{"id":3474,"date":"2016-10-28T00:00:00","date_gmt":"2016-10-28T00:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/jam-news.net\/az\/birmandatlilar-bizim-n%c9%99yimiz%c9%99-lazimdir\/"},"modified":"2020-03-18T10:47:43","modified_gmt":"2020-03-18T10:47:43","slug":"birmandatlilar-bizim-n%c9%99yimiz%c9%99-lazimdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jam-news.net\/az\/birmandatlilar-bizim-n%c9%99yimiz%c9%99-lazimdir\/","title":{"rendered":"Birmandatl\u0131lar bizim n\u0259yimiz\u0259 laz\u0131md\u0131r?"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-size: 12pt;\">8 oktyabr parlament se\u0437kil\u0259rind\u0259 hakim &ldquo;G\u044crc\u044c arzusu partiyas\u044d 48,6% s\u0259s toplad\u044d, y\u0259ni ona se\u0437ki m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rin\u0259 g\u0259l\u0259n insanlar\u044dn t\u0259xmin\u0259n yar\u044ds\u044d s\u0259s verdi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Buna baxmayaraq, istisna olunmur ki, g\u0259l\u0259c\u0259k parlamentd\u0259 bu partiya konstitusion \u0437oxlu\u0440u formala\u044ed\u044dra bil\u0259c\u0259k.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">H\u0259r \u0454ey G\u044crc\u044cstanda oktyabr\u044dn 30-da ba\u044e tutacaq ikinci turda m\u0259lum olacaq. Bir ne\u0437\u0259si istisna olmaqla, 50 birmandatl\u044d dair\u0259d\u0259 parlamentd\u0259 yer u\u0440runda hakim &ldquo;G\u044crc\u044c arzusu v\u0259 m\u044cxalif\u0259t\u0437i &ldquo;Milli H\u0259r\u0259kat\u044dn n\u044cmay\u0259nd\u0259l\u0259ri r\u0259qab\u0259t aparacaq.&nbsp;&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">&nbsp;&ldquo;G\u044crc\u044c arzusu ikinci turun n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 g\u0446r\u0259, parlament\u0259 ?? majoritar g\u0259tir\u0259 bils\u0259, parlamentd\u0259 konstitusion \u0437oxluq \u0259ld\u0259 ed\u0259 bil\u0259c\u0259k. Y\u0259ni birt\u0259r\u0259fli qaydada, m\u044cxalif\u0259tin d\u0259st\u0259yi olmadan v\u0259 onunla m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u0454m\u0259l\u0259r aparmadan ist\u0259nil\u0259n qanun layih\u0259sini q\u0259bul ed\u0259 v\u0259 ya Konstitusiyaya d\u0259yi\u0454iklikl\u0259r ed\u0259 bil\u0259r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">\u018fslind\u0259 se\u0437icil\u0259rin yar\u044ds\u044dn\u044dn da etibar etm\u0259diyi bir partiyan\u044dn konstitusion d\u0259yi\u0454iklikl\u0259r etm\u0259k \u044c\u0437\u044cn mandat alma\u0440\u044d n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 do\u0440rudur?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Niy\u0259 bel\u0259 olur?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">\u018fsas s\u0259b\u0259b G\u044crc\u044cstanda parlament se\u0437kil\u0259rinin ke\u0437irildiyi v\u0259 &ldquo;qalibin h\u0259r \u044eey\u0259 sahib oldu\u0440u se\u0437ki sistemind\u0259dir.&nbsp;<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #800000;\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">&nbsp;Bu g\u044cn se\u0437kil\u0259r hans\u044d sistem \u044czr\u0259 ke\u0437irilir?<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">G\u044crc\u044cstanda parlament se\u0437kil\u0259ri qar\u044d\u044e\u044dq sisteml\u0259 ke\u0437irilir. 150 parlament deputat\u044dndan 77-si mandatlar\u044d partiya siyah\u044dlar\u044d, 73-\u044c is\u0259 majoritar dair\u0259l\u0259r \u044czr\u0259 al\u044dr.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Se\u0437ki g\u044cn\u044c se\u0437ici iki b\u044clleten al\u044dr &ndash; birind\u0259 partiyalar; ikincid\u0259 se\u0437kil\u0259rd\u0259 konkret birmandatl\u044d dair\u0259d\u0259n i\u0454tirak ed\u0259n namiz\u0259dl\u0259r&nbsp; sadalan\u044dr.