{"id":3281,"date":"2016-03-03T00:00:00","date_gmt":"2016-03-03T00:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/jam-news.net\/az\/koalisiyanin-xronikasi\/"},"modified":"2020-03-18T10:46:26","modified_gmt":"2020-03-18T10:46:26","slug":"koalisiyanin-xronikasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jam-news.net\/az\/koalisiyanin-xronikasi\/","title":{"rendered":"Koalisiyan\u0131n xronikas\u0131"},"content":{"rendered":"

1 oktyabr 2012-ci ild\u0259 Gürcüstanda bir növ siyasi Armaqeddon – “ham\u0131 bir n\u0259f\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 prinsipi il\u0259 seçkil\u0259r keçirildi. Gücl\u0259rin bu cür polyarla\u015fmas\u0131nda h\u0259mi\u015f\u0259 v\u0259 h\u0259r yerd\u0259 ham\u0131 deyil, h\u0259min o “bir n\u0259f\u0259r günahkard\u0131r. Düzdür, indi art\u0131q bunun el\u0259 bir m\u0259nas\u0131 yoxdur. \u018fsas\u0131 odur ki, polyarla\u015fma heç vaxt n\u0259tic\u0259siz ötü\u015fmür. \u2028<\/span>
Hakimiyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 olan qütb mahiyy\u0259ti etibaril\u0259 avtomatik olaraq daxili müxt\u0259liflik, r\u0259ngar\u0259ngliyi n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. Gürcüstanda da bel\u0259 oldu.<\/span><\/p>\n

Saaka\u015fvili hakimiyy\u0259ti öz opponentl\u0259rini müasirl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 ç\u0131xan c\u0259hal\u0259tp\u0259r\u0259st sürüsü v\u0259 Rusiya casuslar\u0131 kimi t\u0259qdim etm\u0259y\u0259 çal\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Amma taleyin hökmü il\u0259 el\u0259 al\u0131nd\u0131 ki, m\u0259hz bu cür münasib\u0259t\u0259 gör\u0259 bütün ölk\u0259 “Milli h\u0259r\u0259kat\u0131n opponentin\u0259 çevrildi.<\/span><\/p>\n

Dem\u0259zdim ki, c\u0259hal\u0259tp\u0259r\u0259stl\u0259r Saaka\u015fviliy\u0259 opponentlik etm\u0259dil\u0259r, amma onun opponentl\u0259ri t\u0259k onlar da deyildi – kims\u0259 gürcü kimliyinin itirilm\u0259sind\u0259n narahatd\u0131, kimins\u0259 ölk\u0259nin avtoritar üsul-idar\u0259sind\u0259n xo\u015fu g\u0259lmirdi, kimis\u0259 sosial probleml\u0259r narahat edirdi, amma ham\u0131n\u0131 hakimiyy\u0259tin f\u0259rqli dü\u015fün\u0259nl\u0259ri q\u0259bul etm\u0259m\u0259si, qeyd-\u015f\u0259rtsiz ona tabe olmaq ist\u0259m\u0259y\u0259nl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0259ddar v\u0259 amans\u0131z münasib\u0259ti birl\u0259\u015fdirirdi.
<\/span>
\u2028Armaqeddondak\u0131 q\u0259l\u0259b\u0259d\u0259n sonra v\u0259ziyy\u0259t \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 d\u0259yi\u015fdi, bu zaman hakimiyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 olan qütbün özü hakimiyy\u0259t oldu. \u0130\u015f oras\u0131ndad\u0131r ki, vahid dü\u015fm\u0259nin olmas\u0131 hakimiyy\u0259t ba\u015f\u0131nda birl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 xidm\u0259t ed\u0259 bilm\u0259z. Hökum\u0259tin normal f\u0259aliyy\u0259ti üçün ümumi d\u0259y\u0259r v\u0259 strateji m\u0259qs\u0259dl\u0259rin olmas\u0131 vacibdir. Hakimiyy\u0259t ba\u015f\u0131nda olmaq heç d\u0259 ist\u0259nil\u0259n yax\u015f\u0131 menecerin d\u0259 öhd\u0259sind\u0259n g\u0259l\u0259 bil\u0259c\u0259yi bürokratik i\u015fin yerin\u0259 yetirilm\u0259si dem\u0259k deyil.<\/span><\/p>\n

