\n<p>[\/toggle]<\/p>\n<p>Yerli h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7il\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan son <a href=\"http:\/\/www.kavkaz-uzel.eu\/articles\/293312\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">siyah\u0131da<\/a> 119 ad var. Bu, jurnalistl\u0259r, g\u0259nc f\u0259allar, siyas\u0259t\u00e7il\u0259r v\u0259 daha \u00e7ox da dindarlard\u0131r (86 n\u0259f\u0259r). Bir n\u0259f\u0259r d\u0259 h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7isi var.<\/p>\n<p>Dey\u0259s\u0259n bu m\u00f6vzu Az\u0259rbaycan\u0131 onun b\u00fct\u00fcn \u0259n yeni tarixi boyu t\u0259qib ed\u0259r\u0259k, spekulyasiya v\u0259 ehtimallar yarad\u0131r. B\u0259zil\u0259ri deyir ki, indi insanlar\u0131 daha \u00e7ox h\u0259bs\u0259 at\u0131rlar, dig\u0259rl\u0259ri \u0259ksini s\u00f6yl\u0259yir. Bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bir ne\u00e7\u0259 tan\u0131\u015f h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7isin\u0259 z\u0259ng edir\u0259m.<\/p>\n<p>Onlardan biri g\u0259nc h\u00fcquq\u015f\u00fcnas R\u0259sul C\u0259f\u0259rov art\u0131q \u00f6z\u00fc d\u0259 siyasi m\u0259hbus h\u0259yat\u0131n\u0131 ya\u015fay\u0131b. Deyir ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259nin \u0259vv\u0259ld\u0259n indiy\u0259 q\u0259d\u0259r olan tarixi il\u0259 maraqlan\u0131ramsa, m\u0259n\u0259 k\u00f6m\u0259yi d\u0259ym\u0259y\u0259c\u0259k, \u00e7\u00fcnki 1991-ci ild\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 sinifl\u0259rd\u0259 oxuyub. Kolleqas\u0131 Anar M\u0259mm\u0259dli il\u0259 \u0259laq\u0259 saxlama\u011f\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcr. M\u0259mm\u0259dli ondan bir az daha ya\u015fl\u0131d\u0131r v\u0259 h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259si h\u0259r\u0259kat\u0131na h\u0259l\u0259 2000-ci ill\u0259rd\u0259 qo\u015fulub. Onu da h\u0259bsd\u0259n bu yax\u0131nlarda azad edibl\u0259r.<\/p>\n<p>\u201cBa\u015flan\u011f\u0131cda \u00fc\u00e7 n\u0259f\u0259r var\u0131yd\u0131 \u2013 Leyla Yunus, Arzu Abdullayeva v\u0259 Eldar Zeynalov\u201d, &#8211; o deyir.<\/p>\n<p>[toggle title=&#8221;Bu insanlar kimdir? &#8220;]<\/p>\n<p>Arzu Abdullayeva, Helsinki V\u0259t\u0259nda\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan Komit\u0259sinin r\u0259hb\u0259ri. Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 h\u0259rbi \u0259sirl\u0259r v\u0259 m\u00fclki girovlar\u0131n, sonra da qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olub. AXCP \u00fczv\u00fc olub v\u0259 siyasi m\u0259hbus olan siyas\u0259t\u00e7il\u0259rin, jurnalistl\u0259rin, h\u0259rb\u00e7il\u0259rin siyah\u0131lar\u0131n\u0131 t\u0259rtib edib;<\/p>\n<p>Leyla Yunus, \u201cS\u00fclh v\u0259 demokratiya institutu\u201dnun direktoru. 1989-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u0259bh\u0259si Partiyas\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131lar\u0131ndan biri olub. Sonradan h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259si i\u015fi il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olma\u011fa ba\u015flay\u0131b, qad\u0131nlar\u0131n v\u0259 siyasi m\u0259hbuslar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 edib. 2014-c\u00fc ild\u0259 h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Arif Yunusla birlikd\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n xeyrin\u0259 casusluq etm\u0259si ittiham\u0131 il\u0259 h\u0259bs olunub. Leyla Yunus 8,5, Arif Yunus is\u0259 7 il m\u00fcdd\u0259tin\u0259 h\u0259bs c\u0259zas\u0131 al\u0131blar. 2015-ci ilin dekabr ay\u0131nda s\u0259hh\u0259tl\u0259rind\u0259 ciddi probleml\u0259rin olmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n h\u0259bs m\u00fcdd\u0259tini \u015f\u0259rti c\u0259za il\u0259 \u0259v\u0259z edib. 2016-c\u0131 ild\u0259 onlara m\u00fcalic\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn Niderlanda getm\u0259k icaz\u0259si verilir.<\/p>\n<p>Eldar Zeynalov, Az\u0259rbaycan H\u00fcquq-M\u00fcdafi\u0259 M\u0259rk\u0259zinin r\u0259hb\u0259ri. M\u0259hbuslar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur. 90-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n h\u0259bsxanalar\u0131n v\u0259ziyy\u0259tinin v\u0259 saxlanma \u015f\u0259raitinin monitorinqi il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olur.<\/p>\n<p>[\/toggle]<\/p>\n<p><figure id=\"attachment_18997\" aria-describedby=\"caption-attachment-18997\" style=\"width: 970px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-18997 size-full\" src=\"http:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2017\/02\/\u0410\u0440\u0437\u0443-\u0410\u0431\u0434\u0443\u043b\u043b\u0430\u0435\u0432\u0430.jpg\" alt=\"\u0410\u0440\u0437\u0443 \u0410\u0431\u0434\u0443\u043b\u043b\u0430\u0435\u0432\u0430\" width=\"970\" height=\"420\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-18997\" class=\"wp-caption-text\">Arzu Abdullayeva<\/figcaption><\/figure><\/p>\n<h3 style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000080;\"><strong>H\u0259r \u015fey nec\u0259 ba\u015flay\u0131b<\/strong><\/span><\/h3>\n<p>Eldar Zeynalovun ofisi b\u00f6y\u00fck v\u0259 bo\u015fdur. Bir vaxtlar bura dar\u0131sqal v\u0259 s\u0259s-k\u00fcyl\u00fc bir yeriydi, q\u0131z\u011f\u0131n i\u015f gedirdi. \u0130ndi divar boyu tozlu qovluqlar, k\u00f6hn\u0259 q\u0259zetl\u0259r olan dolablar d\u00fcz\u00fcl\u00fcb. Son ill\u0259r \u0259rzind\u0259 \u00e7ox \u015fey d\u0259yi\u015fib (misal \u00fc\u00e7\u00fcn, qrant almaq \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fib), i\u015fl\u0259m\u0259k d\u0259 \u00e7\u0259tindir, dem\u0259k olar ki, m\u00fcmk\u00fcn deyil. \u018fvv\u0259ll\u0259r, h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7il\u0259rinin h\u0259v\u0259sl\u0259 xat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131r doxsanlarda is\u0259 v\u0259ziyy\u0259t ba\u015fqa c\u00fcr\u00fcyd\u00fc.