{"id":3349,"date":"2017-02-28T00:00:00","date_gmt":"2017-02-27T20:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/jam-news.net\/az\/moskva-suxumi-tbilisi-yerevan\/"},"modified":"2022-09-27T12:20:48","modified_gmt":"2022-09-27T08:20:48","slug":"moskva-suxumi-tbilisi-yerevan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jam-news.net\/az\/moskva-suxumi-tbilisi-yerevan\/","title":{"rendered":"Moskva-Suxumi-Tbilisi-Yerevan d\u0259miryolu x\u0259tti &#8211; olsun, ya olmas\u0131n?"},"content":{"rendered":"<p>Moskvadan Qafqaz \u0259razisind\u0259n ke\u00e7m\u0259kl\u0259, oradan da T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 \u0130rana&nbsp; birba\u015fa d\u0259mir yol \u0259laq\u0259sinin n\u0259z\u0259ri c\u0259h\u0259td\u0259n b\u0259rpas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fc son bir ne\u00e7\u0259 il \u0259rzind\u0259 vaxta\u015f\u0131r\u0131 olaraq h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 c\u0259miyy\u0259tl\u0259rin f\u0259al m\u00fczakir\u0259 obyektin\u0259 \u00e7evrilir.<\/p>\n<p>\u018fsasl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 bir-birind\u0259n f\u0259rql\u0259n\u0259n fikirl\u0259r s\u00f6yl\u0259nilir \u2013x\u0259yali layih\u0259nin d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259sind\u0259n tutmu\u015f onun q\u0259ti v\u0259 q\u0259z\u0259bli \u015f\u0259kild\u0259 r\u0259dd edilm\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 m\u00f6vcud olmayan v\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada \u201cmifik\u201d olan Moskva-Suxum\/v\u0259-Tbilisi-Yerevan d\u0259mir yolu layih\u0259si yen\u0259 d\u0259 m\u00fcbahis\u0259l\u0259rin episentrind\u0259 oldu \u2013 bu d\u0259f\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 Erm\u0259nistanda.<\/p>\n<p>G\u00fcrc\u00fcstana 23-24 fevralda ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015f\u0259n s\u0259f\u0259ri zaman\u0131 Erm\u0259nistan ba\u015f naziri Karen Karapetyan\u0131n jurnalistl\u0259r\u0259 deyib:<\/p>\n<p>\u201c\u018fg\u0259r sizi Lars\u0131n [Rusiya-G\u00fcrc\u00fcstan s\u0259rh\u0259dind\u0259 ke\u00e7id m\u0259nt\u0259q\u0259si, Erm\u0259nistandan Rusiyaya yegan\u0259 quru yolu] alternativinin olub-olmayaca\u011f\u0131 maraqland\u0131r\u0131rsa, sizi \u0259min ed\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, b\u0259li, olacaq! Qalan\u0131 haqda sonra, h\u0259l\u0259lik m\u00f6t\u0259riz\u0259l\u0259ri a\u00e7m\u0131ram. Biz h\u0259m Larsla ba\u011fl\u0131, h\u0259m d\u0259 enerji d\u0259hlizi il\u0259 ba\u011fl\u0131 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259ldik\u201d.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan ba\u015f nazirinin bu s\u00f6zl\u0259ri G\u00fcrc\u00fcstan m\u00fcxalif\u0259tind\u0259 etirazlara s\u0259b\u0259b oldu, m\u00fcxalif\u0259t G\u00fcrc\u00fcstan hakimiyy\u0259tini Abxaziyadan ke\u00e7\u0259n d\u0259miryolu x\u0259ttinin b\u0259rpa edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 p\u0259rd\u0259arxas\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlar aparmaqda su\u00e7lad\u0131 \u2013 m\u00fcxalif\u0259t is\u0259 &nbsp;q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 buna qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131r.<\/p>\n<p>G\u00fcrc\u00fcstan ba\u015f nazirinin m\u00fcavini Kaxa Kaladze b\u0259yan etdi ki, Erm\u0259nistan\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti il\u0259 he\u00e7 bir d\u0259mir yolu m\u0259s\u0259l\u0259si m\u00fczakir\u0259 olunmay\u0131b v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan h\u00f6kum\u0259ti bu m\u0259s\u0259l\u0259ni n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irmir bel\u0259. Ba\u015f nazirin Rusiya il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u00fczr\u0259 x\u00fcsusi n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Zurab Aba\u015fidze d\u0259 h\u0259min x\u0259b\u0259ri inkar edib.<\/p>\n<p>Eyni zamanda Erm\u0259nistan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti v\u0259t\u0259n\u0259 qay\u0131dandan sonra erm\u0259ni r\u0259smil\u0259rind\u0259n he\u00e7 kim G\u00fcrc\u00fcstanla tranzit m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 dair h\u0259r hans\u0131 raz\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u0259ld\u0259 edildiyini bildirm\u0259yib.<\/p>\n<p>B\u0259s h\u0259m qalmaqallar, h\u0259m heyranl\u0131q, h\u0259m d\u0259 geni\u015f m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olan bu d\u0259mir yolu n\u0259dir?<\/p>\n<pre style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>&nbsp; JAMnews x\u00fcsusi ara\u015fd\u0131rmas\u0131<\/strong><\/span><\/pre>\n<p><div class=\"su-divider su-divider-style-default\" style=\"margin:15px 0;border-width:3px;border-color:#999999\"><a href=\"#\" style=\"color:#999999\">Go to top<\/a><\/div><\/p>\n<h3 style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #800080;\"><strong><em>&nbsp;<\/em><\/strong>Transqafqaz d\u0259mir yolu: n\u0259 ba\u015f\u0131 var, n\u0259 sonu<\/span><\/h3>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Moskva-Yerevan tras\u0131 \u00fczr\u0259 qatarlar\u0131n\u0131n iyirmi \u00fc\u00e7 il \u0259vv\u0259l g\u00fcrc\u00fc-abxaz m\u00fcnaqi\u015f\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259ti dayand\u0131r\u0131ld\u0131. B\u00fct\u00fcn bu ill\u0259r boyu qatarlar\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tinin b\u0259rpas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ist\u0259nil\u0259n s\u00f6hb\u0259t siyasi dalana dir\u0259nirdi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">2012-ci ild\u0259 G\u00fcrc\u00fcstanda hakimiyy\u0259t ba\u015f\u0131na yeni h\u00f6kum\u0259t g\u0259ldi. Onun verdiyi \u2013 b\u0259lk\u0259 Moskva-Yerevan d\u0259mir yolunu qaytaraq? &#8211; sual\u0131 q\u0259fl\u0259t\u0259n yenid\u0259n g\u00fcnd\u0259m\u0259 qay\u0131td\u0131. D\u00fczd\u00fcr, b\u00f6y\u00fck sual i\u015far\u0259si formas\u0131nda el\u0259 orada da qal\u0131r.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-21798 size-full aligncenter\" src=\"http:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2016\/05\/Map-1-copy.jpeg\" alt=\"Map 1 copy\" width=\"900\" height=\"573\"><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-size: 18pt; color: #800000;\"><strong>Tbilisi. Vaxts\u0131z s\u00f6hb\u0259t <\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Xeta k\u0259ndi Q\u0259rbi G\u00fcrc\u00fcstandak\u0131 Zuqdidi \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n 20 kilometr aral\u0131da yerl\u0259\u015fir. Burada yerl\u0259\u015f\u0259n k\u00f6hn\u0259 d\u0259mir yolu stansiyas\u0131 daha \u00e7ox xarabal\u0131\u011f\u0131 xat\u0131rlad\u0131r \u2013 q\u0131r\u0131q \u015f\u00fc\u015f\u0259l\u0259r, \u0259yilmi\u015f p\u0259nc\u0259r\u0259 taxtas\u0131, qap\u0131 is\u0259 yerli-dibli yoxdur. Otaqlardan birind\u0259 \u201cKassa yaz\u0131s\u0131 qal\u0131b. Stansiya \u0259razisind\u0259 rahatca in\u0259k g\u0259zi\u015fir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">G\u00fcnd\u0259 iki d\u0259f\u0259 Xetadan Tbilisi-Zuqdidi s\u0259rni\u015fin qatar\u0131 ke\u00e7ir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-21800 size-full aligncenter\" src=\"http:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2016\/05\/2-Cover-Kheta-railway-station-copy.jpeg\" alt=\"2 Cover Kheta railway station copy\" width=\"1000\" height=\"750\"><span style=\"color: #800000;\"><strong><span style=\"font-size: 10pt;\">Xeta stansiyas\u0131 bu g\u00fcn<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">\u201c\u018fvv\u0259ll\u0259r, sovet vaxt\u0131nda v\u0259ziyy\u0259t ba\u015fqa c\u00fcr idi \u2013 Tbilisi-Moskva, Skaltubo-Moskva, Yerevan-Moskva qatar\u0131. K\u0259ndimiz b\u00f6y\u00fckd\u00fcr, burada b\u00fct\u00fcn qatarlar dayan\u0131rd\u0131. M\u0259n b\u00fct\u00fcn g\u00fcn\u00fc kassada oturub, bilet sat\u0131rd\u0131m. Stansiyam\u0131zda \u0259lli n\u0259f\u0259r\u0259 yax\u0131n i\u015fl\u0259yirdi, &#8211; 40 il burada kassir i\u015fl\u0259y\u0259n Lamara Cana\u015fia dan\u0131\u015f\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">\u201cG\u0259nc n\u0259sil bunu art\u0131q xat\u0131rlam\u0131r. \u018fvv\u0259ll\u0259r is\u0259 u\u015faqlar s\u0259rni\u015finl\u0259r\u0259 \u0259l yell\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yol boyu d\u00fcz\u00fcl\u00fcrd\u00fcl\u0259r. K\u0259ndimizd\u0259 mandarin v\u0259 d\u0259fn\u0259 yarpa\u011f\u0131 yeti\u015fdirirl\u0259r. Buradan Rusiyaya vaqonlar gedirdi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">H\u0259r \u015fey 23 il \u0259vv\u0259l bitdi, bu zaman, 1992-1994-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 h\u0259rbi g\u00fcrc\u00fc-abxaz m\u00fcnaqi\u015f\u0259si ba\u015f verdi, m\u00fcnaqi\u015f\u0259 Abxaziyan\u0131n G\u00fcrc\u00fcstan t\u0259r\u0259find\u0259n bu g\u00fcn d\u0259 tan\u0131nmayan m\u00fcst\u0259qilliyini elan etm\u0259si il\u0259 bitdi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">D\u0259mir yolu \u0259laq\u0259sinin b\u0259rpas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas mane\u0259 2008-ci avqust m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra Rusiyan\u0131n art\u0131q r\u0259smi \u015f\u0259kild\u0259 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 Abxaziyan\u0131n statusu il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcbahis\u0259dir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Mixail Saaka\u015fvilinin prezidentliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259, G\u00fcrc\u00fcstanla Rusiyan\u0131n qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 pisl\u0259\u015f\u0259n zaman, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 2008-ci il m\u00fcnaqi\u015f\u0259sind\u0259n sonra d\u0259mir yolu \u0259laq\u0259sinin b\u0259rpas\u0131 haqq\u0131nda s\u00f6hb\u0259t \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 getmirdi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">2013-c\u00fc ild\u0259 yeni ba\u015f nazir Bidzina \u0130vani\u015fvilinin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259n \u201cG\u00fcrc\u00fc arzusu partiyas\u0131 Moskva il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri normalla\u015fd\u0131rma\u011fa c\u0259hd g\u00f6st\u0259rdi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Ba\u015f nazir postuna t\u0259yinat\u0131ndan art\u0131q iki ay sonra, \u00f6z\u00fcn\u00fcn 2013-c\u00fc il yanvar ay\u0131nda Yerevana r\u0259smi s\u0259f\u0259ri zaman\u0131 \u0130vani\u015fvili bildirdi ki, \u201cb\u00fct\u00fcn t\u0259r\u0259fl\u0259r bunu ist\u0259s\u0259, d\u0259mir yolu m\u0259s\u0259l\u0259si h\u0259ll oluna bil\u0259r. Amma onu da etiraf etdi ki, bu kifay\u0259t q\u0259d\u0259r l\u0259ng ged\u0259n proses olacaq.