{"id":3912,"date":"2016-05-12T00:00:00","date_gmt":"2016-05-12T00:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/jam-news.net\/az\/oz-v%c9%99t%c9%99nl%c9%99rind%c9%99-qonaqlar\/"},"modified":"2020-03-18T10:52:14","modified_gmt":"2020-03-18T10:52:14","slug":"oz-v%c9%99t%c9%99nl%c9%99rind%c9%99-qonaqlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jam-news.net\/az\/oz-v%c9%99t%c9%99nl%c9%99rind%c9%99-qonaqlar\/","title":{"rendered":"\u00d6z v\u0259t\u0259nl\u0259rind\u0259 qonaqlar"},"content":{"rendered":"

Seyf\u0259t Dursunovun 91 ya\u015f\u0131 var. O, qocal\u0131\u011f\u0131ndan \u015fikay\u0259t edir v\u0259 y\u0259qin ki, dün\u0259n ba\u015f ver\u0259nl\u0259ri gücl\u0259 xat\u0131rlayar, amma yadda\u015f\u0131n\u0131n toxunulmaz saxlad\u0131\u011f\u0131 xatir\u0259l\u0259r d\u0259 var.
<\/span>
“Bu, noyabrda olub. H\u0259min il güclü qar ya\u011fd\u0131. Gec\u0259 k\u0259ndimiz Utkisubaniy\u0259 böyük yük ma\u015f\u0131nlar\u0131 g\u0259ldi. Ham\u0131m\u0131z\u0131 küç\u0259y\u0259 ç\u0131xar\u0131b, ma\u015f\u0131nlara \u0259yl\u0259\u015fdirib, Axaltsixey\u0259 apard\u0131lar. Burada bizi yük qatar\u0131 gözl\u0259yirdi. 40 gün yol getdik. \u015eidd\u0259tli \u015faxta vard\u0131. Yem\u0259y\u0259 heç n\u0259 yoxuydu. Onda 20 ya\u015f\u0131m vard\u0131 v\u0259 m\u0259n v\u0259t\u0259nimd\u0259n dem\u0259k olar ki, ömürlük ayr\u0131ld\u0131m, – dey\u0259 o xat\u0131rlay\u0131r.
<\/span>
<\/p>\n

<\/span><\/div>\n

Seyf\u0259t Dursunov<\/span> <\/strong><\/span><\/p>\n

<\/span>Seyf\u0259t Dursunov 1944-cü ilin noyabr gec\u0259si Stalinin \u0259mri il\u0259 Meshetiyadan Sibir\u0259 v\u0259 Orta Asiyaya sürgün edil\u0259n 120 min m\u0259sh\u0259ti müs\u0259lmanlar\u0131ndan biridir. Çoxlar\u0131 bu a\u011f\u0131r v\u0259 uzun yola tab g\u0259tir\u0259 bilm\u0259dil\u0259r – bir neç\u0259 min insan yolda öldü. Onlar Gürcüstandan ona gör\u0259 sürgün edildil\u0259r ki, Stalin dü\u015fm\u0259n hücumu zaman\u0131 m\u0259sh\u0259ti müs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n sovet ordusuna qar\u015f\u0131 duraca\u011f\u0131ndan \u015fübh\u0259l\u0259nirdi.
<\/span>
50-ci ill\u0259rin sonlar\u0131nda, Stalinin ölümünd\u0259n sonra Sovet \u0130ttifaq\u0131nda “Böyük s\u0259rk\u0259rd\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259qib olunan xalqlar\u0131n reabilitasiyas\u0131 v\u0259 repatriasiyas\u0131 prosesin\u0259 ba\u015flan\u0131ld\u0131. Amma bu, m\u0259sh\u0259ti türkl\u0259rin\u0259 aid edilm\u0259di. <\/span>
80-ci ill\u0259rd\u0259 onlar yenid\u0259n t\u0259qib qurban\u0131 oldular – M\u0259rk\u0259zi Asiyada etnik zorak\u0131l\u0131q h\u0259d\u0259fin\u0259 çevrildil\u0259r. Onlar Az\u0259rbaycanda v\u0259 Rusiyan\u0131n c\u0259nub regionunda özl\u0259rin\u0259 s\u0131\u011f\u0131nacaq tapd\u0131lar.
<\/span>
Haz\u0131rda bu, t\u0259qib olunan icma bütün post-sovet m\u0259kan\u0131na s\u0259p\u0259l\u0259nib. Onlar\u0131n bir hiss\u0259si AB\u015e-a mühacir\u0259t ed\u0259 bildi, qalanlar\u0131 Gürcüstana qay\u0131td\u0131. <\/span><\/p>\n