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">N\u0259tic\u0259d\u0259 proporsional v\u0259 majoritar sisteml\u0259r \u044czr\u0259 al\u044dnan mandatlar toplan\u044dl\u044dr. Misal \u044c\u0437\u044cn, partiya siyah\u044ds\u044d proporsional se\u0437kil\u0259rd\u0259 s\u0259sl\u0259rin 40%-ni al\u044dbsa (bu da t\u0259xmin\u0259n 30 mandat dem\u0259kdir), majoritar dair\u0259l\u0259rd\u0259 is\u0259 bu partiyadan olan 50 namiz\u0259d qalib g\u0259libs\u0259, parlamentd\u0259 bu siyasi q\u044cvv\u0259 80 mandat almal\u044dd\u044dr.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">G\u044crc\u044cstanda q\u044cvv\u0259d\u0259 olan m\u044ctl\u0259q \u0437oxlu\u0440un majoritar se\u0437ki sistemi bu v\u0259 ya dig\u0259r namiz\u0259din q\u0259l\u0259b\u0259si \u044c\u0437\u044cn 50% +1 s\u0259s n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. \u018fks halda \u0259n \u0437ox s\u0259s toplayan iki namiz\u0259d aras\u044dnda ikinci tur ke\u0437irilir. \u042dkinci turda da se\u0437kil\u0259r\u0259 g\u0259l\u0259n se\u0437icil\u0259rin adi s\u0259s \u0437oxlu\u0440unu qazanan qalib g\u0259lir.&nbsp;<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #800000;\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">&nbsp;Bu sistemin n\u0259yi pisdir?<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">\u042dlk n\u0446vb\u0259d\u0259 o, partiyaya se\u0437icil\u0259rin real d\u0259st\u0259yind\u0259n daha \u0437ox mandan almaq imkan\u044d verir. Bu &ldquo;G\u044crc\u044c arzusunun ba\u044e\u044dna g\u0259l\u0259 bil\u0259r, partiyaya seci\u0437il\u0259rin yar\u044ds\u044dn\u044dn bel\u0259 etibar etm\u0259diyi bir halda g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 parlamentd\u0259 onun 113-d\u0259n \u0437ox deputat\u044d ola bil\u0259r. (113 deputat art\u044dq konstitusion \u0437oxluqdur. Y\u0259ni misal \u044c\u0437\u044cn, konstitusiya kimi m\u044ch\u044cm qanunlarda d\u0259yi\u0454iklikl\u0259rin q\u0259bulu \u044c\u0437\u044cn laz\u044dm olan \u0437oxluq).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Bu sistemin ikinci problemi ondan ibar\u0259tdir ki, o bir v\u0259 ya iki partiyal\u044d parlamentin al\u044dnmas\u044d ehtimal\u044dn\u044d art\u044dr\u044dr.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">T\u0259s\u0259vv\u044cr ed\u0259k ki, \u0446lk\u0259nin bir ne\u0437\u0259 partiyas\u044dn\u044dn i\u0437ind\u0259 biri daha \u0437ox populyard\u044d v\u0259 onun se\u0437icil\u0259ri majoritar dair\u0259l\u0259r \u044czr\u0259 b\u0259rab\u0259r paylan\u044db. Y\u0259ni bu partiyan\u044dn ba\u044eqalar\u044dna \u044eans verm\u0259d\u0259n b\u044ct\u044cn majoritar mandatlar\u044d almaq \u044c\u0437\u044cn real \u044eans\u044d var.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Misal \u044c\u0437\u044cn, 2008-ci il parlament se\u0437kil\u0259rind\u0259 h\u0259min d\u0446vr\u044cn hakim partiyas\u044d olan &ldquo;Milli H\u0259r\u0259kat 59% d\u0259st\u0259kl\u0259 119 mandat v\u0259 ya mandatlar\u044dn \u044cmumi say\u044dn\u044dn 79%-ni ald\u044d. Reall\u044dqda is\u0259 onu c\u0259mi 59% se\u0437ici d\u0259st\u0259kl\u0259yirdi.&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Eksperl\u0259r v\u0259 monitorinq t\u0259\u044ekilatlar\u044d hesab edirl\u0259r ki, demokratik institutlar\u044dn z\u0259if inki\u044eaf etdiyi v\u0259 se\u0437ki zaman\u044d inzibati resursdan istifad\u0259&nbsp; olunan G\u044crc\u044cstanda qar\u044d\u044e\u044dq se\u0437ki sistemi h\u0259mi\u044e\u0259 hakim partiyan\u044dn xeyrin\u0259 i\u0454l\u0259yir. Bu sisteml\u0259 se\u0437il\u0259n art\u044dq ikinci parlamentd\u0259 hakim partiya konstitusion \u0437oxluq qazan\u044db.