<\/p>\n<p>Zeynalov i\u00e7ind\u0259 qeydl\u0259r, m\u0259ktublar, foto\u015f\u0259kill\u0259r v\u0259 k\u00f6hn\u0259 q\u0259zetl\u0259r olan qovluqlar\u0131 \u00e7\u0131xar\u0131r.<\/p>\n<p>Qovluqlardan birind\u0259, \u00fczd\u0259 sanki sol\u011fun flomasterl\u0259 yaz\u0131lan m\u0259ktub var.<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259 is\u0259 bu, flomaster deyil, m\u0259hbus onu qan\u0131 il\u0259 yaz\u0131b. \u201cSiyasi m\u0259hbusdur?\u201d, &#8211; dey\u0259 x\u0259b\u0259r al\u0131ram. \u201cYox, sad\u0259c\u0259 m\u0259hbus, 90-larda olan k\u00f6hn\u0259 hadis\u0259dir, pis davran\u0131\u015fla ba\u011fl\u0131 \u015fikay\u0259t\u201d.<\/p>\n<p><figure id=\"attachment_18999\" aria-describedby=\"caption-attachment-18999\" style=\"width: 400px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-18999\" src=\"http:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2017\/02\/\u042d\u043b\u044c\u0434\u0430\u0440-\u0417\u0435\u0439\u043d\u0430\u043b\u043e\u0432-300x300.jpg\" alt=\"\u042d\u043b\u044c\u0434\u0430\u0440 \u0417\u0435\u0439\u043d\u0430\u043b\u043e\u0432\" width=\"400\" height=\"400\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-18999\" class=\"wp-caption-text\">Eldar Zeynalov<\/figcaption><\/figure><\/p>\n<p>Postsovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n sonrak\u0131 ilk ill\u0259rd\u0259 siyasi m\u0259hbus adlana bil\u0259c\u0259k \u015f\u0259xsl\u0259r az\u0131yd\u0131. Onlar 1992-ci ild\u0259 oldu \u2013 ke\u00e7mi\u015f prezident M\u00fct\u0259llibovun bir ne\u00e7\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131 \u2013 onun prezidentliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Komit\u0259sin\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q ed\u0259n Vahid H\u00fcseynov v\u0259 komit\u0259nin \u015f\u00f6b\u0259l\u0259rind\u0259n birinin r\u0259isi Sad\u0131x \u018fliyev.<\/p>\n<p>Siyasi m\u0259hbuslara qar\u015f\u0131 n\u00f6vb\u0259ti v\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck repressiyalar dal\u011fas\u0131 1993-c\u00fc ild\u0259, Heyd\u0259r \u018fliyev hakimiyy\u0259t ba\u015f\u0131na qay\u0131dandan sonra ba\u015flad\u0131. Xalq C\u0259bh\u0259sinin hakim partiya oldu\u011fu d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 h\u00f6kum\u0259ti t\u0259msil ed\u0259nl\u0259r (h\u0259r halda onlar\u0131n b\u0259zil\u0259ri) h\u0259bsxanaya sal\u0131nd\u0131. Onlar\u0131n aras\u0131nda ke\u00e7mi\u015f m\u00fcdafi\u0259 naziri R\u0259him Qaz\u0131yev d\u0259 var\u0131yd\u0131, onu Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si zaman\u0131 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin verilm\u0259sind\u0259 ittiham etdil\u0259r.<\/p>\n<p>Amma o vaxtlar (1993-c\u00fc ild\u0259) h\u0259l\u0259 siyasi m\u0259hbuslar\u0131n say\u0131 o q\u0259d\u0259r \u00e7ox deyildi ki, onlar\u0131n siyah\u0131lar\u0131 haz\u0131rlanayd\u0131. El\u0259 h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259si h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fc d\u0259 yenic\u0259 yaranma\u011fa ba\u015flay\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p><strong>Eldar Zeynalov:<\/strong><\/p>\n<blockquote><p>\u201cH\u0259min ill\u0259rd\u0259 d\u0259 m\u0259hz siyasi qurbanlar\u0131n m\u00fcdafi\u0259sin\u0259 h\u0259v\u0259si il\u0259 se\u00e7il\u0259n Az\u0259rbaycan h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259si h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n m\u00fcasir \u0259n\u0259n\u0259si yarand\u0131. Adi insanlar\u0131n probleml\u0259ri, gender m\u0259s\u0259l\u0259si, homofobiya v\u0259 dig\u0259r hallar uzun m\u00fcdd\u0259t kadr arxas\u0131nda qal\u0131b. Burada da t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc he\u00e7 n\u0259 yoxdur, \u00e7\u00fcnki o vaxtlar m\u0259hz Xalq C\u0259bh\u0259si \u00fczvl\u0259ri ilk h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7il\u0259ri oldu. Y\u0259ni ilk h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259si h\u0259r\u0259kat\u0131 m\u00fcxalif\u0259tin \u00f6z\u00fcn\u00fc m\u00fcdafi\u0259 \u00fcsulu kimi meydana g\u0259ldi\u201d.<\/p><\/blockquote>\n<p><strong>H\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7isi v\u0259 ke\u00e7mi\u015f siyasi m\u0259hbus Anar M\u0259mm\u0259dli:<\/strong><\/p>\n<blockquote><p>\u201cBirinci siyasi m\u0259hbus siyah\u0131lar\u0131 90-c\u0131 ill\u0259rin ikinci yar\u0131s\u0131nda yarand\u0131, bu zaman Az\u0259rbaycan\u0131n A\u015ePA-ya \u00fczv olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 s\u00f6hb\u0259tl\u0259r getm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. Bu siyah\u0131larda m\u00fcxt\u0259lif vaxtlarda 50-70 n\u0259f\u0259rin ad\u0131 hallan\u0131b. Siyah\u0131lar\u0131 h\u0259m siyasi h\u0259r\u0259katlar, h\u0259m d\u0259 h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7il\u0259ri t\u0259rtib edirdi. Bu siyah\u0131lar\u0131n art\u0131q 15 ild\u0259n \u00e7ox m\u00f6vcud olmas\u0131na baxmayaraq, n\u0259 o vaxtlar, n\u0259 d\u0259 indi h\u00f6kum\u0259t \u00f6lk\u0259d\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 bu c\u00fcr m\u0259hbuslar\u0131n oldu\u011funu etiraf etm\u0259yib\u201d.