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">G\u00fcrc\u00fc ba\u015f nazirinin bu b\u0259yanat\u0131 G\u00fcrc\u00fcstanda m\u00fczakir\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas oldu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">M\u00fcxalif\u0259t v\u0259 b\u0259zi ekspertl\u0259r \u0130vani\u015fvilini G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n milli maraqlar\u0131na m\u00fcnasib\u0259td\u0259 ehtiyats\u0131zl\u0131qda, eyni zamanda G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n \u0259sas iqtisadi t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131 olan Az\u0259rbaycan\u0131n maraqlar\u0131n\u0131 iqnor etm\u0259kd\u0259 ittiham etdi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">T\u0259nqid\u00e7il\u0259r aras\u0131nda o vaxtk\u0131 prezident Saaka\u015fvili d\u0259 vard\u0131:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">\u201cBu d\u0259mir yolu Rusiya \u00fc\u00e7\u00fcn Qafqaz\u0131n z\u0259bt edilm\u0259si, Erm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycana t\u0259zyiq olunmas\u0131 v\u0259 \u0130rana \u00e7\u0131x\u0131\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn plasdarm olacaq. Niy\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan\u0131 Rusiyan\u0131n ucuz oyununda vasit\u0259y\u0259 \u00e7evirirl\u0259r? \u2013 dey\u0259 Saaka\u015fvili bildirdi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">\u201cD\u0259mir yolunun abxaz hiss\u0259sinin b\u0259rpas\u0131 zaman\u0131 g\u00fcrc\u00fc s\u0259rh\u0259d\u00e7il\u0259ri harada duracaq? Abxaz d\u0259mir yolunun b\u0259rpas\u0131 G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131n\u0131n dayand\u0131r\u0131lmas\u0131na paralel olaraq ba\u015f verm\u0259s\u0259 bu, Abxaziyan\u0131n Rusiya t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal\u0131n\u0131 qanunil\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Saaka\u015fvili bildirirdi ki, \u0259v\u0259zind\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan \u015f\u0259rq-q\u0259rb mar\u015frutu \u00fczr\u0259, Az\u0259rbaycandan T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 d\u0259mir yolu \u0259laq\u0259sind\u0259 diqq\u0259tini c\u0259ml\u0259m\u0259lidir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-21801 size-full aligncenter\" src=\"http:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2016\/05\/3-Tbilisi-Railway-Station-copy.png\" alt=\"3 Tbilisi Railway Station copy\" width=\"1000\" height=\"664\"><strong><span style=\"font-size: 10pt; color: #800000;\">Tbilisid\u0259 d\u0259mir yolu va\u011fzal\u0131, 2016<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Rusiya il\u0259 C\u0259nubi Qafqaz aras\u0131nda d\u0259mir yolu \u0259laq\u0259sinin b\u0259rpas\u0131n\u0131n G\u00fcrc\u00fcstan \u00fc\u00e7\u00fcn potensial iqtisadi faydas\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259dir. Onun \u0259razisi \u00fczr\u0259 art\u0131q neft ehtiyatlar\u0131 il\u0259 z\u0259ngin olan Az\u0259rbaycan\u0131 q\u0259rb bazarlar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndir\u0259n boru k\u0259m\u0259rl\u0259ri v\u0259 d\u0259mir yollar\u0131 ke\u00e7ir, \u015fimalla d\u0259mir yolu \u0259laq\u0259sinin b\u0259rpas\u0131 is\u0259 onun regional n\u0259qliyyat qov\u015fa\u011f\u0131 kimi rolunu m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndir\u0259rdi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Bu \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259ri g\u00fcrc\u00fc h\u00f6kum\u0259tind\u0259 bar\u0131\u015f\u0131q v\u0259 s\u00fclh m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 nazir Paata Zakareishvili vur\u011fulay\u0131r: \u201cBu d\u0259mir yolundan ham\u0131 \u2013 Rusiya, G\u00fcrc\u00fcstan, Erm\u0259nistan istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259r. Bu, \u00f6lk\u0259nin n\u0259qliyyat arteriyas\u0131 kimi rolunu m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndir\u0259c\u0259k v\u0259 onun geosiyasi \u0259h\u0259miyy\u0259tini art\u0131racaq. Y\u00fckl\u0259r t\u0259kc\u0259 q\u0259rb-\u015f\u0259rq deyil, h\u0259m d\u0259 \u015fimal-c\u0259nub istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 da\u015f\u0131nacaq.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Bununla bel\u0259 bir \u00e7ox iqtisad\u00e7\u0131lar hesab edir ki, d\u0259mir yolunun b\u0259rpas\u0131 b\u00f6y\u00fck iqtisadi effekt verm\u0259y\u0259c\u0259k, \u00e7\u00fcnki bu, birincisi, Poti liman\u0131ndan mal d\u00f6vriyy\u0259sinin azalmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xaracaq, ikincisi, n\u0259z\u0259ri olaraq Bak\u0131-Tbilisi-Axalkalaki d\u0259mir yolundan y\u00fckl\u0259rin bir hiss\u0259sini ala bil\u0259r, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, Az\u0259rbaycan\u0131n naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131na s\u0259b\u0259b olacaq ki, bu da enerji sah\u0259sind\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 \u00f6z m\u0259nfi t\u0259sirini g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">\u201cG\u00fcrc\u00fcstan\u0131n \u0130slahatlar Assosiyasiyas\u0131n\u0131n (GRASS) r\u0259hb\u0259rl\u0259rind\u0259n biri olan Serqi Kapanadze bildirir ki, \u201cG\u00fcrc\u00fcstan\u0131n iqtisadi, enerji v\u0259 el\u0259c\u0259 d\u0259 siyasi m\u00fcst\u0259qilliyi m\u0259hz Rusiyan\u0131 yan ke\u00e7\u0259n v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n regional tranzit funksiyas\u0131 olan d\u00f6vl\u0259t kimi rolunu t\u0259sdiq ed\u0259n infrastruktur layih\u0259l\u0259rind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0130qtisadi xeyird\u0259n ba\u015fqa, d\u0259mir yolu il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259 G\u00fcrc\u00fcstana siyasi divident d\u0259 g\u0259tir\u0259 bil\u0259r. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, onun qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n Abxaziya \u0259razisin\u0259 qaytar\u0131lmas\u0131 problemi il\u0259 birlikd\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilm\u0259si. Amma indiki m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 bu, h\u0259tta dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n ba\u015flamas\u0131n\u0131 bel\u0259 istisna edir, \u00e7\u00fcnki abxaz t\u0259r\u0259fi buna raz\u0131 olan deyil.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Serqi Kapanadze hesab edir ki, d\u0259mir yolu \u0259laq\u0259sinin b\u0259rpas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn deyil, bu ideya vaxts\u0131zd\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">\u201cN\u0259z\u0259ri c\u0259h\u0259td\u0259n d\u0259mir yolunun abxaz hiss\u0259sinin b\u0259rpas\u0131 g\u0259lir g\u0259tir\u0259 bil\u0259r. Sad\u0259c\u0259 bu m\u00f6vzuda s\u00f6hb\u0259t h\u0259l\u0259 vaxts\u0131zd\u0131r. Buna q\u0259d\u0259r G\u00fcrc\u00fcstan hakimiyy\u0259ti bir \u00e7ox sual\u0131n cavab\u0131n\u0131 bilm\u0259lidir:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">\u2022 Bu d\u0259mir yolu il\u0259 hans\u0131 y\u00fckl\u0259r da\u015f\u0131nacaq? H\u0259rbi yoxsa m\u00fclki?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">\u2022 Abxaziya il\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n qalan \u0259razisi aras\u0131nda d\u0259mir yolu h\u0259r\u0259k\u0259ti nec\u0259 olacaq? Dayanacaql\u0131 yoxsa dayanacaqs\u0131z, tranzit?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">\u2022 Abxaziya \u0259razisind\u0259 y\u00fckl\u0259rin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini kim t\u0259min ed\u0259c\u0259k?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">\u2022 D\u0259mir yolunun b\u0259rpas\u0131 haqq\u0131nda m\u00fcqavil\u0259ni kim ba\u011flay\u0131r?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">\u2022 Bu, d\u0259mir yolu \u015firk\u0259tl\u0259ri, yoxsa \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda m\u00fcqavil\u0259 olacaq?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">\u2022 Az\u0259rbaycan bu layih\u0259d\u0259n hans\u0131 m\u0259nf\u0259\u0259ti \u0259ld\u0259 ed\u0259c\u0259k?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">\u2022 Bu mar\u015frut Bak\u0131-Qars d\u0259mir yoluna v\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 Az\u0259rbaycanla G\u00fcrc\u00fcstan aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 nec\u0259 t\u0259sir ed\u0259c\u0259k?