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Daha bir m\u0259nfi c\u0259h\u0259t &ndash; majoritar dair\u0259l\u0259r \u044czr\u0259 se\u0437kil\u0259rd\u0259 partiyalar deyil, konkret \u044e\u0259xsl\u0259r i\u044etirak etdiyind\u0259n, namiz\u0259d olaraq populyar insanlar\u044dn (misal \u044c\u0437\u044cn, i\u0454 adamlar\u044d, artistl\u0259r, idman\u0437\u044dlar v\u0259 s.) ir\u0259li s\u044cr\u044clm\u0259si s\u044dnaqdan ke\u0437mi\u044e v\u0259 geni\u044e istifad\u0259 olunan \u044csuldur. Misal \u044c\u0437\u044cn, konkret bir rayonda udmaq \u044c\u0437\u044cn m\u044c\u0259yy\u0259n bir partiya orada \u0446z namiz\u0259di kimi kifay\u0259t q\u0259d\u0259r tan\u044dnm\u044d\u044e h\u044cquq\u044e\u044cnas\u044dn \u0259v\u0259zin\u0259 xalq\u044dn yax\u044e\u044d tan\u044dd\u044d\u0440\u044d, amma qanunvericilikd\u0259n ba\u044e\u044d \u0437\u044dxmayan&nbsp; hans\u044dsa pop-ifa\u0437\u044dn\u044d ir\u0259li s\u044cr\u044cr.&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">\u042d\u044e adamlar\u044d da tez-tez namiz\u0259d kimi \u0437\u044dx\u044d\u044e edir v\u0259 \u0259ks\u0259r hallarda \u0446zl\u0259ri \u0446z se\u0437kiqaba\u0440\u044d kampaniyalar\u044dn\u044d maliyy\u0259l\u0259\u044edir\u0259r\u0259k, parlament\u0259 d\u044c\u044em\u0259k \u044c\u0437\u044cn bu v\u0259 ya dig\u0259r partiyalara ian\u0259l\u0259r edirl\u0259r. Misal \u044c\u0437\u044cn, 2016-c\u044d ilin may-sentyabr aylar\u044dnda majoritar namiz\u0259dl\u0259r &ldquo;G\u044crc\u044c arzusuna 1 milyon larid\u0259n \u0437ox yat\u044dr\u044dm etdil\u0259r.&nbsp;<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #800000;\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Bu sistemin m\u044csb\u0259t t\u0259r\u0259fl\u0259ri hans\u044dd\u044dr?<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Misal \u044c\u0437\u044cn, majoritar sistem se\u0437ici il\u0259 se\u0437il\u0259nl\u0259r aras\u044dnda birba\u0454a \u0259laq\u0259 qurur.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Bu sistem m\u044c\u0259yy\u0259n m\u0259nada partiya vertikal\u044dn\u044d z\u0259ifl\u0259dir &ndash; y\u0259ni partiya proporsional se\u0437kil\u0259rd\u0259 \u0446z\u044c \u0446z\u044cn\u044cn bu v\u0259 ya dig\u0259r \u044czv\u044cn\u0259 \u044cst\u044cnl\u044ck ver\u0259 bildiyi halda [s\u044dra n\u0446mr\u0259l\u0259rinin paylanmas\u044d], majoritar sistemd\u0259 o ilk n\u0446vb\u0259d\u0259 se\u0437ici haqq\u044dnda d\u044c\u044e\u044cnm\u0259li v\u0259 el\u0259 bir namiz\u0259d se\u0437m\u0259lidir ki, bu v\u0259 ya dig\u0259r regionda \u0259halinin d\u0259st\u0259yini ala bilsin. Dem\u0259li, majoritar deputat \u0446z\u044cn\u044c partiyadan daha azad hiss edir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Majoritar qayda h\u0259m d\u0259 parlamentd\u0259 co\u0440rafi n\u044cmay\u0259nd\u0259liyin t\u0259minat\u044dn\u044d n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. Majoritar deputatlar\u044dn&nbsp; \u0446z se\u0437ki dair\u0259l\u0259rinin probleml\u0259rini qaba\u0440a \u0437\u0259km\u0259k v\u0259 onlar\u044dn h\u0259llini t\u0259l\u0259b etm\u0259k imkan\u044d var.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #800000;\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Bu problemi ba\u0454qa d\u0446vl\u0259tl\u0259r nec\u0259 h\u0259ll etdi?<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">H\u0259r\u0259si bir c\u044cr. D\u044cnyan\u044dn 91 \u0446lk\u0259sind\u0259 se\u0437kil\u0259rin majoritar, 72 \u0446lk\u0259d\u0259 proporsional sistemind\u0259n istifad\u0259 olunur, qar\u044d\u044e\u044dq sistem c\u0259mi 30 \u0446lk\u0259d\u0259dir. Onlar\u044dn aras\u044dnda G\u044crc\u044cstan, Rusiya, Ukrayna v\u0259 Bolqar\u044dstan var.