1999-cu ild\u0259 Gürcüstan Avropa \u015euras\u0131n\u0131n üzvü olanda Tbilisi m\u0259sh\u0259ti müs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n repatriasiyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 üz\u0259rin\u0259 öhd\u0259lik götürdü v\u0259 konkret add\u0131mlar atd\u0131 – 2007-ci ild\u0259 ölk\u0259 repatriasiya haqq\u0131nda qanun q\u0259bul etdi. <\/span><\/p>\n

Qanunun q\u0259bul edilm\u0259sind\u0259n t\u0259xmin\u0259n 10 il keçir v\u0259 qanunvericilik s\u0259viyy\u0259sind\u0259 h\u0259r \u015fey qaydas\u0131ndad\u0131r. Bununla bel\u0259, Gürcüstanda ya\u015fayan m\u0259sh\u0259ti müs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n bir hiss\u0259si h\u0259l\u0259 ki, repatriant statusu almay\u0131blar. Onlar\u0131n çox az bir hiss\u0259si d\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q ala bilib. Q\u0131naqlar yüks\u0259k tribunalardan da g\u0259lir – Avropa \u015euras\u0131n\u0131n apreld\u0259 keçiril\u0259n plenar iclas\u0131nda ç\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Türkiy\u0259nin haz\u0131rda keçmi\u015f ba\u015f naziri \u018fhm\u0259d Davudo\u011flu gürcü hakimiyy\u0259tinin m\u0259sh\u0259ti müs\u0259lmanlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 götürdüyü öhd\u0259liyi xat\u0131rlatd\u0131.
<\/span>
“Ümid edirik ki, bu insanlar\u0131n repatriasiyas\u0131 Avropa \u015euras\u0131n\u0131n üzvü olan Gürcüstan\u0131n f\u0259aliyy\u0259t plan\u0131n\u0131n prioriteti kimi göst\u0259ril\u0259c\u0259k, – dey\u0259 o bildirib.
<\/span>
Tbilisid\u0259 Davudo\u011flunun sözl\u0259rini t\u0259\u0259ccübl\u0259 qar\u015f\u0131lad\u0131lar. “M\u0259g\u0259r Türkiy\u0259nin ba\u015f naziri Gürcüstan bütün öhd\u0259likl\u0259ri yerin\u0259 yetirdiyi bilmir?! – parlament çoxlu\u011funun lideri Zviad Kvaçantiradze sual verir. <\/span>
Müxalif\u0259t nümay\u0259nd\u0259l\u0259ri d\u0259 eyni \u015feyl\u0259ri deyir.
<\/span>
“Biz bütün Gürcüstana qay\u0131tmaq ist\u0259y\u0259nl\u0259r\u0259 repatriasiya imkan\u0131 verdik. Bundan \u0259lav\u0259, qeydiyyat müdd\u0259ti iki d\u0259f\u0259 art\u0131r\u0131ld\u0131, – “Milli h\u0259r\u0259kat\u0131n lideri David Bakradze deyir.
<\/span>
M\u0259sh\u0259ti müs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n m\u0259s\u0259l\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan hüquq müdafi\u0259çil\u0259ri v\u0259 qeyri-hökum\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n üzvl\u0259ri d\u0259 qanunvericilik s\u0259viyy\u0259sind\u0259 öhd\u0259likl\u0259rin yerin\u0259 yetirilm\u0259si fakt\u0131n\u0131 inkar etmirl\u0259r. Amma repatriant statusunun al\u0131nmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 uzunsür\u0259n proseduralar, v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131n olmamas\u0131 v\u0259 a\u011f\u0131r sosial \u015f\u0259rait m\u0259sh\u0259ti müs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n Gürcüstandak\u0131 h\u0259yat\u0131n\u0131 dözülm\u0259z edir, – dey\u0259 onlar bildirir.
<\/span>