<\/p><\/blockquote>\n<p><figure id=\"attachment_19020\" aria-describedby=\"caption-attachment-19020\" style=\"width: 785px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-19020 size-large\" src=\"http:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2017\/02\/IMG_1454-1024x763.jpg\" alt=\"IMG_1454\" width=\"785\" height=\"585\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-19020\" class=\"wp-caption-text\">Anar M\u0259mm\u0259dli<\/figcaption><\/figure><\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, siyah\u0131lar 1995-ci ild\u0259 yaran\u0131b v\u0259 m\u0259sl\u0259kda\u015flar\u0131 h\u0259bsxanalarda olan Xalq C\u0259bh\u0259si Partiyas\u0131n\u0131n \u00fczvl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259rtib olunub. H\u0259min siyah\u0131larda 50-d\u0259n \u00e7ox adam\u0131n ad\u0131 hallan\u0131b, bu da \u0259sas\u0259n, h\u0259min partiyan\u0131n t\u0259r\u0259fdarlar\u0131 v\u0259 ya partiya \u00fczv\u00fc olmayan m\u00fcxalif\u0259t\u00e7il\u0259r olub.<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259 is\u0259 Eldar Zeynalovun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, h\u0259min vaxt silahl\u0131 qiyam i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 da n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, siyasi m\u0259hbuslar\u0131n say\u0131 art\u0131q xeyli daha \u00e7oxuydu. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, Az\u0259rbaycan\u0131n c\u0259nubunda Tal\u0131\u015f-Mu\u011fan Muxtar Respublikas\u0131n\u0131 yaratma\u011fa c\u0259hd ed\u0259n \u018flikram H\u00fcmb\u0259tov v\u0259 daha 20 n\u0259f\u0259r.<\/p>\n<p>Sonra da 1994-c\u00fc ild\u0259 d\u00f6vl\u0259t \u00e7evrili\u015fi c\u0259hdi ed\u0259n ba\u015f nazir S\u00fcr\u0259t H\u00fcseynov v\u0259 onun 20 t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131 da h\u0259bsxanaya at\u0131ld\u0131. 1995-ci ild\u0259 is\u0259 daxili i\u015fl\u0259r nazirinin m\u00fcavini R\u00f6v\u015f\u0259n Cavadovun ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131lar qrupu Qaraba\u011fda h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 raz\u0131la\u015fmad\u0131 ki, bu da Bak\u0131da silahl\u0131 qar\u015f\u0131durman\u0131n ba\u015f verm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131, n\u0259tic\u0259d\u0259 Cavadov \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc, onun 576 t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131 is\u0259 h\u0259bs edildi. Bundan ba\u015fqa, 1996-c\u0131 ild\u0259 \u0130slam Partiyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 birinci i\u015f a\u00e7\u0131ld\u0131 (bu partiyan\u0131n \u00fczvl\u0259ri v\u0259 liderl\u0259ri haz\u0131rda \u201cM\u00fcs\u0259lman birliyi\u201d h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n \u00fczvl\u0259ri il\u0259 birlikd\u0259 h\u0259bsxanadad\u0131r).<\/p>\n<p><strong>Eldar Zeynalov:<\/strong><\/p>\n<blockquote><p>\u201cBel\u0259likl\u0259 \u015f\u0259xs\u0259n m\u0259nim siyasi m\u0259hbus siyah\u0131mda 2000-ci il \u00fc\u00e7\u00fcn art\u0131q 900 n\u0259f\u0259rin ad\u0131 var\u0131yd\u0131. D\u00fczd\u00fcr, b\u00fct\u00fcn problem kimin siyasi m\u0259hbus hesab olunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131yd\u0131. \u201cAmnesty International\u201d\u0131n t\u0259rifi kifay\u0259t q\u0259d\u0259r geni\u015fdir v\u0259 bu t\u0259rif\u0259 g\u00f6r\u0259, \u00e7oxlar\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n d\u0259 silahl\u0131 siyasi qiyam qald\u0131ranlar da siyasi m\u0259hbus hesab edil\u0259 bil\u0259r\u201d.<\/p><\/blockquote>\n<p>Bununla bel\u0259, 1998-ci ild\u0259 AXCP-nin siyah\u0131lar\u0131nda h\u0259l\u0259 d\u0259 siyasi m\u0259hbus kimi c\u0259mi 50 n\u0259f\u0259r var\u0131yd\u0131.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000080;\"><strong>B\u0259s nec\u0259 hesablamaq laz\u0131md\u0131r?<\/strong><\/span><\/h3>\n<p>Kiml\u0259rin siyasi m\u0259hbus hesab olunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 xeyli sayda t\u0259rif var.<\/p>\n<p>Bundan ba\u015fqa, r\u0259q\u0259ml\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 da problem yaran\u0131r, \u00e7\u00fcnki h\u0259l\u0259 d\u0259 b\u0259zi siyasi m\u0259hbuslar azad edilir, dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 h\u0259bs edilir. Bel\u0259likl\u0259, Az\u0259rbaycanda siyasi m\u0259hbuslar daimi h\u0259r\u0259k\u0259td\u0259 olan bir hadis\u0259dir.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259 meyarlar bar\u0259d\u0259. Az\u0259rbaycan\u0131n \u00f6lk\u0259d\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 siyasi m\u0259hbuslar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildir\u0259n r\u0259smi t\u0259r\u0259fi A\u015e il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r zaman\u0131 tez-tez bu meyarlar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131na diqq\u0259t yetirib.<\/p>\n<p><strong>Eldar Zeynalov:<\/strong><\/p>\n<blockquote><p>Ancaq 2012-ci ild\u0259 Avropa \u015euras\u0131 siyasi m\u0259hbus anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n t\u0259rifin\u0259 h\u0259sr olunan q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul edib, bu da n\u0259 q\u0259d\u0259r q\u0259rib\u0259 olsa da meyarlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131na t\u0259kid ed\u0259n d\u00f6vl\u0259timizin t\u0259l\u0259bkarl\u0131\u011f\u0131 say\u0259sind\u0259 edilib.