&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">D\u044cnya t\u0259cr\u044cb\u0259si g\u0446st\u0259rir ki, qar\u044d\u044e\u044dq se\u0437ki sistemind\u0259n \u0446lk\u0259l\u0259r ad\u0259t\u0259n m\u044cst\u0259qillik qazanandan sonrak\u044d ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 istifad\u0259 edir. Demokratiya tarixi uzun olan \u0446lk\u0259l\u0259rd\u0259 is\u0259 \u0259sas\u0259n proporsional sistemd\u0259n istifad\u0259 olunur.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Misal \u044c\u0437\u044cn, m\u044cxt\u0259lif n\u0446v proporsional se\u0437ki sisteml\u0259ri Avstriya, Danimarka, \u042dspaniya, Niderland, Yunan\u044dstan v\u0259 dig\u0259r \u0446lk\u0259l\u0259rd\u0259 istifad\u0259 olunur.&nbsp;&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">S\u044drf majoritar se\u0437ki sistemin\u0259 g\u0259linc\u0259, ondan \u0259sas\u0259n iki palatal\u044d ali qanunverici orqan\u044dn f\u0259aliyy\u0259t g\u0446st\u0259rdiyi federativ v\u0259 unitar d\u0446vl\u0259tl\u0259r istifad\u0259 edir. Bu hallarda majoritar sistem vacibdir, \u0437\u044cnki o qanunverici orqanda tarixi-co\u0440rafi n\u0446qteyi-n\u0259z\u0259rind\u0259n m\u044cxt\u0259lif regionlar\u044dn n\u044cmay\u0259nd\u0259liyini t\u0259min edir. Misal \u044c\u0437\u044cn, AB\u0404.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Birpalatal\u044d parlamenti olan G\u044crc\u044cstan kimi ki\u0437ik \u0446lk\u0259d\u0259 is\u0259 co\u0440rafi n\u044cmay\u0259nd\u0259liyin t\u0259min edilm\u0259si v\u0259 bunun \u044c\u0437\u044cn d\u0259 majoritar sistemin t\u0259tbiqi dem\u0259k olar ki, m\u0259nas\u044dzd\u044dr. &nbsp;&nbsp;<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #800000; font-size: 14pt;\"><strong>&nbsp;M\u044ct\u0259x\u0259ssisl\u0259r hans\u044d alternativi t\u0259klif edir?<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Qeyri-h\u0446kum\u0259t t\u0259\u044ekilatlar\u044d v\u0259 ekspertl\u0259r art\u044dq uzun m\u044cdd\u0259tdir ki, majoritar se\u0437ki sistemini diyar(regional)-proporsional sisteml\u0259 \u0259v\u0259z etm\u0259yi m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u0446r\u044crl\u0259r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">M\u044c\u0259yy\u0259n d\u0259yi\u0454iklikl\u0259r paketi parlamentin m\u044czakir\u0259sin\u0259 \u0437\u044dxar\u044dl\u044db, onun q\u0259bul olundu\u0440u halda n\u0446vb\u0259ti se\u0437kil\u0259r \u0437ox g\u044cman ki, yeni qaydalar \u044czr\u0259 ke\u0437iril\u0259c\u0259k:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">75 parlament deputat\u044d \u0259vv\u0259lki kimi, proporsional, qalan 75 n\u0259f\u0259r is\u0259 regional-proporsional&nbsp; sistem \u044czr\u0259 se\u0437il\u0259c\u0259k. Bu halda \u0446lk\u0259 regionlar \u044czr\u0259 \u0437oxmandatl\u044d dair\u0259l\u0259r\u0259 b\u0446l\u044cn\u0259c\u0259k, partiyalar da bu dair\u0259l\u0259rd\u0259 f\u0259rdi partiya siyah\u044dlar\u044dn\u044d t\u0259qdim ed\u0259c\u0259kl\u0259r.&nbsp; Dem\u0259li, h\u0259r bir regionda proporsional sistem \u044czr\u0259 se\u0437ki baryerini ke\u0437\u0259r\u0259k, parlament mandatlar\u044d alan partiyalar se\u0437il\u0259c\u0259k. Bel\u0259 bir \u0454\u0259raitd\u0259 ola bil\u0259r ki, parlamentd\u0259 bir dair\u0259d\u0259n (regiondan) bir ne\u0437\u0259 partiya ir\u0259li s\u044cr\u044cl\u0259c\u0259k. Onu da qeyd etm\u0259k laz\u044dmd\u044dr ki, d\u0259yi\u044eiklikl\u0259rin q\u0259bul olundu\u0440u halda, se\u0437ki h\u0259ddi 5 faizd\u0259n 4 faiz\u0259 q\u0259d\u0259r endiril\u0259c\u0259k.