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">\u2022 Bu yolla h\u0259r\u0259k\u0259t nec\u0259 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131r? G\u00f6mr\u00fck\u00e7\u00fcl\u0259r harada olacaq? B\u0259s s\u0259rh\u0259d\u00e7il\u0259r?<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-size: 18pt; color: #800000;\"><strong>Suxum\/i. Dalan\u0131n iqtisadiyyat\u0131<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-21802 size-full aligncenter\" src=\"http:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2016\/05\/4-Sukhumi-railway-station-copy.jpeg\" alt=\"4 Sukhumi railway station copy\" width=\"900\" height=\"506\"><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Abxaziyaya g\u0259l\u0259n jurnalist v\u0259 ya turistl\u0259rd\u0259n kims\u0259 buradak\u0131 m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonrak\u0131 da\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259k ist\u0259yirs\u0259, foto hesabatda m\u00fctl\u0259q i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259n d\u0259mir yolu va\u011fzallar\u0131 v\u0259 ot basm\u0131\u015f d\u0259mir yolu relsl\u0259ri yer al\u0131r.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u00d6lk\u0259d\u0259 son ill\u0259r bax\u0131ms\u0131z qalan yerl\u0259r azalsa da, abxaz d\u0259mir yolu infrastrukturu \u00fcmidsiz iqtisadi konyuktura s\u0259b\u0259bind\u0259n \u0259l d\u0259ym\u0259mi\u015f \u201cvah\u0259 olaraq qal\u0131r.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">D\u00fczd\u00fcr, onun ayr\u0131-ayr\u0131 seqmentl\u0259ri yenid\u0259n dir\u00e7\u0259l\u0259 bil\u0259r, misal \u00fc\u00e7\u00fcn, Suxum d\u0259mir yolu va\u011fzal\u0131 kimi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Stalin ampiri \u00fcslubunda tikil\u0259n \u0259z\u0259m\u0259tli binaya, g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, xo\u015fb\u0259xt lotereya bileti d\u00fc\u015f\u00fcb. O, miskin h\u0259yat\u0131n\u0131 davam etdir\u0259 d\u0259 bil\u0259rdi, amma bu yax\u0131nlarda ad\u0131n\u0131n hallanmas\u0131n\u0131 ist\u0259m\u0259yin Rusiyal\u0131 mesenat onu he\u00e7 bir m\u0259nf\u0259\u0259t g\u00f6zl\u0259m\u0259d\u0259n, \u00f6z v\u0259saiti hesab\u0131na b\u0259rpa etm\u0259k fikrin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb. \u201cN\u0259v\u0259l\u0259rim babalar\u0131n\u0131n t\u0259mir etdirdiyi va\u011fzala baxaraq, q\u00fcrur duyacaqlar, &#8211; bu, he\u00e7 d\u0259 ucuz ba\u015fa g\u0259lm\u0259y\u0259n layih\u0259d\u0259 i\u015ftirak\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bini mesenat bel\u0259 izah edir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0130ndi ancaq h\u0259m adi v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131, h\u0259m d\u0259 m\u0259murlar\u0131 narahat ed\u0259n yegan\u0259 sula qal\u0131r: bu \u0259z\u0259m\u0259tli binan\u0131 nec\u0259 v\u0259 n\u0259 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful etm\u0259k? \u0130ndi olan d\u0259mir yolu trafikin\u0259 &#8211; Rusiyadan bir g\u00fcnd\u0259lik qatar v\u0259 h\u0259ft\u0259d\u0259 bir ne\u00e7\u0259 y\u00fck qatar\u0131 &#8211; xidm\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259n va\u011fzal binas\u0131n\u0131n yan\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n ki\u00e7ik fligel kifay\u0259t edir. Art\u0131q 23 ildir ki, y\u0259ni g\u00fcrc\u00fc-abxaz m\u00fcharib\u0259si ba\u015flayandan, yolun bir hiss\u0259si adi dalana \u00e7evrilib. Abxaziyan\u0131n bapbalaca bazar\u0131 kim\u0259 maraql\u0131 ola bil\u0259r ki?<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">2007-ci ild\u0259 So\u00e7i q\u0131\u015f olimpiadas\u0131 ke\u00e7irm\u0259k h\u00fcququnu qazanandan sonra abxaz d\u0259mir yolunun ki\u00e7ik \u015fans\u0131 yarand\u0131. B\u00f6y\u00fck tikintiy\u0259 b\u00f6y\u00fck miqdarda \u00e7\u0131nq\u0131l v\u0259 qum t\u0259l\u0259b olunurdu v\u0259 Abxaziya \u00fcmid edirdi ki, Rusiya onun tikinti materiallar\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259c\u0259k. Bu planlar \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00f6kum\u0259t h\u0259tta Moskvadan Rusiya-Abxaziya s\u0259rh\u0259dind\u0259n Suxuma q\u0259d\u0259r d\u0259mir yolunun t\u0259miri \u00fc\u00e7\u00fcn iki milyardl\u0131q kredit ald\u0131.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Amma arzular \u00e7in olmad\u0131. Kredit g\u00f6t\u00fcr\u00fcls\u0259 d\u0259 el\u0259 istifad\u0259 olundu ki, bunu h\u0259m k\u00f6hn\u0259, h\u0259m d\u0259 yeni hakimiyy\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri d\u0259h\u015f\u0259t i\u00e7ind\u0259 <a href=\"http:\/\/jam-news.net\/Publication\/Get\/ru-RU\/1579\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">xat\u0131rlay\u0131rlar<\/a>.&nbsp;<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Borcu art\u0131q qaytarmaq laz\u0131md\u0131r, b\u00fcdc\u0259d\u0259 is\u0259 pul yoxdur. Q\u0259bul akt\u0131 h\u0259l\u0259 Aleksandr Ankvab\u0131n prezidentliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 el\u0259 d\u0259 imzalanmad\u0131, \u00e7\u00fcnki veril\u0259n iki milyard\u0131n ancaq bir milyard yar\u0131m rubluna i\u015f g\u00f6r\u00fcld\u00fc. El\u0259 t\u0259mirin keyfiyy\u0259ti d\u0259 \u00fcr\u0259ka\u00e7an deyil. Ayr\u0131-ayr\u0131 hiss\u0259l\u0259rd\u0259 elektrik qatar\u0131 ma\u015finistl\u0259ri indiy\u0259 q\u0259d\u0259r saatda 20 kilometr s\u00fcr\u0259tl\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259li olurlar \u2013 bundan daha s\u00fcr\u0259tl\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 relsl\u0259rin v\u0259ziyy\u0259ti imkan vermir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u201cAbxaziya d\u0259mir yolu D\u00f6vl\u0259t Unitar \u0130dar\u0259sinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Quram Qubaz etiraf edir ki, bu sah\u0259ni canland\u0131rma\u011f\u0131n yegan\u0259 yolu C\u0259nubi Qafqaz d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 birba\u015fa \u0259laq\u0259 a\u00e7maqdad\u0131r.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u201cS\u0259ks\u0259ninci ill\u0259rin ax\u0131rlar\u0131nda Abxaziyadan g\u00fcnd\u0259 q\u0131rx c\u00fct qatar ke\u00e7irdi. \u0130ndi yol he\u00e7 olmasa yar\u0131ya q\u0259d\u0259r y\u00fckl\u0259nmi\u015f olsayd\u0131, bizim n\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n t\u0259min edilm\u0259si, n\u0259 \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n \u0259m\u0259k haqlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 probleml\u0259rimiz olmazd\u0131, m\u00fc\u0259ssis\u0259 d\u0259 ayaqlar\u0131 \u00fcst\u0259 b\u0259rk dayanard\u0131, d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259si d\u0259 yax\u015f\u0131 qazanard\u0131, &#8211; dey\u0259 o bildirir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u201c\u0130st\u0259nil\u0259n d\u0259mir yolu o vaxt hans\u0131sa g\u0259lir g\u0259tir\u0259 bil\u0259r ki, e\u015felonlar\u0131 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r tez-tez h\u0259r\u0259k\u0259t etsin, tranzit yolu olsun v\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ixrac potensial\u0131 olsun. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, n\u0259 bu g\u00fcn, n\u0259 d\u0259 yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bu g\u00f6zl\u0259nilmir, \u00e7\u00fcnki G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n bizi tan\u0131mas\u0131n\u0131 indi t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k \u00e7\u0259tindir, &#8211; parlament deputat\u0131 Axra Bjaniya deyir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Birba\u015fa \u0259laq\u0259nin b\u0259rpas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si m\u00fct\u0259madi olaraq qald\u0131r\u0131l\u0131r, amma o d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 siyas\u0259t\u0259 dir\u0259nir ki, problemin m\u00fczakir\u0259si s\u00f6hb\u0259td\u0259n o t\u0259r\u0259f\u0259 getmir. O c\u00fcml\u0259d\u0259n, G\u00fcrc\u00fcstan-Abxaziya s\u0259rh\u0259dini ke\u00e7\u0259rk\u0259n y\u00fckl\u0259rin s\u0259n\u0259dl\u0259rinin r\u0259smil\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 probleml\u0259r yaran\u0131r. G\u00fcrc\u00fcstan Abxaziyan\u0131 tan\u0131m\u0131r v\u0259 dem\u0259li Abxaziya \u0259razisind\u0259 y\u00fckl\u0259rin r\u0259smil\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 abxaz s\u0259rh\u0259d\u00e7il\u0259ri v\u0259 g\u00f6mr\u00fck\u00e7\u00fcl\u0259rinin m\u0259\u015f\u011ful olmas\u0131n\u0131 q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 ist\u0259mir. R\u0259smi Suxum \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259, bel\u0259 bir g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 getm\u0259y\u0259 haz\u0131r deyil, \u00e7\u00fcnki bunu \u00f6z suverenliyinin bo\u011fulmas\u0131 say\u0131r.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Amma \u0259sas mane\u0259 yen\u0259 d\u0259 iqtisadiyyat sah\u0259sind\u0259 durur. Bir t\u0259r\u0259fd\u0259n, yolun abxaz hiss\u0259si Rusiya puluna edil\u0259n t\u0259mir\u0259 baxmayaraq, h\u0259l\u0259 tam b\u0259rpa olunmay\u0131b. Qatarlar ancaq Rusiya il\u0259 s\u0259rh\u0259dd\u0259n O\u00e7am\u00e7iraya q\u0259d\u0259r ged\u0259 bil\u0259r. O\u00e7am\u00e7iradan G\u00fcrc\u00fcstanla s\u0259rh\u0259d\u0259 q\u0259d\u0259r yol sad\u0259c\u0259 yoxdur. B\u0259zi sah\u0259l\u0259rd\u0259 n\u0259inki relsl\u0259r s\u00f6k\u00fcl\u00fcb, h\u0259tta \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f \u015fpallar da o\u011furlan\u0131b. Bundan \u0259lav\u0259, m\u00fcharib\u0259 vaxt\u0131 partlad\u0131lm\u0131\u015f bir ne\u00e7\u0259 k\u00f6rp\u00fcn\u00fc d\u0259 b\u0259rpa etm\u0259k laz\u0131md\u0131r.