<\/p><\/blockquote>\n<p><strong>Anar M\u0259mm\u0259dli:<\/strong><\/p>\n<blockquote><p>\u201cAmnesty International\u201d t\u0259\u015fkilat\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n olunan meyarlar \u0259n n\u00fcfuzlu meyarlar say\u0131l\u0131r, onlar art\u0131q altm\u0131\u015f ild\u0259n \u00e7oxdur ki, m\u00f6vcuddur, bir \u00e7ox h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7il\u0259ri m\u0259hz bu meyarlara istinad edir. \u201cHuman Rights Watch\u201d t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n meyarlar\u0131 da etibarl\u0131 say\u0131l\u0131r, BMT-d\u0259n olan m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259r d\u0259 \u00f6z qiym\u0259tl\u0259rini verir.<\/p><\/blockquote>\n<p>\u201cAmnesty International\u201d\u0131n siyasi m\u0259hbus t\u0259rifi \u00e7ox geni\u015fdir. <a href=\"http:\/\/gufo.me\/content_yur\/politicheskij-zakljuchennyj-26815.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Bu t\u0259rif\u0259 g\u00f6r\u0259<\/a>: \u201c\u0130\u015find\u0259 m\u00fch\u00fcm siyasi element olan ist\u0259nil\u0259n m\u0259hbus siyasi m\u0259hbus adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bu, m\u0259hbusun h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rinin motivasiyas\u0131, h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rin \u00f6z\u00fc v\u0259 ya hakimiyy\u0259ti onu h\u0259bs etm\u0259y\u0259 vadar ed\u0259n s\u0259b\u0259bl\u0259r ola bil\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>Eldar Zeynalovun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu meyar alt\u0131na h\u0259m d\u0259 silahl\u0131 qiyam c\u0259hdi ed\u0259nl\u0259r d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr, bu is\u0259 400 insand\u0131r v\u0259 onlar h\u0259l\u0259 d\u0259 h\u0259bsd\u0259dir.<\/p>\n<p>Avropa \u015euras\u0131n\u0131n meyarlar\u0131 is\u0259 daha ciddidir. Burada be\u015f madd\u0259 var, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc madd\u0259d\u0259 is\u0259 <a href=\"http:\/\/assembly.coe.int\/nw\/xml\/XRef\/Xref-XML2HTML-en.asp?fileid=19150&amp;lang=en\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">deyilir ki<\/a>, \u201cterror cinay\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u015f\u0259xsi azadl\u0131\u011f\u0131ndan m\u0259hrum olunan insanlar d\u00f6vl\u0259t qanunvericiliyi v\u0259 Avropa \u0130nsan Haqlar\u0131 Konvensiyas\u0131na uy\u011fun olaraq, h\u0259min cinay\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 ittiham v\u0259 h\u0259bs olunublarsa, siyasi m\u0259hbus say\u0131la bilm\u0259z\u201d.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000080;\"><strong>Avropaya p\u0259nc\u0259r\u0259<\/strong><\/span><\/h3>\n<p>Zeynalov bu d\u0259f\u0259 i\u00e7ind\u0259 k\u00f6hn\u0259 q\u0259zetl\u0259r olan daha bir qovlu\u011fu a\u00e7\u0131r. \u201cZerkalo\u201d, \u201cBakinskiye vedomosti\u201d, \u201cRealn\u0131 Az\u0259rbaycan\u201d art\u0131q \u00e7oxdand\u0131r ki, yoxdur. Bu, q\u0259zetl\u0259rin 2000-ci ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259ri v\u0259 ortalar\u0131nda \u00e7\u0131xan saylar\u0131d\u0131r. Burada da xat\u0131rlanas\u0131 \u015feyl\u0259r var.<\/p>\n<p>H\u0259min d\u00f6vr\u00fc yeni m\u0259rh\u0259l\u0259 hesab etm\u0259k olar. O vaxtlar m\u0259hk\u0259m\u0259 islahatlar\u0131 apar\u0131l\u0131rd\u0131, i\u015fin bir ne\u00e7\u0259 instansiyadan ke\u00e7diyi \u00e7oxpill\u0259li m\u0259hk\u0259m\u0259 yarad\u0131l\u0131rd\u0131. Bundan ba\u015fqa da \u00f6lk\u0259 Avropa \u015euras\u0131na \u00fczv olma\u011fa haz\u0131rla\u015f\u0131rd\u0131 v\u0259 dem\u0259li siyasi i\u015fl\u0259r dig\u0259r \u0259dal\u0259tsiz hesab olunan q\u0259rarlarla birlikd\u0259 Avropa \u0130nsan Haqlar\u0131 M\u0259hk\u0259m\u0259sin\u0259 (A\u0130HM) d\u00fc\u015fm\u0259k imkan\u0131 al\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>\u00dcmumilikd\u0259 1995-ci ild\u0259n 2000-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259r il \u00f6lk\u0259d\u0259 siyasi m\u0259hbuslar\u0131n say\u0131 azal\u0131rd\u0131. \u00c7oxlar\u0131 \u2013 h\u0259m dinc m\u00fcxalif\u0259t\u00e7il\u0259r, h\u0259m d\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 r\u00fctb\u0259li ke\u00e7mi\u015f qiyam\u00e7\u0131lar amnistiya il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131rd\u0131. AB\u015e D\u00f6vl\u0259t Departamenti \u00f6z\u00fcn\u00fcn h\u0259r illik hesabat\u0131nda yaz\u0131rd\u0131 ki, Az\u0259rbaycanda siyasi m\u0259hbuslar\u0131n say\u0131 azal\u0131b v\u0259 bu \u201cdemokratiyaya t\u0259r\u0259f at\u0131lan n\u00f6vb\u0259ti add\u0131md\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>2001-ci ild\u0259 is\u0259, \u00f6lk\u0259nin Avropa \u015euras\u0131na daxil olmas\u0131 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 ilk k\u00fctl\u0259vi \u0259fv ba\u015f verdi. Siyasi m\u0259hbus siyah\u0131lar\u0131 q\u0131sal\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Onun q\u0131salmas\u0131na daha bir s\u0259b\u0259b d\u0259 var\u0131yd\u0131. \u0130\u015f oras\u0131ndad\u0131r ki, Az\u0259rbaycan A\u0130HM-ya \u00fczv olana q\u0259d\u0259r b\u00fct\u00fcn instansiyalar\u0131 ke\u00e7\u0259n i\u015fl\u0259r Avropa M\u0259hk\u0259m\u0259sind\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131r.