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #800000;\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Y\u0259ni n\u0446vb\u0259ti se\u0437kil\u0259r yeni sistem \u044czr\u0259 ke\u0437iril\u0259c\u0259k?<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Bu g\u044cn bu sual\u044dn cavab\u044d yoxdur. Hakimiyy\u0259t ba\u044e\u044dna g\u0259l\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r &ldquo;G\u044crc\u044c arzusunun \u0446z\u044c m\u0446vcud se\u0437ki sisteminin \u0259dal\u0259tsizliyind\u0259n \u0454ikay\u0259t edirdi v\u0259 onun d\u0259yi\u044edirilm\u0259sinin vacibliyind\u0259n dan\u044d\u044e\u044drd\u044d, hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259nd\u0259n sonra is\u0259 he\u0437 n\u0259yi d\u0259yi\u044em\u0259di.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Konstutision d\u0259yi\u0454iklikl\u0259r parlamentd\u0259 8 oktyabr se\u0437kil\u0259rind\u0259n 1,5 il \u0259vv\u0259l m\u044czakir\u0259 olunurdu, aamma hakim partiya elan etdi ki, bu m\u044cdd\u0259t bu c\u044cr ciddi d\u0259yi\u044eiklikl\u0259r \u044c\u0437\u044cn kifay\u0259t etmir v\u0259 islahat\u044d d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259di. D\u0259yi\u0454iklikl\u0259rin t\u0259r\u0259fdarlar\u044d konstitusion \u0437oxlu\u0440u (113 s\u0259s) toplaya bilm\u0259di v\u0259 islahat\u044d h\u0259yata ke\u0437irm\u0259k al\u044dnmad\u044d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Buna g\u0446r\u0259 d\u0259 &ldquo;G\u044crc\u044c arzusunun g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 nec\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259c\u0259yini dem\u0259k \u0437\u0259tindir.&nbsp; X\u044csus\u0259n d\u0259 konstitusion \u0437oxlu\u0440u oldu\u0440u bir vaxtda o bu r\u044d\u0437aqdan imtina ed\u0259 bil\u0259c\u0259kmi, ax\u044d bu, partiyaya h\u0259m parlamentd\u0259, h\u0259m d\u0259 ondan k\u0259narda h\u0259dsiz h\u044cquqlar ver\u0259c\u0259k.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">\u042dndiki sistem b\u044cdc\u0259y\u0259 ne\u0437\u0259y\u0259 ba\u044ea g\u0259lir?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Majoritar sistem b\u044cdc\u0259 \u044c\u0437\u044cn h\u0259m se\u0437kil\u0259rd\u0259n \u0259vv\u0259l, h\u0259m d\u0259 onlardan sonra \u0259lav\u0259 y\u044ckd\u044cr. Birinci halda, \u0259lav\u0259 x\u0259rci ikinci m\u0259rh\u0259l\u0259, ikinci halda da &nbsp;h\u0259r il 4 milyondan \u0437ox m\u0259bl\u0259\u0440in x\u0259rcl\u0259ndiyi majoritar deputatlar b\u044crosu t\u0259l\u0259b edir. Bu b\u044crolar\u044dn \u0259sas v\u0259zif\u0259si majoritar deputatlar\u044dn se\u0437icil\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259sini t\u0259min etm\u0259kdir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Majoritarlar s\u0259m\u0259r\u0259li qanunvericilik f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 m\u0259\u044e\u0440ul olursa b\u0259lk\u0259 bu x\u0259rcl\u0259ri \u0437\u0259km\u0259y\u0259 d\u0259y\u0259r?&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">&nbsp;&ldquo;Transparency International Georgia t\u0259\u044ekilat\u044d t\u0259r\u0259find\u0259n ke\u0437iril\u0259n sor\u0440unun n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 g\u0446r\u0259, orta hesabla se\u0437icil\u0259rin c\u0259mi 11%-i majoritar deputat\u044dn kim oldu\u0440unu bilir.&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">S\u0259kkizinci \u0437a\u0440\u044dr\u044d\u044eda parlamentin 4 illik f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u0259lum oldu ki, 16 deputat bir d\u0259f\u0259 d\u0259 olsun \u0437\u044dx\u044d\u044e etm\u0259k h\u044cququndan istifad\u0259 etm\u0259yib. Bu, passiv deputatlar reytinqind\u0259 10 deputat majoritard\u044dr.