Burada \u0259sas mü\u0259yy\u0259nedici m\u0259qam ideya v\u0259 siyasi v\u0259hd\u0259tdir. \u018fg\u0259r hakimiyy\u0259t\u0259 dey\u0259k ki, bir hiss\u0259si su elektrik stansiyas\u0131n\u0131n, ikinci hiss\u0259si istilik enerjisi il\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n elektrik stansiyas\u0131n\u0131n, üçüncüsü is\u0259 kül\u0259k v\u0259 gün\u0259\u015f elektrik stansiyalar\u0131n\u0131n tikintisinin t\u0259r\u0259fdar\u0131 olan komanda g\u0259lirs\u0259, n\u0259tic\u0259d\u0259 hadis\u0259l\u0259r el\u0259 c\u0259r\u0259yan ed\u0259c\u0259k ki, ya üç komandadan biri hakimiyy\u0259ti öz \u0259lin\u0259 keçir\u0259c\u0259k, ya da birg\u0259 s\u0259yl\u0259rl\u0259 n\u0259 su, n\u0259 istilik, n\u0259 d\u0259 kül\u0259k v\u0259 gün\u0259\u015f elektrik stansiyalar\u0131 tikil\u0259c\u0259k.<\/span><\/p>\n

Ba\u015fqa sözl\u0259 des\u0259k, ideya v\u0259 siyasi uy\u011funluq hakimiyy\u0259tin s\u0259m\u0259r\u0259li f\u0259aliyy\u0259tinin yegan\u0259 olmasa da mütl\u0259q \u015f\u0259rtidir. \u0130deya v\u0259 siyasi birliyi olan hakimiyy\u0259tin formala\u015fmas\u0131 is\u0259 Armaqeddondan sonra prinsipial olaraq mümkün deyil. Bu \u015f\u0259raitd\u0259 eklektizm qaç\u0131lmazd\u0131r v\u0259 2012-ci il oktyabr seçkil\u0259rind\u0259n sonra ölk\u0259d\u0259 formala\u015fan hakimiyy\u0259t post-armaqeddon reall\u0131\u011f\u0131ndan qaça bilm\u0259di.<\/span><\/p>\n

Koalisiyadak\u0131 seçkiqaba\u011f\u0131 r\u0259ngar\u0259ngliyi c\u0259miyy\u0259tin \u0130vani\u015fvilinin \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015f\u0259n ümummilli konsolidasiyaya sifari\u015fi il\u0259 izah etm\u0259k olar, amma bu gün, seçkil\u0259rd\u0259n sonra bu r\u0259ngar\u0259nglik problem\u0259 çevrildi v\u0259 bu dan\u0131lmaz bir faktd\u0131r.<\/span><\/p>\n

Daha böyük effektivlik üçün hakimiyy\u0259tin aç\u0131q-a\u015fkar daha böyük ideya v\u0259 siyasi müxt\u0259lifliy\u0259 ehtiyac\u0131 vard\u0131. \u018fks halda m\u0259nim art\u0131q yuxar\u0131da qeyd etdiyim ba\u015f verir – ya eklektik v\u0259hd\u0259td\u0259n bir ideya-siyasi v\u0259 d\u0259y\u0259rli dominant ayr\u0131l\u0131r, ya da idar\u0259 sisteml\u0259rinin dur\u011funlu\u011fu ba\u015f verir ki, bu da vaxt\u0131nda ölçül\u0259r götürülm\u0259diyi halda mütl\u0259q parçalanma v\u0259 böhrana g\u0259tirib ç\u0131xar\u0131r.<\/span><\/p>\n

D\u0259qiqdir ki, siyasi h\u0259yat\u0131n bu qanunauy\u011funlu\u011fu vaxt\u0131nda n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmad\u0131. Bunun hans\u0131 s\u0259b\u0259bd\u0259n v\u0259 nec\u0259 ba\u015f verm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 mühakim\u0259l\u0259r\u0259 varmayacam. N\u0259tic\u0259d\u0259 el\u0259 al\u0131nd\u0131 ki, bu gün eklektik ittifaq\u0131n bir hiss\u0259si o birisin\u0259 üstün g\u0259ldi.<\/span><\/p>\n