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-21995 size-full aligncenter\" src=\"http:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2017\/02\/3-Abkhazia-Rails.jpg\" alt=\"3 Abkhazia Rails\" width=\"1200\" height=\"1800\"><span style=\"color: #800000;\"><strong><span style=\"font-size: 10pt;\">O\u00e7am\u00e7\u0131radan sonra d\u0259mir yolu, 2015<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin hesablamalar\u0131na g\u00f6r\u0259, birba\u015fa d\u0259mir yolu \u0259laq\u0259sinin tam b\u0259rpas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn hardasa 200 milyon dollar laz\u0131md\u0131r.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">2012-ci ild\u0259 \u201cInternatiohal Alert <a href=\"http:\/\/www.international-alert.org\/sites\/default\/files\/Caucasus_RailwaysRehabilitationPt1_RU_2013.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">beyn\u0259lxalq<\/a> t\u0259\u015fkilat\u0131 C\u0259nubi Qafqaz d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin ekspertl\u0259rini c\u0259lb ed\u0259r\u0259k, Abxaziyadan birba\u015fa d\u0259mir yolu \u0259laq\u0259sinin b\u0259rpas\u0131 layih\u0259sinin iqtisadi m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011funlu\u011funu ara\u015fd\u0131rd\u0131.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u201cBiz siyasi t\u0259r\u0259fi bir k\u0259nara qoyub, ancaq iqtisadi aspekti ara\u015fd\u0131rd\u0131q. Y\u0259ni biz \u0259laq\u0259nin b\u0259rpas\u0131 zaman\u0131 hans\u0131 y\u00fck ax\u0131nlar\u0131n\u0131n hipotetik olaraq i\u015fl\u0259n\u0259 bildiyini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131q. \u2013 iqtisad\u00e7\u0131 Beslan Barateliya dan\u0131\u015f\u0131r. \u2013 T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, i\u015f prosesind\u0259 biz he\u00e7 d\u0259 \u00fcr\u0259ka\u00e7an n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259lm\u0259dik: C\u0259nubi Qafqaz\u0131n b\u00fct\u00fcn n\u00f6qt\u0259l\u0259rind\u0259 olan iqtisadi v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 \u0259laq\u0259dar bu yolla ciddi y\u00fck da\u015f\u0131nma haqq\u0131nda dan\u0131\u015fmaq olmaz. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Bu \u00fc\u00e7 regionun istehsal g\u00fccl\u0259ri el\u0259dir ki, h\u0259tta onlar\u0131n istehsal etdiyi m\u0259hsulun b\u00fct\u00fcn h\u0259cmi Rusiyaya ixrac olunsa, yol m\u00fcharib\u0259d\u0259n \u0259vv\u0259lki d\u00f6vr\u00fc h\u0259cml\u0259rinin yaln\u0131z d\u00f6rdd\u0259 biri q\u0259d\u0259r y\u00fckl\u0259n\u0259 bil\u0259r. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u201cSovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 bu yol, C\u0259nubi Qafqaz respublikalar\u0131n\u0131n \u0130ran v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 s\u0259rh\u0259dd\u0259 yerl\u0259\u015fdiyini n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik idi. Bu yolla kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ciddi h\u0259rbi y\u00fck h\u0259cml\u0259ri da\u015f\u0131n\u0131rd\u0131. Bundan ba\u015fqa, Az\u0259rbaycandan Rusiyaya yen\u0259 d\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 neft m\u0259hsullar\u0131 da\u015f\u0131n\u0131rd\u0131. Regionda n\u0259h\u0259ng zavodlar i\u015fl\u0259yirdi. O d\u00f6vrd\u0259 m\u00f6vcud olan planl\u0131 iqtisadiyyat s\u0259naye istehsalat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na xidm\u0259t edirdi v\u0259 t\u0259bii ki, bu yolla da\u015f\u0131nas\u0131 y\u00fck var\u0131yd\u0131. Bundan \u0259lav\u0259, h\u0259min istiqam\u0259td\u0259 b\u00f6y\u00fck sayda s\u0259rni\u015fin qatarlar\u0131 h\u0259r\u0259k\u0259t edirdi. \u0130ndi bunlar\u0131n he\u00e7 biri yoxdur, &#8211; \u201cAbxaziya d\u0259mir yolu D\u00f6vl\u0259t Unitar \u0130dar\u0259sinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Quram Qubaz deyir.<\/span><\/p>\n<div class=\"youtube-video-content\"><iframe loading=\"lazy\" class=\"youtube-player\" title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/c5M74e1dzEs?enablejsapi=1&amp;origin=http%3A%2F%2Fjam-news.net&amp;widgetid=1\" width=\"100%\" height=\"500px\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\" data-video-id=\"c5M74e1dzEs\"><\/iframe><\/div>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #800000;\"><strong><span style=\"font-size: 10pt;\">Suxum-Moskva qatar\u0131n\u0131n p\u0259nc\u0259r\u0259sind\u0259n Abxaziya, 2013-c\u00fc ild\u0259 \u00e7\u0259kilib<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #800000; font-size: 14pt;\"><strong><span style=\"font-size: 18pt;\">Bak\u0131: aktualdan uzaq<\/span> <\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">R\u0259smi Bak\u0131 t\u0259bii ki, Rusiya il\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda d\u0259mir yolu \u0259laq\u0259sinin b\u0259rpas\u0131n\u0131 alq\u0131\u015flaya bilm\u0259z, amma bu m\u0259s\u0259l\u0259 Az\u0259rbaycanda aktual g\u00fcnd\u0259md\u0259n olduqca uzaqd\u0131r. M\u0259tbuatda bununla ba\u011fl\u0131 son xat\u0131rlatma 2014-c\u00fc il\u0259 aiddir. \u201cJAMnewsun sor\u011fu etdiyi ekspertl\u0259r onun b\u0259rpas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u0259 inanm\u0131rlar. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0130lqar V\u0259lizad\u0259, politoloq: \u201c2008-ci il m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra bu m\u00f6vzuya \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 toxunulmay\u0131b. Uzun ill\u0259rd\u0259n sonra ilk d\u0259f\u0259 olaraq onu xat\u0131rlayan \u201cG\u00fcrc\u00fc arzusu koalisiyas\u0131 Tbilisid\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259nd\u0259n sonra G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n d\u00f6vl\u0259t naziri Paata Zakarei\u015fvili oldu. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Bak\u0131da bu b\u0259yanat\u0131 hirsl\u0259 qar\u015f\u0131lad\u0131lar, \u00e7\u00fcnki Abxaziya il\u0259 d\u0259mir yolu \u0259laq\u0259sinin b\u0259rpas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 planlar haqq\u0131nda yeni nazir Bidzina \u0130vani\u015fvili d\u0259 Yerevanda dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131 v\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259ni ancaq Rusiya il\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda G\u00fcrc\u00fcstan vasit\u0259siyl\u0259 birba\u015fa \u0259laq\u0259nin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 il\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 onun \u0130rana q\u0259d\u0259r m\u00fcmk\u00fcn uzad\u0131lmas\u0131 imkan\u0131 il\u0259 ba\u011flay\u0131rd\u0131 ki, bu da Erm\u0259nistan\u0131n blokadas\u0131n\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 z\u0259ifl\u0259dir v\u0259 bu yolla erm\u0259ni ordusu \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259rbi t\u0259yinatl\u0131 y\u00fckl\u0259rin da\u015f\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc istisna etmirdi. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Sonradan, eyni zamanda da Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259finin narahatl\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, g\u00fcrc\u00fc r\u0259hb\u0259rliyi d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n maraqlar\u0131na zidd olan ist\u0259nil\u0259n add\u0131mlar\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n d\u0259 d\u0259mir yolunun a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 inkar etdi. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Eldar Zeynalov, h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7isi: \u201cBurada \u0259sas problem t\u0259bii ki, texniki deyil. 11-ci Q\u0131z\u0131l Ordu 1920-ci ilin aprel ay\u0131nda Bak\u0131ya s\u0131rf d\u0259mir yolu say\u0259sind\u0259 el\u0259 asanl\u0131qla g\u0259lib \u00e7\u0131xa bildi. M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 g\u00fcrc\u00fcl\u0259r onun b\u0259rpas\u0131n\u0131 ist\u0259mirl\u0259r. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u201cAz\u0259rbaycan is\u0259 bunu ona g\u00f6r\u0259 ist\u0259mir ki, b\u0259rpa olunan d\u0259mir yolu Erm\u0259nistan\u0131 iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndir\u0259c\u0259k, Az\u0259rbaycanla m\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 is\u0259 Rusiyadan qo\u015fun, silah v\u0259 h\u0259rbi sursatlar\u0131 operativ \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6nd\u0259rm\u0259y\u0259 imkan ver\u0259c\u0259k. Y\u00fcng\u00fcl silahlar\u0131 hava il\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq olar. Zirehli texnika v\u0259 raketl\u0259ri is\u0259 ancaq yer\u00fcst\u00fc kommunikasiyalar vasit\u0259siyl\u0259 g\u00f6nd\u0259rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0130qtisad\u00e7\u0131 To\u011frul Mar\u015fall\u0131 problemi a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimi g\u00f6r\u00fcr: <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u201cAz\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131nda d\u0259mir yolu n\u0259qliyyat\u0131 b\u00f6y\u00fck rol oynay\u0131b, amma art\u0131q 70-ci ill\u0259rd\u0259 bu rol azalma\u011fa ba\u015flad\u0131. Bu onunla ba\u011fl\u0131 idi ki, Bak\u0131dan neft daha \u00e7ox d\u0259niz v\u0259 ya boru k\u0259m\u0259ri vasit\u0259syil\u0259 da\u015f\u0131n\u0131rd\u0131. D\u0259mir yollar\u0131n\u0131n pay\u0131na is\u0259 \u0259sas\u0259n g\u0259tiril\u0259n xammal \u2013 da\u015f\u0131nmalar\u0131n 28 faizi d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">D\u0259mir yolu il\u0259 idxal \u0259sas\u0259n Rusiyadan (boksitl\u0259r, m\u00fcxt\u0259lif metallar) h\u0259yata ke\u00e7irilirdi, amma G\u00fcrc\u00fcstan\u0131 yan \u00f6tm\u0259kl\u0259, Bak\u0131-Maxa\u00e7kala mar\u015frutu il\u0259. Daha 27 faiz Orta Asiya v\u0259 Erm\u0259nistan (v\u0259 bir q\u0259d\u0259r G\u00fcrc\u00fcstan) \u00fc\u00e7\u00fcn tranzitdir. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">D\u0259mir yolu il\u0259 ixrac\u0131n pay\u0131na ancaq 19 faiz d\u00fc\u015f\u00fcr. Onun b\u00f6y\u00fck hiss\u0259sini d\u0259 neft t\u0259\u015fkil edirdi v\u0259 o Bak\u0131-Batumi d\u0259mir yolu qolu il\u0259 t\u0259chiz olunurdu. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u00dcmumilikd\u0259 Bak\u0131-Batumi tras\u0131n\u0131n pay\u0131na \u201cixrac\u0131n (sovet d\u00f6vr\u00fc haqq\u0131nda bunu dem\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrs\u0259) \u0259h\u0259miyy\u0259tli hiss\u0259si d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc, t\u0259xmin\u0259n 70-80 faiz. Ma\u015f\u0131nqay\u0131rma m\u0259hsulunu da Batumi vasit\u0259siyl\u0259 ixrac edirdil\u0259r. V\u0259 ancaq qalan \u015feyl\u0259r Erm\u0259nistan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n d\u0259mir yolu \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259ri vasit\u0259siyl\u0259 g\u0259tirilirdi. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Bel\u0259likl\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n bu trasdan el\u0259 d\u0259 b\u00f6y\u00fck as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoxuydu. Az\u0259rbaycan\u0131n d\u0259mir yolunun yegan\u0259 Moskva-Suxumi-Yerevan d\u0259mir yolu il\u0259 \u0259laq\u0259si olan hiss\u0259si Culfa stansiyas\u0131d\u0131r. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0130randak\u0131 \u0130slam inqilab\u0131na, y\u0259ni 1979-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r Suxumi vasit\u0259siyl\u0259 Moskva-T\u0259briz qatar\u0131 ke\u00e7irdi. Yerevandan sonra o, Culfaya yollan\u0131rd\u0131. 1980-ci ill\u0259rd\u0259n ba\u015flayaraq, art\u0131q Maxa\u00e7kala-Bak\u0131-Culfa qolu istifad\u0259 olunurdu. V\u0259 Bak\u0131-Maxa\u00e7kala mar\u015frutu \u0259sas idi. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0130ndi Moskva-Suxumi-Yerevan tras\u0131 il\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259tin b\u0259rpas\u0131 Az\u0259rbaycana ancaq bir \u015f\u0259rtl\u0259 xeyir g\u0259tir\u0259 bil\u0259r \u2013 Rusiya il\u0259 \u0130ran aras\u0131nda iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si hal\u0131nda. Bu, G\u00fcrc\u00fcstan \u0259razisind\u0259n tranzitd\u0259n olan potensial itkil\u0259ri kompens\u0259 ed\u0259rdi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-21804 size-full aligncenter\" src=\"http:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2016\/05\/6-Baku-New-railway-stationJPG-copy.png\" alt=\"6 Baku New railway stationJPG copy\" width=\"1000\" height=\"667\"><span style=\"color: #800000;\"><strong><span style=\"font-size: 10pt;\">Bak\u0131da d\u0259miryol va\u011fzal\u0131. 2016<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-size: 18pt; color: #800000;\"><strong>Yerevan: arzu olunan, amma real olmayan <\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Yerevandan Moskvaya ged\u0259n s\u0259rni\u015fin qatar\u0131n\u0131n simvolik ad\u0131 var\u0131yd\u0131 \u2013 \u201cDrujba. Erm\u0259ni D\u0259mir Yolunun k\u00f6hn\u0259 i\u015f\u00e7il\u0259ri xat\u0131rlay\u0131rlar ki, komfortlu qatar h\u0259tta Moskvaya ged\u0259n qon\u015fu G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n sakinl\u0259rini c\u0259lb edirdi v\u0259 onlar SSR\u0130 paytaxt\u0131na v\u0259 dig\u0259r \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r\u0259 getm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259hz bu qatardan istifad\u0259 ed\u0259rdil\u0259r. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong><span style=\"font-size: 12pt;\">M\u00fch\u0259ndis Osto Mkrt\u00e7yan\u0131n xatir\u0259l\u0259rind\u0259n:<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u201cMoskva qatar\u0131 il\u0259 \u0259sas\u0259n Qara d\u0259niz\u0259 dinc\u0259lm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn gedirdil\u0259r, b\u0259z\u0259n d\u0259 Moskva v\u0259 Sankt-Peterburqa ezamiyy\u0259t\u0259 d\u0259 yollan\u0131rd\u0131lar. \u201cDrujba qatar\u0131 rahatl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 se\u00e7ilirdi, xidm\u0259t d\u0259 \u0259layd\u0131. Moskvaya q\u0259d\u0259r qatar iki sutkaya, So\u00e7iy\u0259 is\u0259 t\u0259xmin\u0259n bir g\u00fcn\u0259 gedirdi. Yor\u011fan-d\u00f6\u015f\u0259k \u00fcz\u00fc t\u0259rt\u0259miz yuyulmu\u015f v\u0259 \u00fct\u00fcl\u0259nmi\u015f olurdu. Moskvaya q\u0259d\u0259r ged\u0259nl\u0259r ad\u0259t\u0259n vaqon-restoranda yeyirdil\u0259r, So\u00e7iy\u0259 q\u0259d\u0259r is\u0259 yem\u0259yi \u00f6z\u00fc il\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcrd\u00fcl\u0259r. Amma \u0259n \u00e7ox konduktorlar\u0131n g\u0259tirdiyi \u00e7ay yadda qald\u0131. \u00c7ay fincanlar\u0131n\u0131n say\u0131nda m\u0259hdudiyy\u0259t yoxuydu. H\u0259m d\u0259 bu qatar\u0131n \u00e7ay\u0131 \u00f6z dad\u0131 il\u0259 se\u00e7ilirdi. Burada n\u0259s\u0259 qeyri-adi bir \u00e7ay d\u0259ml\u0259yirdil\u0259r. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Qara d\u0259niz v\u0259 Moskvaya s\u0259f\u0259r \u00f6z m\u0259nz\u0259r\u0259si il\u0259 c\u0259zb edirdi. G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n g\u00f6z\u0259lliyi az qala h\u0259r il istirah\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn Qara d\u0259niz sahilin\u0259 yollanan erm\u0259nil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn adi idi. Rusiya m\u0259nz\u0259r\u0259l\u0259ri is\u0259 sonsuz \u015fam a\u011fac\u0131 me\u015f\u0259l\u0259ri il\u0259 yadda qald\u0131. Qatar\u0131n p\u0259nc\u0259r\u0259sind\u0259n g\u00f6r\u00fcn\u0259n a\u011faclar\u0131 saatlara m\u00fc\u015fahid\u0259 etm\u0259k olard\u0131. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong><span style=\"font-size: 12pt;\">Seda Arzumanyan\u0131n xatir\u0259l\u0259rind\u0259n:<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u201cDrujba qatar\u0131 il\u0259 Moskvaya s\u0259f\u0259r qeyri-adi idi. \u0130ndiy\u0259 q\u0259d\u0259r dayanacaq vaxt\u0131 stansiyalarda ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z tur\u015fu v\u0259 molokan k\u0259l\u0259minin dad\u0131n\u0131 xat\u0131rlay\u0131ram. Onlar\u0131 satan q\u0131rm\u0131z\u0131 yanaq, rus \u015fallar\u0131nda zil s\u0259sl\u0259 m\u00fc\u015ft\u0259ri \u00e7a\u011f\u0131ran n\u0259n\u0259l\u0259r d\u0259 yad\u0131mda qal\u0131b.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">88 ya\u015fl\u0131 d\u0259mir yolu i\u015f\u00e7isi Xoren Avetisyan \u00f6z\u00fcn\u00fcn sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259ki i\u015fini xiff\u0259tl\u0259 xat\u0131rlay\u0131r. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Yerevan stansiyas\u0131 Erm\u0259ni D\u0259mir Yolunun \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259nm\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 g\u00fcnd\u0259 h\u0259r\u0259si 50-60 vaqondan ibar\u0259t 30-dan \u00e7ox y\u00fck qatar\u0131 v\u0259 12-d\u0259n \u00e7ox s\u0259rni\u015fin qatar\u0131 q\u0259bul edirdi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-21805 size-full aligncenter\" src=\"http:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2016\/05\/7-Yerevan-Railway-station-copy.png\" alt=\"7 - Yerevan Railway station copy\" width=\"1000\" height=\"750\"><span style=\"color: #800000;\"><strong><span style=\"font-size: 10pt;\">Yerevanda d\u0259mir yolu va\u011fzal\u0131, 2016<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">&nbsp;<span style=\"font-size: 12pt;\">\u201cBu g\u00fcn stansiyaya g\u0259l\u0259n y\u00fck qatarlar\u0131n\u0131n say\u0131 ikiy\u0259-\u00fc\u00e7\u0259 q\u0259d\u0259r enib, s\u0259rni\u015fin \u0259laq\u0259sinin c\u0259dv\u0259lind\u0259 is\u0259 birc\u0259 istiqam\u0259t g\u00f6st\u0259rilir &#8211; G\u00fcrc\u00fcstan, &#8211; o, t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259 qeyd edir. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">D\u0259mir yolunda i\u015f sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 prestijli say\u0131l\u0131rd\u0131. Namiz\u0259dl\u0259r \u00e7oxuydu, amma d\u0259mir yolu texnikumunu \u0259la qiym\u0259tl\u0259rl\u0259 bitir\u0259n Avetisyan\u0131 post \u00fczr\u0259 n\u00f6vb\u0259t\u00e7i t\u0259yin etdil\u0259r. 1972-ci ild\u0259 is\u0259 o, \u00f6z\u00fcn\u00fcn qeyri-adi i\u015f\u011f\u00fczarl\u0131\u011f\u0131 say\u0259sind\u0259 art\u0131q Erm\u0259nistan d\u0259mir yolunun \u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b hiss\u0259si olan Yerevan stansiyas\u0131na r\u0259hb\u0259rlik etdi. M\u0259hz onun r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda stansiya qatarlar\u0131n q\u0259bulu v\u0259 g\u00f6nd\u0259rilm\u0259sinin t\u0259\u015fkili \u00fczr\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131nda ilk \u00fc\u00e7l\u00fcy\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Xoren Avetisyan 1994-c\u00fc il\u0259 q\u0259d\u0259r stansiya r\u0259isi v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131, amma sonra da onu pensiyaya g\u00f6nd\u0259rm\u0259dil\u0259r, daha on il o, stansiya r\u0259isinin operativ i\u015f \u00fczr\u0259 m\u00fcavini postunda i\u015fl\u0259di. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Art\u0131q pensiyada olark\u0259n o, d\u0259mir yolu va\u011fzal\u0131 n\u0259zdind\u0259 muzey yarad\u0131r, orada Erm\u0259nistan d\u0259mir yolunun b\u00fct\u00fcn tarixi toplan\u0131b. Bu tarix XIX \u0259srin \u0259vv\u0259lind\u0259 rus imperatoru II Nikolay\u0131n Tiflisd\u0259n Qarsa q\u0259d\u0259r d\u0259mir yolunun tikintisi haqda f\u0259rman\u0131ndan [5 iyul 1895-ci il] ba\u015flay\u0131r.