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Bundan ba\u0454qa, majoritarlar b\u044crosunun f\u0259aliyy\u0259ti o d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 qapal\u044dd\u044dr ki, n\u0259inki \u0259hali, he\u0437 bu i\u0454d\u0259 t\u0259cr\u044cb\u0259li olan qeyri-h\u0446kum\u0259t t\u0259\u044ekilatlar\u044d bel\u0259 onlar\u044dn i\u044ei bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat ala bilmirl\u0259r. &nbsp;Misal \u044c\u0437\u044cn, \u0446t\u0259n il parlamentin f\u0259aliyy\u0259ti bar\u0259d\u0259 hesabat haz\u044drlayan &ldquo;Transparency International Georgia t\u0259\u044ekilat\u044d 23 b\u044crodan cavab ala bilm\u0259di. Onlar\u044dn b\u0259zil\u0259rini t\u0259\u0454kilat \u044cmumiyy\u0259tl\u0259 tapa bilm\u0259di, dig\u0259rl\u0259ri qoyulan suallara cavab verm\u0259yi laz\u044dm bilm\u0259dil\u0259r. 47 b\u044cronun f\u0259aliyy\u0259ti bar\u0259d\u0259 informasiya is\u0259 \u0259ks\u0259r vaxtlarda s\u0259n\u0259dl\u0259\u0454dirilm\u0259mi\u0454dir, yenid\u0259n yoxlama mexanizmi is\u0259 m\u0446vcud deyil.&nbsp;<\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-size: 12pt;\">Oktyabr\u044dn 8-d\u0259 ke\u0437\u0259n parlament se\u0437kil\u0259rinin yekun n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 g\u0446r\u0259, hakim &ldquo;G\u044crc\u044c arzusu partiyas\u044d 48,68 faiz; m\u044cxalif\u0259t\u0437i &ldquo;Vahid Milli H\u0259r\u0259kat 27,11 faiz; &ldquo;V\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rl\u0259r alyans\u044d bloku 5,01 faiz s\u0259s toplad\u044d. Ba\u0454qa he\u0437 bir partiya &nbsp;5 faizlik baryeri ke\u0437\u0259 bilm\u0259di.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"color: #800000;\"><strong><span style=\"font-size: 8pt;\">D\u0259rc olunub 27.10.2016<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Majoritar sistemin lehin\u0259 v\u0259 \u0259leyhin\u0259 olan arqumentl\u0259r<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"formation":[],"post-author":[2888],"topic":[],"tooltip":[],"city":[],"class_list":["post-3474","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized","post-author-jamnews"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v24.1 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Birmandatl\u0131lar bizim n\u0259yimiz\u0259 laz\u0131md\u0131r? - JAMnews<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/birmandatlilar-bizim-n\u0259yimiz\u0259-lazimdir\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Birmandatl\u0131lar bizim n\u0259yimiz\u0259 laz\u0131md\u0131r? - JAMnews\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Majoritar sistemin lehin\u0259 v\u0259 \u0259leyhin\u0259 olan arqumentl\u0259r\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/birmandatlilar-bizim-n\u0259yimiz\u0259-lazimdir\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Azerbaijani Jamnews\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/JAMnewsInEnglish\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2016-10-28T00:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-03-18T10:47:43+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"JAMnews\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@JAMnewsCaucasus\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@JAMnewsCaucasus\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"JAMnews\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/birmandatlilar-bizim-n%c9%99yimiz%c9%99-lazimdir\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/birmandatlilar-bizim-n%c9%99yimiz%c9%99-lazimdir\/\"},\"author\":{\"name\":\"JAMnews\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/person\/67df3bb7adb46cd513fb9c4cb02361c6\"},\"headline\":\"Birmandatl\u0131lar bizim n\u0259yimiz\u0259 laz\u0131md\u0131r?