<\/p>\n<p>Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, Az\u0259rbaycan H\u00fcquq-M\u00fcdafi\u0259 T\u0259\u015fkilatlar\u0131 Federasiyas\u0131n\u0131n m\u0259lumatlar\u0131na g\u00f6r\u0259, 2002-ci ild\u0259 t\u0259rtib olunan siyah\u0131da 107 n\u0259f\u0259r var\u0131yd\u0131, \u00f6z\u00fc d\u0259 ham\u0131s\u0131 son iki il \u0259rzind\u0259 h\u0259bs olunmu\u015fdu. 2011-ci ild\u0259 is\u0259 dem\u0259k olar ki, ham\u0131s\u0131 art\u0131q azadl\u0131qda idi.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: center;\"><strong><span style=\"color: #000080;\">\u018fn yeni tarix<\/span><\/strong><\/h3>\n<p>El\u0259 h\u0259min vaxtlarda, 2000-ci ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 ham\u0131m\u0131za tan\u0131\u015f olan parlament v\u0259 prezident se\u00e7kil\u0259ri zaman\u0131 h\u0259bsl\u0259r \u0259n\u0259n\u0259si yarand\u0131. K\u00f6hn\u0259 siyasi m\u0259hbuslar\u0131 burax\u0131b, yenil\u0259rini tuturdular.<\/p>\n<p>Prezident se\u00e7kil\u0259ri zaman\u0131 H\u00fcquq-M\u00fcdafi\u0259 T\u0259\u015fkilatlar\u0131 Federasiyas\u0131 art\u0131q <a href=\"https:\/\/regnum.ru\/news\/polit\/929227.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">51 n\u0259f\u0259r<\/a> sayd\u0131. 2011-ci ild\u0259 is\u0259 el\u0259 h\u0259min t\u0259\u015fkilat\u0131n m\u0259lumatlar\u0131na g\u00f6r\u0259, onlar\u0131n say\u0131 <a href=\"http:\/\/echo.az\/article.php?aid=10433\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">art\u0131q 60<\/a> idi.<\/p>\n<p>Siyasi m\u0259hbuslar\u0131n t\u0259bi\u0259td\u0259 d\u00f6vriyy\u0259sind\u0259 d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si 2014-c\u00fc ilin unudulmaz yay\u0131 oldu, bu zaman h\u0259bsxanaya h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7il\u0259ri-siyah\u0131 t\u0259rtibat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n \u00f6zl\u0259ri \u2013 Leyla Yunus, R\u0259sul C\u0259f\u0259rov, \u0130ntiqam \u018fliyev, Anar M\u0259mm\u0259dli d\u00fc\u015fd\u00fc.<\/p>\n<p>Leyla Yunusuz \u00f6z\u00fc H\u00fcquq-M\u00fcdafi\u0259 T\u0259\u015fkilatlar\u0131 Federasiyas\u0131n\u0131n \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin \u00fczv\u00fc kimi, iyulda, \u00f6z h\u0259bsind\u0259n bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u0259vv\u0259l 108 n\u0259f\u0259rd\u0259n ibar\u0259t siyah\u0131 t\u0259rtib etmi\u015fdi.<\/p>\n<p><figure id=\"attachment_19002\" aria-describedby=\"caption-attachment-19002\" style=\"width: 1023px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-19002 size-full\" src=\"http:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2017\/02\/\u041b\u0435\u0439\u043b\u0430.jpg\" alt=\"\u041b\u0435\u0439\u043b\u0430\" width=\"1023\" height=\"575\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-19002\" class=\"wp-caption-text\">Leyla Yunus, yolda\u015f\u0131 v\u0259 q\u0131z\u0131. Foto: Azadl\u0131q Radiosu<\/figcaption><\/figure><\/p>\n<h3 style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000080;\"><strong>Son siyah\u0131<\/strong><\/span><\/h3>\n<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycanda 119 siyasi m\u0259hbus var, amma bu siyah\u0131 da nominald\u0131r. Bir t\u0259r\u0259fd\u0259n bu siyah\u0131ya \u00f6t\u0259n il Nardaran q\u0259s\u0259b\u0259sin\u0259 x\u00fcsusi \u0259m\u0259liyyat\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259l\u0259n polis\u0259 silahl\u0131 m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u201cM\u00fcs\u0259lman birliyi\u201dnin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri daxildir. N\u0259tic\u0259d\u0259 6 n\u0259f\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n iki polis \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 \u00f6l\u00fcb. \u201cM\u00fcs\u0259lman birliyi\u201dnin lideri Taleh Ba\u011f\u0131rov \u2013 dini nahaq yer\u0259 d\u00f6vl\u0259td\u0259n ay\u0131r\u0131blar v\u0259 \u0259n yax\u015f\u0131 idar\u0259 \u00fcsulu \u015f\u0259ri\u0259tdir \u2013 kimi fikirl\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015fhurdur.<\/p>\n<p>Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, bu siyah\u0131da 90-lardan h\u0259bsd\u0259 olan v\u0259 dem\u0259li A\u0130HM-nin q\u0259rarlar\u0131na \u00fcmidi olmayanlar\u0131n adlar\u0131 yoxdur.<\/p>\n<p><strong>Eldar Zeynalov:<\/strong><\/p>\n<blockquote><p>\u201cBu siyah\u0131 m\u00fcbahis\u0259lidir v\u0259 bir \u00e7ox m\u0259nada konsensus n\u0259tic\u0259sind\u0259 t\u0259rtib olunub. Referendum \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 \u00e7oxlar\u0131 konstitusiyan\u0131n \u201ch\u00fcquqlardan sui-istifad\u0259\u201d il\u0259 ba\u011fl\u0131 madd\u0259l\u0259rind\u0259n birinin d\u0259yi\u015fdirilm\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 naraz\u0131l\u0131q edirdil\u0259r, halbuki eyni madd\u0259 Avropa \u015euras\u0131 insan h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 \u0259sas azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si konvensiyas\u0131nda da var. Din xadiml\u0259rinin m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 bu prinsip ondan x\u0259b\u0259r verir ki, insanlar \u00f6z azadl\u0131qlar\u0131ndan ba\u015fqalar\u0131n\u0131n azadl\u0131qlar\u0131n\u0131 bo\u011fmaq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edir, Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 dini d\u00f6vl\u0259t yaratmaq ist\u0259yi d\u0259 \u0259slind\u0259 o dem\u0259kdir\u201d.