Taleyin daha bir ironiyas\u0131 (bu d\u0259f\u0259 koalisiyaya münasib\u0259td\u0259) ondan ibar\u0259tdir ki, koalisiya daxilind\u0259 üstün g\u0259l\u0259n m\u0259hz o güc oldu ki, onun imici vaxt\u0131yk\u0259n “Milli h\u0259r\u0259kat\u0131n öz opponentl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259svir etdiyi obraza yüz faizlik d\u0259qiqlikl\u0259 uy\u011fun g\u0259lir.<\/span><\/p>\n

Y\u0259ni koalisiya daxilind\u0259 tamamil\u0259 post-sovet (v\u0259 h\u0259tta sovet) stereotipl\u0259ri v\u0259 kli\u015fel\u0259rin\u0259 \u0259saslanan h\u0259dd\u0259n ziyad\u0259 qeyri-pe\u015f\u0259kar kontingent gücl\u0259ndi. Bu insanlar müxt\u0259liflikd\u0259n, müasir dünyan\u0131n aç\u0131q olmas\u0131ndan ç\u0259kinir, ba\u015fqa m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rd\u0259n hürkürl\u0259r. Onlar ancaq qeyri-pe\u015f\u0259karl\u0131qlar\u0131 il\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 ideyas\u0131zl\u0131qlar\u0131 il\u0259 seçilirl\u0259r – onlar ancaq özl\u0259rinin \u015f\u0259xsi rifahlar\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldurlar v\u0259 anti-q\u0259rb ideologiyas\u0131n\u0131 ancaq ona gör\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259yirl\u0259r ki, müasirl\u0259\u015fmi\u015f, avropala\u015fm\u0131\u015f Gürcüstanda öz \u015f\u0259xsi personalar\u0131n\u0131n realiz\u0259si perspektivl\u0259rini görmürl\u0259r.
<\/span>
\u2028Onlar\u0131n siyasi platformas\u0131n\u0131 ancaq dü\u015fm\u0259n\u0259 qar\u015f\u0131 mübariz\u0259 t\u0259\u015fkil ed\u0259 bil\u0259r, bu dü\u015fm\u0259n is\u0259 qeyri-gürcü milliyy\u0259tinin nümay\u0259nd\u0259si, homoseksuallar, masonlar, \u0130yeqova \u015fahidl\u0259ri v\u0259 el\u0259 h\u0259min milliyy\u0259tçil\u0259r d\u0259 ola bil\u0259r. Ancaq dü\u015fm\u0259n obraz\u0131na qar\u015f\u0131 istiqam\u0259tl\u0259n\u0259n siyas\u0259t üçün \u0259sas\u0131 dü\u015fm\u0259n obraz\u0131n\u0131n özünün olmas\u0131d\u0131r, bu obrazda kimin canlanmas\u0131n\u0131n is\u0259 heç bir prinsipial \u0259h\u0259miyy\u0259ti yoxdur.<\/span><\/p>\n

Bel\u0259 al\u0131nd\u0131 ki, eklektik seçkiqaba\u011f\u0131 ittifaqda apar\u0131c\u0131 qüvv\u0259 olmayan c\u0259miyy\u0259tin bu seqmenti seçkil\u0259rd\u0259n sonra ciddi \u015f\u0259kild\u0259 hakimiyy\u0259t meydan\u0131na girdi, yava\u015f-yava\u015f öz mövqel\u0259rini geni\u015fl\u0259ndirdi v\u0259 möhk\u0259ml\u0259ndirdi, hakimiyy\u0259tin bütün seqmentl\u0259rind\u0259 öz mövcudlu\u011funu art\u0131rd\u0131 v\u0259 az qala kritik h\u0259dd\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259lib ç\u0131xd\u0131.<\/span><\/p>\n