Bu da r\u0259smi statistika: son bir neç\u0259 il \u0259rzind\u0259 repatriant statusunun al\u0131nmas\u0131 üçün Gürcüstana 5841n\u0259f\u0259r müraci\u0259t edib. Onlardan 1533 n\u0259f\u0259r\u0259 status verilib, 494 n\u0259f\u0259r is\u0259 “\u015f\u0259rti v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q al\u0131blar ki, bu da \u015f\u0259xsin ba\u015fqa ölk\u0259nin v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131ndan imtina ed\u0259nd\u0259n d\u0259rhal sonra Gürcüstan v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131na q\u0259bul edilm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. Hakimiyy\u0259t nümay\u0259nd\u0259l\u0259ri bildirir ki, status v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131n verilm\u0259sind\u0259n imtinaya s\u0259b\u0259b bir qayda olaraq, qaydaya sal\u0131nmam\u0131\u015f s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fm\u0259 olur.
<\/span>
Vaxtsa keçir. Gürcüstana qay\u0131dan m\u0259sh\u0259ti müs\u0259lmanlar\u0131 elementar m\u0259i\u015f\u0259t probleml\u0259rini h\u0259ll ed\u0259 bilmirl\u0259r, c\u0259miyy\u0259t\u0259 inteqrasiya bar\u0259d\u0259 is\u0259 heç dan\u0131\u015fma\u011fa d\u0259ym\u0259z.
<\/span>
V\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131qlar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 üçün onlar\u0131n k\u0259nd t\u0259s\u0259rrüfat\u0131 t\u0259yinatl\u0131 torpaq almaq haqq\u0131 yoxdur; sosial proqramlardan yararlana bilmirl\u0259r v\u0259 dövl\u0259t t\u0259hsil mü\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 daimi mane\u0259l\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131rlar.
<\/span>
M\u0259sh\u0259ti müs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n böyük \u0259ks\u0259riyy\u0259ti gürcü dilini bilmir v\u0259 Gürcüstan qanunvericiliyi il\u0259 tan\u0131\u015f deyill\u0259r, bu da onlar\u0131n günd\u0259lik h\u0259yat\u0131n\u0131 daha da ç\u0259tinl\u0259\u015fdirir v\u0259 yerli hakimiyy\u0259tl\u0259 ünsiyy\u0259t zaman\u0131 çoxu sayda probleml\u0259r yarad\u0131r. <\/span>
“Onlar bizim qay\u0131tma\u011f\u0131m\u0131za mane\u0259 tör\u0259tmirl\u0259r, amma burada h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n dözülm\u0259z olmas\u0131 üçün bütün \u015f\u0259raiti yarad\u0131rlar, – 70 il bundan \u0259vv\u0259lki faci\u0259vi hadis\u0259l\u0259ri xat\u0131rlayan Seyf\u0259t Dursunov deyir. Art\u0131q 8 ildir ki, o Az\u0259rbaycandan Gürcüstana qay\u0131d\u0131b.
<\/span>
Seyf\u0259tin ail\u0259sinin bir üzvü d\u0259 olsun n\u0259 Gürcüstan v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131, n\u0259 d\u0259 repatriant statusu al\u0131b. Gürcüstanda özl\u0259rin\u0259 i\u015f tapa bilm\u0259y\u0259n iki o\u011flu qoca atalar\u0131n\u0131 qoyub, qazanc üçün Türkiy\u0259y\u0259 getdil\u0259r. Seyf\u0259tl\u0259 indi onun 23 ya\u015fl\u0131 n\u0259v\u0259si ya\u015fay\u0131r v\u0259 babas\u0131na qulluq edir.
<\/span><\/p>\n

Samsxe-Cavaxetid\u0259 haz\u0131rda 50-y\u0259 yax\u0131n m\u0259sh\u0259ti müs\u0259lman\u0131 ail\u0259si ya\u015fay\u0131r. Onlardan 20 ail\u0259 Axaltsixe yük stansiyas\u0131nda kompakt ya\u015fay\u0131rlar. Qalanlar\u0131 Vale, Ad\u0131geniya v\u0259 Abastumanid\u0259 m\u0259skunla\u015f\u0131blar.
<\/span>
<\/p>\n