<\/p><\/blockquote>\n<p>H\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7il\u0259ri aras\u0131nda ba\u015fqa fikir d\u0259 m\u00f6vcuddur: he\u00e7 kim \u201cM\u00fcs\u0259lman birliyi\u201dnin d\u00f6vl\u0259t \u00e7evrili\u015fi etm\u0259k niyy\u0259tind\u0259 oldu\u011funu s\u00fcbuta yetirm\u0259yib. Bu i\u015fl\u0259 ba\u011fl\u0131 ke\u00e7iril\u0259n m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r qapal\u0131 idi, buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u201cM\u00fcs\u0259lman birliyi\u201dnin f\u0259allar\u0131n\u0131n dini icman\u0131 terror qrupla\u015fmas\u0131ndan ay\u0131ran h\u0259ddi ke\u00e7ib-ke\u00e7m\u0259diyini dem\u0259k \u00e7\u0259tindir.<\/p>\n<p><div class=\"su-divider su-divider-style-default\" style=\"margin:15px 0;border-width:3px;border-color:#999999\"><a href=\"#\" style=\"color:#999999\">Go to top<\/a><\/div> <\/p>\n<p>Haz\u0131rda Siyasi M\u0259hbus Siyah\u0131s\u0131 \u00fczr\u0259 \u0130\u015f\u00e7i Qrupuna tan\u0131nm\u0131\u015f h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7il\u0259ri \u2013 Samir Kaz\u0131ml\u0131, Xalid Ba\u011f\u0131rov, Anar M\u0259mm\u0259dli, R\u0259sul C\u0259f\u0259rov v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 daxildir.<\/p>\n<p>R\u0259sul C\u0259f\u0259rovun dediyin\u0259 g\u00f6r\u0259, siyah\u0131lar ild\u0259 bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 t\u0259rtib olunur, \u00e7\u00fcnki h\u0259bsd\u0259 olan siyasi m\u0259hbuslar azadl\u0131\u011fa \u00e7\u0131x\u0131r, onlar\u0131n yerini is\u0259 yeni siyasi m\u0259hbuslar tutur.<\/p>\n<p>\u201cBizim \u0259sas v\u0259zif\u0259miz informasiya toplamaq v\u0259 biz\u0259 t\u0259qdim olunan h\u0259r bir i\u015fi ara\u015fd\u0131rmaqd\u0131r, &#8211; R\u0259sul C\u0259f\u0259rov deyir, &#8211; bu keysl\u0259rin siyasi m\u0259hbus anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n kriteril\u0259rin\u0259 n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 cavab verib-verm\u0259diyini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. \u00c7ox vaxt el\u0259 olur ki, konkret insana qar\u015f\u0131 \u0259sass\u0131z m\u0259hk\u0259m\u0259 q\u0259rar\u0131 \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b v\u0259 ba\u015fqa \u015f\u0259kild\u0259 h\u00fcquqlar\u0131 pozulub, amma i\u015fin \u00f6z\u00fc siyasi motivli deyil, bu zaman da biz sad\u0259c\u0259 yax\u015f\u0131 v\u0259kil tapma\u011fa v\u0259 ya i\u015fi m\u0259tbuatda i\u015f\u0131qland\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q. Ad\u0259t\u0259n i\u015fl\u0259r biz\u0259 etibarl\u0131 h\u00fcquq\u015f\u00fcnaslar, dostlar v\u0259 qohumlar vasit\u0259siyl\u0259 \u00e7at\u0131r, onlar da biz\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r ki, bax bu adam, siyasi f\u0259al h\u0259bs edilib. Biz i\u015f \u00fczr\u0259 maksimal sayda s\u0259n\u0259d toplama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q v\u0259 i\u015fi n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7iririk\u201d.<\/p>\n<p>C\u0259f\u0259rovun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, n\u00f6vb\u0259ti siyah\u0131 fevral\u0131n sonu, mart\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 sona \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b, a\u00e7\u0131qlanacaq: \u201cH\u0259l\u0259liks\u0259 bununla ba\u011fl\u0131 vahid q\u0259rar yoxdur. Martda, Novruz bayram\u0131nda n\u00f6vb\u0259ti \u0259fv g\u00f6zl\u0259nilir, biz d\u0259 \u00fcmid edirik ki, \u0259fv olunanlar aras\u0131nda siyasi m\u0259hbuslar da olacaq\u201d.<\/p>\n<p><figure id=\"attachment_19003\" aria-describedby=\"caption-attachment-19003\" style=\"width: 931px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-19003 size-full\" src=\"http:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2017\/02\/1004008_10151696528621764_1971399570_n.jpg\" alt=\"1004008_10151696528621764_1971399570_n\" width=\"931\" height=\"690\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-19003\" class=\"wp-caption-text\">Arxiv fotosu: Eldar Zeynalov (sa\u011fda) v\u0259 &#8220;\u00f6l\u00fcm\u0259 m\u0259hkumlar korpusunun veteran\u0131&#8221; Fazil Ta\u011f\u0131yev (Fedey). Ta\u011f\u0131yev g\u00fcll\u0259l\u0259nm\u0259 n\u00f6vb\u0259sind\u0259 7 il g\u00f6zl\u0259yib.<\/figcaption><\/figure><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Onlar\u0131 kim v\u0259 nec\u0259 hesablay\u0131r?<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":19538,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[17,2,5,35],"tags":[18],"formation":[],"post-author":[],"topic":[],"tooltip":[],"city":[],"class_list":["post-4704","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-azrbaycan","category-cografiya","category-siyast","category-hekaylr","tag-azrbaycan"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v24.1 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Az\u0259rbaycanda siyasi m\u0259hbus siyah\u0131lar\u0131n\u0131n tarixi - JAMnews<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/az\u0259rbaycanda-siyasi-m\u0259hbus-siyahilarinin-tarixi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Az\u0259rbaycanda siyasi m\u0259hbus siyah\u0131lar\u0131n\u0131n tarixi - JAMnews\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Onlar\u0131 kim v\u0259 nec\u0259 hesablay\u0131r?