\",\"datePublished\":\"2016-10-28T00:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2020-03-18T10:47:43+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/birmandatlilar-bizim-n%c9%99yimiz%c9%99-lazimdir\/\"},\"wordCount\":1967,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Uncategorized\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/birmandatlilar-bizim-n%c9%99yimiz%c9%99-lazimdir\/\",\"url\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/birmandatlilar-bizim-n%c9%99yimiz%c9%99-lazimdir\/\",\"name\":\"Birmandatl\u0131lar bizim n\u0259yimiz\u0259 laz\u0131md\u0131r? - JAMnews\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#website\"},\"datePublished\":\"2016-10-28T00:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2020-03-18T10:47:43+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/birmandatlilar-bizim-n%c9%99yimiz%c9%99-lazimdir\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/jam-news.net\/az\/birmandatlilar-bizim-n%c9%99yimiz%c9%99-lazimdir\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/birmandatlilar-bizim-n%c9%99yimiz%c9%99-lazimdir\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Birmandatl\u0131lar bizim n\u0259yimiz\u0259 laz\u0131md\u0131r?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#website\",\"url\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/\",\"name\":\"Azerbaijani Jamnews\",\"description\":\"Caucasus News, Politics and Society\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#organization\",\"name\":\"JAMnews\",\"url\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2020\/05\/JAM_w.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2020\/05\/JAM_w.jpg\",\"width\":960,\"height\":960,\"caption\":\"JAMnews\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/JAMnewsInEnglish\/\",\"https:\/\/x.com\/JAMnewsCaucasus\",\"https:\/\/www.instagram.com\/jam_news\/\",\"https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCXQbUCme2pykuZYXWHx4VPg\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/person\/67df3bb7adb46cd513fb9c4cb02361c6\",\"name\":\"JAMnews\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e5c27593ef900c3ab3deed4ed1c653d7?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e5c27593ef900c3ab3deed4ed1c653d7?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"JAMnews\"},\"url\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/author\/margarita\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Birmandatl\u0131lar bizim n\u0259yimiz\u0259 laz\u0131md\u0131r? - JAMnews","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jam-news.net\/az\/birmandatlilar-bizim-n\u0259yimiz\u0259-lazimdir\/","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"Birmandatl\u0131lar bizim n\u0259yimiz\u0259 laz\u0131md\u0131r? - JAMnews","og_description":"Majoritar sistemin lehin\u0259 v\u0259 \u0259leyhin\u0259 olan arqumentl\u0259r","og_url":"https:\/\/jam-news.net\/az\/birmandatlilar-bizim-n\u0259yimiz\u0259-lazimdir\/","og_site_name":"Azerbaijani Jamnews","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/JAMnewsInEnglish\/","article_published_time":"2016-10-28T00:00:00+00:00","article_modified_time":"2020-03-18T10:47:43+00:00","author":"JAMnews","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@JAMnewsCaucasus","twitter_site":"@JAMnewsCaucasus","twitter_misc":{"Written by":"JAMnews","Est. reading time":"10 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/birmandatlilar-bizim-n%c9%99yimiz%c9%99-lazimdir\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/birmandatlilar-bizim-n%c9%99yimiz%c9%99-lazimdir\/"},"author":{"name":"JAMnews","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/person\/67df3bb7adb46cd513fb9c4cb02361c6"},"headline":"Birmandatl\u0131lar