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-21806 size-full aligncenter\" src=\"http:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2016\/05\/8-Yerevan-raritet-copy.png\" alt=\"8 - Yerevan raritet copy\" width=\"1000\" height=\"750\"><span style=\"color: #800000;\"><strong><span style=\"font-size: 10pt;\">Yerevanda d\u0259mir yolu muzeyinin fotosu. 2016<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0130lk qatar o vaxtlar Aleksandropol adlanan indiki G\u00fcmriy\u0259 7 fevral 1899-cu ild\u0259 g\u0259ldi. K\u0259skin \u015faxtaya baxmayaraq, onu qar\u015f\u0131lama\u011fa minl\u0259rl\u0259 \u015f\u0259h\u0259rli v\u0259 h\u0259rbi\u00e7il\u0259r g\u0259ldi. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">D\u0259mir yolu \u0259laq\u0259sinin yaranma tarixind\u0259n dan\u0131\u015fark\u0259n ya\u015fl\u0131 muzey g\u00f6z\u0259t\u00e7isi t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259 bu g\u00fcn d\u0259mir yolunun t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u0259 u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 deyir. O hesab edir ki, d\u0259mir yolu \u0259laq\u0259sini c\u0259mi bir sutkaya b\u0259rpa etm\u0259k olar. Amma bunun \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fctl\u0259q abxaz d\u0259mir yolunu i\u015f\u0259 salmaq laz\u0131md\u0131r. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Erm\u0259ni m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin\u0259 g\u0259linc\u0259 is\u0259 onlar da Rusiya il\u0259 Abxaziya vasit\u0259siyl\u0259 d\u0259mir yolu \u0259laq\u0259sinin b\u0259rpas\u0131 perspektivini g\u00f6rm\u00fcrl\u0259r &#8211; bir \u201c\u0259mma il\u0259.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #800000; font-size: 18pt;\"><strong>Rusiya \u2013 \u00c7in beyn\u0259lxalq n\u0259qliyyat d\u0259hlizi <\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u201cModus vivendi m\u0259rk\u0259zinin r\u0259hb\u0259ri, politoloq Ara Papyan hesab edir ki, Transqafqaz d\u0259mir yolunun Fars k\u00f6rf\u0259zin\u0259 q\u0259d\u0259r gedib \u00e7\u0131xarsa, \u0259h\u0259miyy\u0259ti olacaq, bunun \u00fc\u00e7\u00fcns\u0259 Nax\u00e7\u0131van vasit\u0259siyl\u0259 d\u0259mir yolu \u0259laq\u0259sini b\u0259rpa etm\u0259k laz\u0131md\u0131r.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-21807 size-full aligncenter\" src=\"http:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2016\/05\/9-Map-2-copy.jpeg\" alt=\"9 Map 2 copy\" width=\"900\" height=\"499\"><\/p>\n<div>&nbsp;<span style=\"font-size: 12pt;\">Onun fikrinc\u0259, Nax\u00e7\u0131van d\u0259mir yolunun istifad\u0259sinin texniki probleml\u0259ri h\u0259ll olunand\u0131r, amma siyasi mane\u0259l\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u00f6z s\u00f6z\u00fcn\u00fc dem\u0259lidir. <\/span><\/div>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">M\u0259hz Rusiya, Avropa \u0130ttifaq\u0131 v\u0259 AB\u015e-\u0131n mara\u011f\u0131 Abxaziya v\u0259 Nax\u00e7\u0131van vasit\u0259siyl\u0259 d\u0259mir yolu il\u0259 y\u00fckl\u0259rin Qara d\u0259nizd\u0259n Fars k\u00f6rf\u0259zin\u0259 q\u0259d\u0259r da\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131 reall\u0131\u011fa \u00e7evir\u0259 bil\u0259r. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Ara Papyan hesab edir ki, bunun ancaq iqtisadi t\u0259r\u0259finin m\u00fczakir\u0259sini aparma\u011fa d\u0259y\u0259r v\u0259 Abxaziya v\u0259 Nax\u00e7\u0131van vasit\u0259siyl\u0259 \u0259laq\u0259nin b\u0259rpas\u0131n\u0131 Qaraba\u011f v\u0259 abxaz m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rinin nizamlanmas\u0131 il\u0259 ba\u011flamaq laz\u0131m deyil. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u201cBunun ham\u0131s\u0131n\u0131 birl\u0259\u015fdirs\u0259k, onda d\u0259mir yolunun istifad\u0259si haqq\u0131nda \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 dan\u0131\u015fma\u011fa d\u0259ym\u0259z, \u00e7\u00fcnki bu m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r az\u0131 iyirmi il m\u00fcdd\u0259tind\u0259 d\u0259 h\u0259ll olunmayacaq, &#8211; o deyir. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Erm\u0259nistanda m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259ri h\u0259ll etm\u0259d\u0259n Qafqaz vasit\u0259siyl\u0259 d\u0259mir yolu \u0259laq\u0259sinin b\u0259rpas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fc geni\u015f m\u00fczakir\u0259 olunur. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Q\u0131saca plan bel\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr:<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u2022 G\u00fcrc\u00fcstana t\u0259sir imkan\u0131 olan Avropa \u0130ttifaq\u0131 ondan Abxaziyadan yolun a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"> \u2022 Az\u0259rbaycana t\u0259sir imkan\u0131 olan Rusiya is\u0259 onunla raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259l\u0259r\u0259k, etirazlar\u0131n\u0131 neytralla\u015fd\u0131r\u0131r.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Amma h\u0259tta bu plan\u0131 real hesab ed\u0259nl\u0259r bel\u0259 deyirl\u0259r ki, d\u0259mir yolunun son m\u0259nt\u0259q\u0259si Erm\u0259nistan\u0131n oldu\u011fu halda b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259r onun i\u015finin b\u0259rpas\u0131nda maraql\u0131 olmayacaqlar. Onlar hesab edirl\u0259r ki, yolu Rusiyadan Qafqaz vasit\u0259siyl\u0259 \u0130rana q\u0259d\u0259r, oradan da Fars k\u00f6rf\u0259zin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 olmaqla \u00c7in\u0259 q\u0259d\u0259r beyn\u0259lxalq n\u0259qliyyat d\u0259hlizi kimi planla\u015fd\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Vaaqn Xa\u00e7atryan bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 o q\u0259d\u0259r d\u0259 nikbin deyil. Birincisi, onun fikrinc\u0259, Abxaziyan\u0131n itkisi il\u0259 he\u00e7 vaxt raz\u0131la\u015fmayacaq G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n maraqlar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r. \u0130kincisi, Erm\u0259nistanla \u0130ran aras\u0131nda d\u0259mir yolu \u0259laq\u0259si problemini h\u0259ll etm\u0259k laz\u0131m olacaq. Yol, bunun Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r oldu\u011fu kimi, Nax\u00e7\u0131vandan ke\u00e7\u0259c\u0259k, yoxsa yeni tras \u00e7\u0259kil\u0259c\u0259k? \u0130kinci variant Erm\u0259nistan\u0131n c\u0259nubunun m\u00fcr\u0259kk\u0259b da\u011f relyefi s\u0259b\u0259bind\u0259n bir q\u0259d\u0259r fantastik g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-size: 18pt; color: #800000;\"><strong>Rusiya. Onu Qafqaz\u0131n maraqlar\u0131 narahat etmir <\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Sovet vaxt\u0131 Transqafqaz d\u0259mir yolu bir ne\u00e7\u0259 m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259ni yerin\u0259 yetirirdi: Erm\u0259nistan, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259ndirirdi; Bak\u0131 neftinin \u0259sas da\u015f\u0131nma yolu hesab edilirdi; bilavasit\u0259 NATO-nun c\u0259nub qanad\u0131 il\u0259 biti\u015fik olan C\u0259nubi Qafqaz h\u0259rbi dair\u0259sinin ehtiyaclar\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n \u00e7ox vacib h\u0259rbi x\u0259tt idi. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Amma bu yolun he\u00e7 yerd\u0259 r\u0259smi \u015f\u0259kild\u0259 qeyd\u0259 al\u0131nmayan daha bir funksiyas\u0131 da var\u0131yd\u0131. Ondan f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 SSR\u0130-d\u0259 k\u00f6lg\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n xadiml\u0259ri adland\u0131r\u0131lanlar (\u201cfarsov\u015fik v\u0259 \u201csex i\u015f\u00e7il\u0259ri) \u00f6z m\u0259qs\u0259dl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edirdil\u0259r. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong><span style=\"font-size: 12pt;\">Moskval\u0131 Sergey Georgiyev xat\u0131rlay\u0131r: <\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u201cMoskva-Tbilisi v\u0259 ya Moskva-Yerevan qatar\u0131nda b\u0259l\u0259d\u00e7i i\u015fin\u0259 d\u00fcz\u0259lm\u0259k o vaxtk\u0131 i\u015fg\u00fczar insanlar\u0131n b\u00f6y\u00fck arzusu idi. Bu yer\u0259 d\u00fcz\u0259lm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn r\u00fc\u015fv\u0259t 500 rubl idi, b\u00f6y\u00fck puldu, amma bu pulu tez bir zamanda qaytarmaq olurdu. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Dig\u0259r istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 \u0259sas\u0259n biletsiz ged\u0259n s\u0259rni\u015finl\u0259rd\u0259n, burada is\u0259 maldan qazan\u0131rd\u0131lar. Bu, m\u00f6vs\u00fcmi mal idi, m\u0259s\u0259l\u0259n, yazda ilk pomidor v\u0259 g\u00f6y\u0259rti, pay\u0131zda is\u0259 G\u00fcrc\u00fcstandan abxaz mandarini v\u0259 qozu. \u018fsas sat\u0131\u015f bazar\u0131 Moskva bazarlar\u0131 idi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-21808 size-full aligncenter\" src=\"http:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2016\/05\/10-\u0432\u043e\u043a\u0437\u0430\u043b-\u0422\u0411\u0418\u041b\u0418\u0421\u0418-\u0441\u043e\u0432\u0435\u0442\u0441\u043a\u0438\u0439.jpg\" alt=\"10 \u0432\u043e\u043a\u0437\u0430\u043b \u0422\u0411\u0418\u041b\u0418\u0421\u0418 \u0441\u043e\u0432\u0435\u0442\u0441\u043a\u0438\u0439\" width=\"800\" height=\"566\"><span style=\"color: #800000;\"><strong><span style=\"font-size: 10pt;\">Tbilisid\u0259 d\u0259miryol va\u011fzal\u0131, 1980-ci ill\u0259r<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Geri istiqam\u0259td\u0259 universal, m\u00f6vs\u00fcmi olmayan mal g\u0259tirilirdi \u2013 Pol\u015fa v\u0259 Hindistandan cins, m\u00fcxt\u0259lif paltarlar. Bak\u0131da t\u00fcrk estradas\u0131 yaz\u0131lar\u0131 olan audio-kasetl\u0259r\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u0259l\u0259bat var\u0131yd\u0131. Risk etm\u0259kd\u0259n qorxmayan b\u0259l\u0259d\u00e7il\u0259r Qafqazdan paytaxta marixuana apar\u0131rd\u0131lar. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">B\u00fct\u00fcn bu mal d\u00f6vriyy\u0259si he\u00e7 kim \u00fc\u00e7\u00fcn sirr deyildi \u2013 ham\u0131 h\u0259r bir stansiyada milis v\u0259 Sosialist \u0259mlak\u0131n\u0131n da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 \u015f\u00f6b\u0259si i\u015f\u00e7il\u0259rind\u0259n kim\u0259 v\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r verm\u0259k laz\u0131m oldu\u011funu bilirdi. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">80-ci ill\u0259rin ax\u0131rlar\u0131 v\u0259 90-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 m\u0259n x\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259 bu i\u015f\u00e7il\u0259rin b\u00f6y\u00fck sayda tan\u0131\u015f soyadlar\u0131n\u0131 maraqla izl\u0259yirdim \u2013 onlar b\u00f6y\u00fck karyera y\u00fcks\u0259li\u015fi etdil\u0259r. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Postsovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ax\u0131r\u0131nc\u0131 d\u0259f\u0259 C\u0259nubi Qafqazla d\u0259mir yolu \u0259laq\u0259sinin b\u0259rpas\u0131 m\u00f6vzusu Rusiyan\u0131n k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rind\u0259 az-\u00e7ox f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 So\u00e7id\u0259ki Olimpiyada \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 m\u00fczakir\u0259 olunub. Bundan sonra maraq itib v\u0259 ideya t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskarlar\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Bunun sad\u0259 izah\u0131 var. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Rusiyan\u0131n indiki xarici siyasi probleml\u0259ri bu layih\u0259nin i\u015fl\u0259nib haz\u0131rlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 b\u00fcdc\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259l\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259 tutmur v\u0259 t\u0259bii ki, Rusiya d\u0259mir yolu v\u0259 ya \u201cQazprom kimi iri oyun\u00e7ular\u0131 bu m\u00f6vzu maraqland\u0131rm\u0131r. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u0130qtisadi g\u00f6st\u0259ricil\u0259rin s\u00fcr\u0259tl\u0259 pisl\u0259\u015fm\u0259si, b\u00fcdc\u0259 sah\u0259sinin faci\u0259vi v\u0259ziyy\u0259ti, artan sosial g\u0259rginlik, \u015eimali Qafqazdak\u0131 olduqca \u00e7\u0259tin v\u0259ziyy\u0259t &#8211; b\u00fct\u00fcn bunlar Rusiya hakimiyy\u0259tini onun h\u0259yat y\u00fckl\u00fc maraqlar\u0131n\u0131n bu g\u00fcn v\u0259 indi toxunulmad\u0131\u011f\u0131 regionlarda f\u0259all\u0131\u011f\u0131 azaltma\u011fa vadar edir. C\u0259nubi Qafqaz da bunlara aiddir. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Bu o dem\u0259k deyil ki, hans\u0131sa m\u0259qamda C\u0259nubi Qafqaz m\u00f6vzusu (v\u0259 onunla \u0259laq\u0259dar olan d\u0259mir yolu \u0259laq\u0259si problemi) bird\u0259n aktual olmayacaq \u2013 son ill\u0259rd\u0259 Rusiya hakimiyy\u0259ti \u00f6z\u00fcn\u00fcn xarici siyas\u0259tind\u0259 h\u0259dd\u0259n art\u0131q qeydi-adi add\u0131mlar at\u0131b. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Amma indiki \u015f\u0259raitd\u0259 bu, yaln\u0131z hans\u0131sa bu anl\u0131q daxili siyasi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259llin\u0259 istiqam\u0259tl\u0259n\u0259n t\u0259bli\u011fat y\u00f6nl\u00fc q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli c\u0259hd ola bil\u0259r. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-size: 18pt; color: #800000;\"><strong>N\u0259tic\u0259 <\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Qafqaz \u0130nstitutunun direktoru, politoloq Aleksandr \u0130skandaryan hesab edir ki, b\u00fct\u00fcn Qafqazdan ke\u00e7\u0259n d\u0259mir yolu sad\u0259c\u0259 jurnalistl\u0259rin fantaziyas\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnki: a) bu layih\u0259nin realiz\u0259si yolunda \u00e7oxlu sayda mane\u0259 var; b) regionda k\u00f6hn\u0259nin reanimasiyas\u0131na ehtiyac\u0131 aradan g\u00f6t\u00fcr\u0259n yeni kommunikasiya \u015f\u0259b\u0259k\u0259si s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf edir. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">M\u00fcxt\u0259lif c\u00fcr mane\u0259l\u0259r haqq\u0131nda art\u0131q yuxar\u0131da deyilib. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Yeni kommunikasiya \u015f\u0259b\u0259k\u0259sin\u0259 g\u0259linc\u0259:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u2022 Rusiya il\u0259 diplomatik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri olmayan G\u00fcrc\u00fcstan bununla bel\u0259 Vladiqafqazdan Yuxar\u0131 Lars vasit\u0259siyl\u0259 yolu ba\u011flamad\u0131 (o c\u00fcml\u0259d\u0259n bu yolun haz\u0131rda \u201ch\u0259yat yolu olan Erm\u0259nistan bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"> \u2022 Qars-Axalkalaki d\u0259mir yolu dem\u0259k olar ki, tikilib. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">\u2022 Erm\u0259nistanda \u201c\u015eimal-C\u0259nub avtomobil yolu &#8211; Fars k\u00f6rf\u0259zi v\u0259 Qara d\u0259nizi birl\u0259\u015fdir\u0259n tras tikilir, onun ayr\u0131-ayr\u0131 hiss\u0259l\u0259ri art\u0131q istismara verilib. G\u00f6zl\u0259nilir ki, \u0130ran\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259n beyn\u0259lxalq sanksiyalar g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259nd\u0259n v\u0259 hesablar\u0131 a\u00e7\u0131landan sonra bu istiqam\u0259t daha da f\u0259alla\u015facaq.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">D\u00fczd\u00fcr, Moskva-Suxum\/i v\u0259 Tbilisi-Yerevan qatarlar\u0131 dey\u0259s\u0259n h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 real olmayan perspektivdir. Amma bunun kifay\u0259t q\u0259d\u0259r praqmatik n\u0259tic\u0259l\u0259rini \u00e7\u0131xarmaq olar:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-size: 12pt;\">Beyn\u0259lxalq meqalayih\u0259l\u0259rin realiz\u0259si zaman\u0131 s\u0259rmay\u0259 problemi kifay\u0259t q\u0259d\u0259r tez v\u0259 asan h\u0259ll olunur. Regionda uzunm\u00fcdd\u0259tli s\u00fclh b\u0259rq\u0259rar olsa v\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259r bunu ist\u0259s\u0259, C\u0259nubi Qafqaz\u0131n \u00fc\u00e7 \u00f6lk\u0259si d\u0259 bir s\u0131ra b\u00f6y\u00fck miqyasl\u0131 beyn\u0259lxalq layih\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259sas oyun\u00e7ulara \u00e7evril\u0259 bil\u0259r.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">&nbsp;<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-21809 size-full aligncenter\" src=\"http:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2016\/05\/11-Ticket-copy.png\" alt=\"11 - Ticket copy\" width=\"1000\" height=\"750\"><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #800000;\"><strong><span style=\"font-size: 10pt;\">M\u00fc\u0259llifl\u0259r: Tamara Maisuradze (Tbilisi), Natiya Kankiya (Zuqdidi), \u0130nal Xa\u015fiq (Suxum), Aliy\u0259 Haqverdi (Bak\u0131), Tiqran Petrosyan (Yerevan), Mixail \u015eevelyov (Moskva)<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #800000; font-size: 8pt;\"><strong>M\u0259qal\u0259d\u0259 yer alan fikirl\u0259r m\u00fc\u0259llifin terminologiyas\u0131 v\u0259 bax\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ifad\u0259 edir v\u0259 redaksiyan\u0131n m\u00f6vqeyi il\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259y\u0259 bil\u0259r<br \/>\n<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Transqafqaz d\u0259mir yolu: n\u0259 \u0259vv\u0259li, n\u0259 d\u0259 sonu g\u00f6r\u00fcn\u00fcr<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[12,27,17,9,22,2,3,25,46,36,5,4,35],"tags":[],"formation":[],"post-author":[3737,2916,3613,2933,3745,3798,3567],"topic":[4950,6177,4953,6176,4955],"tooltip":[],"city":[6041,6049,6054],"class_list":["post-3349","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-abxaziya","category-ermnistan","category-azrbaycan","category-munaqislr","category-iqtisadiyyat","category-cografiya","category-gurcustan","category-cmiyyt","category-fotohvalat","category-multimedia","category-siyast","category-rusiya","category-hekaylr","post-author-agunda-alborova","post-author-aliy-haqverdi","post-author-inal-xasiq","post-author-mixail-sevelyov","post-author-natia-kankia","post-author-tamar-maisuradze","post-author-tiqran-petrosyan","topic-abxaziya","topic-abxaziya-rusiya","topic-gurcustan","topic-gurcustan-rusiya","topic-rusiya","city-baki","city-tbilisi","city-yerevan"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v24.1 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Moskva-Suxumi-Tbilisi-Yerevan d\u0259miryolu x\u0259tti - olsun, ya olmas\u0131n? - JAMnews<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/moskva-suxumi-tbilisi-yerevan\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Moskva-Suxumi-Tbilisi-Yerevan d\u0259miryolu x\u0259tti - olsun, ya olmas\u0131n? - JAMnews\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Transqafqaz d\u0259mir yolu: n\u0259 \u0259vv\u0259li, n\u0259 d\u0259 sonu g\u00f6r\u00fcn\u00fcr\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/moskva-suxumi-tbilisi-yerevan\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Azerbaijani Jamnews\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/JAMnewsInEnglish\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-02-27T20:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-09-27T08:20:48+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2016\/05\/Map-1-copy.jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"JAMnews\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@JAMnewsCaucasus\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@JAMnewsCaucasus\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"JAMnews\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"32 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/moskva-suxumi-tbilisi-yerevan\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/moskva-suxumi-tbilisi-yerevan\/\"},\"author\":{\"name\":\"JAMnews\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/person\/67df3bb7adb46cd513fb9c4cb02361c6\"},\"headline\":\"Moskva-Suxumi-Tbilisi-Yerevan d\u0259miryolu x\u0259tti &#8211; olsun, ya olmas\u0131n?