\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/az\u0259rbaycanda-siyasi-m\u0259hbus-siyahilarinin-tarixi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Azerbaijani Jamnews\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/JAMnewsInEnglish\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-02-15T00:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-03-18T11:03:16+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2020\/03\/15873331_1498621940166071_8236978405490538112_n.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"960\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"640\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"JAMnews\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@JAMnewsCaucasus\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@JAMnewsCaucasus\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"JAMnews\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"17 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/az%c9%99rbaycanda-siyasi-m%c9%99hbus-siyahilarinin-tarixi\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/az%c9%99rbaycanda-siyasi-m%c9%99hbus-siyahilarinin-tarixi\/\"},\"author\":{\"name\":\"JAMnews\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/person\/67df3bb7adb46cd513fb9c4cb02361c6\"},\"headline\":\"Az\u0259rbaycanda siyasi m\u0259hbus siyah\u0131lar\u0131n\u0131n tarixi\",\"datePublished\":\"2017-02-15T00:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2020-03-18T11:03:16+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/az%c9%99rbaycanda-siyasi-m%c9%99hbus-siyahilarinin-tarixi\/\"},\"wordCount\":3366,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/az%c9%99rbaycanda-siyasi-m%c9%99hbus-siyahilarinin-tarixi\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2020\/03\/15873331_1498621940166071_8236978405490538112_n.jpg\",\"keywords\":[\"Az\u0259rbaycan\"],\"articleSection\":[\"Azerbaijan\",\"Geography\",\"Politics\",\"Stories\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/az%c9%99rbaycanda-siyasi-m%c9%99hbus-siyahilarinin-tarixi\/\",\"url\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/az%c9%99rbaycanda-siyasi-m%c9%99hbus-siyahilarinin-tarixi\/\",\"name\":\"Az\u0259rbaycanda siyasi m\u0259hbus siyah\u0131lar\u0131n\u0131n tarixi - JAMnews\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/az%c9%99rbaycanda-siyasi-m%c9%99hbus-siyahilarinin-tarixi\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/az%c9%99rbaycanda-siyasi-m%c9%99hbus-siyahilarinin-tarixi\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2020\/03\/15873331_1498621940166071_8236978405490538112_n.jpg\",\"datePublished\":\"2017-02-15T00:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2020-03-18T11:03:16+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/az%c9%99rbaycanda-siyasi-m%c9%99hbus-siyahilarinin-tarixi\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/jam-news.net\/az\/az%c9%99rbaycanda-siyasi-m%c9%99hbus-siyahilarinin-tarixi\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/az%c9%99rbaycanda-siyasi-m%c9%99hbus-siyahilarinin-tarixi\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2020\/03\/15873331_1498621940166071_8236978405490538112_n.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2020\/03\/15873331_1498621940166071_8236978405490538112_n.jpg\",\"width\":960,\"height\":640},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/az%c9%99rbaycanda-siyasi-m%c9%99hbus-siyahilarinin-tarixi\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Az\u0259rbaycanda siyasi m\u0259hbus siyah\u0131lar\u0131n\u0131n tarixi\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#website\",\"url\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/\",\"name\":\"Azerbaijani Jamnews\",\"description\":\"Caucasus News, Politics and Society\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#organization\",\"name\":\"JAMnews\",\"url\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2020\/05\/JAM_w.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2020\/05\/JAM_w.jpg\",\"width\":960,\"height\":960,\"caption\":\"JAMnews\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/JAMnewsInEnglish\/\",\"https:\/\/x.com\/JAMnewsCaucasus\",\"https:\/\/www.instagram.com\/jam_news\/\",\"https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCXQbUCme2pykuZYXWHx4VPg\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/person\/67df3bb7adb46cd513fb9c4cb02361c6\",\"name\":\"JAMnews\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e5c27593ef900c3ab3deed4ed1c653d7?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e5c27593ef900c3ab3deed4ed1c653d7?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"JAMnews\"},\"url\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/author\/margarita\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Az\u0259rbaycanda siyasi m\u0259hbus siyah\u0131lar\u0131n\u0131n tarixi - JAMnews","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jam-news.net\/az\/az\u0259rbaycanda-siyasi-m\u0259hbus-siyahilarinin-tarixi\/","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"Az\u0259rbaycanda siyasi m\u0259hbus siyah\u0131lar\u0131n\u0131n tarixi - JAMnews","og_description":"Onlar\u0131 kim v\u0259 nec\u0259 hesablay\u0131r?","og_url":"https:\/\/jam-news.net\/az\/az\u0259rbaycanda-siyasi-m\u0259hbus-siyahilarinin-tarixi\/","og_site_name":"Azerbaijani Jamnews","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/JAMnewsInEnglish\/","article_published_time":"2017-02-15T00:00:00+00:00","article_modified_time":"2020-03-18T11:03:16+00:00","og_image":[{"width":960,"height":640,"url":"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2020\/03\/15873331_1498621940166071_8236978405490538112_n.