bizim n\u0259yimiz\u0259 laz\u0131md\u0131r?","datePublished":"2016-10-28T00:00:00+00:00","dateModified":"2020-03-18T10:47:43+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/birmandatlilar-bizim-n%c9%99yimiz%c9%99-lazimdir\/"},"wordCount":1967,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#organization"},"articleSection":["Uncategorized"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/birmandatlilar-bizim-n%c9%99yimiz%c9%99-lazimdir\/","url":"https:\/\/jam-news.net\/az\/birmandatlilar-bizim-n%c9%99yimiz%c9%99-lazimdir\/","name":"Birmandatl\u0131lar bizim n\u0259yimiz\u0259 laz\u0131md\u0131r? - JAMnews","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#website"},"datePublished":"2016-10-28T00:00:00+00:00","dateModified":"2020-03-18T10:47:43+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/birmandatlilar-bizim-n%c9%99yimiz%c9%99-lazimdir\/#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jam-news.net\/az\/birmandatlilar-bizim-n%c9%99yimiz%c9%99-lazimdir\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/birmandatlilar-bizim-n%c9%99yimiz%c9%99-lazimdir\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/jam-news.net\/az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Birmandatl\u0131lar bizim n\u0259yimiz\u0259 laz\u0131md\u0131r?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#website","url":"https:\/\/jam-news.net\/az\/","name":"Azerbaijani Jamnews","description":"Caucasus News, Politics and Society","publisher":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jam-news.net\/az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#organization","name":"JAMnews","url":"https:\/\/jam-news.net\/az\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2020\/05\/JAM_w.jpg","contentUrl":"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2020\/05\/JAM_w.jpg","width":960,"height":960,"caption":"JAMnews"},"image":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/JAMnewsInEnglish\/","https:\/\/x.com\/JAMnewsCaucasus","https:\/\/www.instagram.com\/jam_news\/","https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCXQbUCme2pykuZYXWHx4VPg"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/person\/67df3bb7adb46cd513fb9c4cb02361c6","name":"JAMnews","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e5c27593ef900c3ab3deed4ed1c653d7?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e5c27593ef900c3ab3deed4ed1c653d7?s=96&d=mm&r=g","caption":"JAMnews"},"url":"https:\/\/jam-news.net\/az\/author\/margarita\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3474","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3474"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3474\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16074,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3474\/revisions\/16074"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3474"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3474"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3474"},{"taxonomy":"formation","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/formation?post=3474"},{"taxonomy":"post-author","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/post-author?post=3474"},{"taxonomy":"topic","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/topic?post=3474"},{"taxonomy":"tooltip","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tooltip?post=3474"},{"taxonomy":"city","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/city?post=3474"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}