\",\"datePublished\":\"2017-02-27T20:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2022-09-27T08:20:48+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/moskva-suxumi-tbilisi-yerevan\/\"},\"wordCount\":6363,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/moskva-suxumi-tbilisi-yerevan\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2016\/05\/Map-1-copy.jpeg\",\"articleSection\":[\"Abkhazia\",\"Armenia\",\"Azerbaijan\",\"Conflicts\",\"Economics\",\"Geography\",\"Georgia\",\"Issues\",\"Photo\",\"Photo\/Video\",\"Politics\",\"Russia\",\"Stories\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/moskva-suxumi-tbilisi-yerevan\/\",\"url\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/moskva-suxumi-tbilisi-yerevan\/\",\"name\":\"Moskva-Suxumi-Tbilisi-Yerevan d\u0259miryolu x\u0259tti - olsun, ya olmas\u0131n? - JAMnews\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/moskva-suxumi-tbilisi-yerevan\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/moskva-suxumi-tbilisi-yerevan\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2016\/05\/Map-1-copy.jpeg\",\"datePublished\":\"2017-02-27T20:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2022-09-27T08:20:48+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/moskva-suxumi-tbilisi-yerevan\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/jam-news.net\/az\/moskva-suxumi-tbilisi-yerevan\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/moskva-suxumi-tbilisi-yerevan\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2016\/05\/Map-1-copy.jpeg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2016\/05\/Map-1-copy.jpeg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/moskva-suxumi-tbilisi-yerevan\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Moskva-Suxumi-Tbilisi-Yerevan d\u0259miryolu x\u0259tti &#8211; olsun, ya olmas\u0131n?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#website\",\"url\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/\",\"name\":\"Azerbaijani Jamnews\",\"description\":\"Caucasus News, Politics and Society\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#organization\",\"name\":\"JAMnews\",\"url\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2020\/05\/JAM_w.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2020\/05\/JAM_w.jpg\",\"width\":960,\"height\":960,\"caption\":\"JAMnews\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/JAMnewsInEnglish\/\",\"https:\/\/x.com\/JAMnewsCaucasus\",\"https:\/\/www.instagram.com\/jam_news\/\",\"https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCXQbUCme2pykuZYXWHx4VPg\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/person\/67df3bb7adb46cd513fb9c4cb02361c6\",\"name\":\"JAMnews\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e5c27593ef900c3ab3deed4ed1c653d7?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e5c27593ef900c3ab3deed4ed1c653d7?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"JAMnews\"},\"url\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/author\/margarita\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Moskva-Suxumi-Tbilisi-Yerevan d\u0259miryolu x\u0259tti - olsun, ya olmas\u0131n? - JAMnews","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jam-news.net\/az\/moskva-suxumi-tbilisi-yerevan\/","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"Moskva-Suxumi-Tbilisi-Yerevan d\u0259miryolu x\u0259tti - olsun, ya olmas\u0131n? - JAMnews","og_description":"Transqafqaz d\u0259mir yolu: n\u0259 \u0259vv\u0259li, n\u0259 d\u0259 sonu g\u00f6r\u00fcn\u00fcr","og_url":"https:\/\/jam-news.net\/az\/moskva-suxumi-tbilisi-yerevan\/","og_site_name":"Azerbaijani Jamnews","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/JAMnewsInEnglish\/","article_published_time":"2017-02-27T20:00:00+00:00","article_modified_time":"2022-09-27T08:20:48+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2016\/05\/Map-1-copy.jpeg","type":"","width":"","height":""}],"author":"JAMnews","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@JAMnewsCaucasus","twitter_site":"@JAMnewsCaucasus","twitter_misc":{"Written by":"JAMnews","Est. reading time":"32 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/moskva-suxumi-tbilisi-yerevan\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/moskva-suxumi-tbilisi-yerevan\/"},"author":{"name":"JAMnews","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/person\/67df3bb7adb46cd513fb9c4cb02361c6"},"headline":"Moskva-Suxumi-Tbilisi-Yerevan d\u0259miryolu x\u0259tti &#8211; olsun, ya olmas\u0131n?","datePublished":"2017-02-27T20:00:00+00:00","dateModified":"2022-09-27T08:20:48+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/moskva-suxumi-tbilisi-yerevan\/"},"wordCount":6363,"publisher":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/moskva-suxumi-tbilisi-yerevan\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2016\/05\/Map-1-copy.jpeg","articleSection":["Abkhazia","Armenia","Azerbaijan","Conflicts","Economics","Geography","Georgia","Issues","Photo","Photo\/Video","Politics","Russia","Stories"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/moskva-suxumi-tbilisi-yerevan\/","url":"https:\/\/jam-news.net\/az\/moskva-suxumi-tbilisi-yerevan\/","name":"Moskva-Suxumi-Tbilisi-Yerevan d\u0259miryolu x\u0259tti - olsun, ya olmas\u0131n? - JAMnews","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/moskva-suxumi-tbilisi-yerevan\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/moskva-suxumi-tbilisi-yerevan\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2016\/05\/Map-1-copy.jpeg","datePublished":"2017-02-27T20:00:00+00:00","dateModified":"2022-09-27T08:20:48+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/moskva-suxumi-tbilisi-yerevan\/#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jam-news.net\/az\/moskva-suxumi-tbilisi-yerevan\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/moskva-suxumi-tbilisi-yerevan\/#primaryimage","url":"http:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2016\/05\/Map-1-copy.jpeg","contentUrl":"http:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2016\/05\/Map-1-copy.jpeg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/moskva-suxumi-tbilisi-yerevan\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/jam-news.net\/az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Moskva-Suxumi-Tbilisi-Yerevan d\u0259miryolu x\u0259tti &#8211; olsun, ya olmas\u0131n?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#website","url":"https:\/\/jam-news.net\/az\/","name":"Azerbaijani Jamnews","description":"Caucasus News, Politics and Society","publisher":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jam-news.net\/az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#organization","name":"JAMnews","url":"https:\/\/jam-news.net\/az\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2020\/05\/JAM_w.jpg","contentUrl":"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2020\/05\/JAM_w.jpg","width":960,"height":960,"caption":"JAMnews"},"image":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/JAMnewsInEnglish\/","https:\/\/x.com\/JAMnewsCaucasus","https:\/\/www.instagram.com\/jam_news\/","https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCXQbUCme2pykuZYXWHx4VPg"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/person\/67df3bb7adb46cd513fb9c4cb02361c6","name":"JAMnews","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e5c27593ef900c3ab3deed4ed1c653d7?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e5c27593ef900c3ab3deed4ed1c653d7?s=96&d=mm&r=g","caption":"JAMnews"},"url":"https:\/\/jam-news.net\/az\/author\/margarita\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3349","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3349"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3349\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":45079,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3349\/revisions\/45079"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3349"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3349"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3349"},{"taxonomy":"formation","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/formation?post=3349"},{"taxonomy":"post-author","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/post-author?post=3349"},{"taxonomy":"topic","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/topic?post=3349"},{"taxonomy":"tooltip","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tooltip?post=3349"},{"taxonomy":"city","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/city?post=3349"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}