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"JAMnews","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@JAMnewsCaucasus","twitter_site":"@JAMnewsCaucasus","twitter_misc":{"Written by":"JAMnews","Est. reading time":"17 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/az%c9%99rbaycanda-siyasi-m%c9%99hbus-siyahilarinin-tarixi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/az%c9%99rbaycanda-siyasi-m%c9%99hbus-siyahilarinin-tarixi\/"},"author":{"name":"JAMnews","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/person\/67df3bb7adb46cd513fb9c4cb02361c6"},"headline":"Az\u0259rbaycanda siyasi m\u0259hbus siyah\u0131lar\u0131n\u0131n tarixi","datePublished":"2017-02-15T00:00:00+00:00","dateModified":"2020-03-18T11:03:16+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/az%c9%99rbaycanda-siyasi-m%c9%99hbus-siyahilarinin-tarixi\/"},"wordCount":3366,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/az%c9%99rbaycanda-siyasi-m%c9%99hbus-siyahilarinin-tarixi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2020\/03\/15873331_1498621940166071_8236978405490538112_n.jpg","keywords":["Az\u0259rbaycan"],"articleSection":["Azerbaijan","Geography","Politics","Stories"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/az%c9%99rbaycanda-siyasi-m%c9%99hbus-siyahilarinin-tarixi\/","url":"https:\/\/jam-news.net\/az\/az%c9%99rbaycanda-siyasi-m%c9%99hbus-siyahilarinin-tarixi\/","name":"Az\u0259rbaycanda siyasi m\u0259hbus siyah\u0131lar\u0131n\u0131n tarixi - JAMnews","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/az%c9%99rbaycanda-siyasi-m%c9%99hbus-siyahilarinin-tarixi\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/az%c9%99rbaycanda-siyasi-m%c9%99hbus-siyahilarinin-tarixi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2020\/03\/15873331_1498621940166071_8236978405490538112_n.jpg","datePublished":"2017-02-15T00:00:00+00:00","dateModified":"2020-03-18T11:03:16+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/az%c9%99rbaycanda-siyasi-m%c9%99hbus-siyahilarinin-tarixi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jam-news.net\/az\/az%c9%99rbaycanda-siyasi-m%c9%99hbus-siyahilarinin-tarixi\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/az%c9%99rbaycanda-siyasi-m%c9%99hbus-siyahilarinin-tarixi\/#primaryimage","url":"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2020\/03\/15873331_1498621940166071_8236978405490538112_n.jpg","contentUrl":"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2020\/03\/15873331_1498621940166071_8236978405490538112_n.jpg","width":960,"height":640},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/az%c9%99rbaycanda-siyasi-m%c9%99hbus-siyahilarinin-tarixi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/jam-news.net\/az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Az\u0259rbaycanda siyasi m\u0259hbus siyah\u0131lar\u0131n\u0131n tarixi"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#website","url":"https:\/\/jam-news.net\/az\/","name":"Azerbaijani Jamnews","description":"Caucasus News, Politics and Society","publisher":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jam-news.net\/az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#organization","name":"JAMnews","url":"https:\/\/jam-news.net\/az\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2020\/05\/JAM_w.jpg","contentUrl":"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2020\/05\/JAM_w.jpg","width":960,"height":960,"caption":"JAMnews"},"image":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/JAMnewsInEnglish\/","https:\/\/x.com\/JAMnewsCaucasus","https:\/\/www.instagram.com\/jam_news\/","https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCXQbUCme2pykuZYXWHx4VPg"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/person\/67df3bb7adb46cd513fb9c4cb02361c6","name":"JAMnews","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e5c27593ef900c3ab3deed4ed1c653d7?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e5c27593ef900c3ab3deed4ed1c653d7?s=96&d=mm&r=g","caption":"JAMnews"},"url":"https:\/\/jam-news.net\/az\/author\/margarita\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4704","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4704"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4704\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17745,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4704\/revisions\/17745"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19538"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4704"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4704"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4704"},{"taxonomy":"formation","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/formation?post=4704"},{"taxonomy":"post-author","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/post-author?post=4704"},{"taxonomy":"topic","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/topic?post=4704"},{"taxonomy":"tooltip","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tooltip?post=4704"},{"taxonomy":"city","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/city?post=4704"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}