Bunun niy\u0259, hans\u0131 s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n ba\u015f verm\u0259si ba\u015fqa bir söhb\u0259tin mövzusudur. Ancaq onu dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, hadis\u0259l\u0259rin bu cür c\u0259r\u0259yan etm\u0259sin\u0259 gör\u0259 m\u0259suliyy\u0259tin bir hiss\u0259si (vacib bir hiss\u0259si) hans\u0131 partiyaya m\u0259nsub olmalar\u0131ndan v\u0259 ya ümumiyy\u0259tl\u0259 partiya üzvl\u0259ri olub-olmamalar\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq, koalisiyaya daxil olan q\u0259rb yönlü qüvv\u0259l\u0259rin üz\u0259rin\u0259 dü\u015für.<\/span><\/p>\n

Ba\u015fqa bir t\u0259r\u0259fd\u0259n, hakimiyy\u0259t ba\u015f\u0131nda olan h\u0259min bu seqmentin hakimiyy\u0259ti öz \u0259lind\u0259 saxlama\u011fa s\u0259ri\u015ft\u0259si çatmad\u0131. Bu da t\u0259biidir, çünki onlar\u0131n n\u0259 konkret liderl\u0259ri, n\u0259 d\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir partiya m\u0259nsubiyy\u0259tl\u0259ri yoxdur. Onlar \u0259sas\u0259n Bidzina \u0130vani\u015fviliy\u0259 s\u0259daq\u0259tl\u0259rini nümayi\u015f etdirir v\u0259 onun özl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u0259rh\u0259m\u0259tli münasib\u0259tin\u0259 ümid edirl\u0259r. Baxmayaraq ki, konkret bir siyasi qrupun lideri olmaq \u0130vani\u015fvilinin üslubu deyil v\u0259 o heç vaxt ideyas\u0131z, pul h\u0259risi olan q\u0259rb dü\u015fm\u0259ni olan insanlar\u0131n ba\u015fç\u0131s\u0131 olmayacaq ( “Milli h\u0259r\u0259kat\u0131n onun siyas\u0259t\u0259 g\u0259ldiyi ilk günd\u0259n ona qar\u015f\u0131 m\u0259hz bu ittihamlar\u0131 ir\u0259li sürm\u0259sin\u0259 r\u0259\u011fm\u0259n). Güclü lider olmadan is\u0259 bu kontingent, say\u0131n\u0131n n\u0259 q\u0259d\u0259r çox olmas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq, hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 almaq v\u0259 ölk\u0259ni idar\u0259 etm\u0259k gücün\u0259 malik deyil. Onlar\u0131n bunun üçün kifay\u0259t q\u0259d\u0259r bacar\u0131\u011f\u0131 yoxdur.<\/span><\/p>\n

Bel\u0259 bir v\u0259ziyy\u0259td\u0259 koalisiya iki yol ay\u0131r\u0131c\u0131nda qal\u0131b. Ya demokratik müasirl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 ayd\u0131n bax\u0131\u015f \u0259sas\u0131nda q\u0259rb yönlü qüvv\u0259l\u0259rin birl\u0259\u015fm\u0259si, ya da el\u0259 özl\u0259rinin, b\u0259zi siyas\u0259tçi v\u0259 analitikl\u0259rin tamamil\u0259 \u0259sass\u0131z olaraq mill\u0259tin ist\u0259kl\u0259rinin ifad\u0259çil\u0259ri hesab etdikl\u0259ri anti-q\u0259rbçil\u0259rl\u0259 kompromis.<\/span><\/p>\n

Bu bax\u0131mdan yeni ba\u015f nazirin ilk add\u0131mlar\u0131 heç d\u0259 anti-q\u0259rbçil\u0259rin ümidl\u0259rini do\u011frultmur. Amma rasional qüvv\u0259l\u0259rin i\u015fi d\u0259 yax\u015f\u0131 getmir, xüsus\u0259n d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, seçkil\u0259r\u0259 çox az vaxt qal\u0131b, hakimiyy\u0259tin \u0259n müt\u0259\u015f\u0259kkil v\u0259 reytinqli opponenti is\u0259 heç d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259n “Milli h\u0259r\u0259kat olaraq qal\u0131r, hans\u0131 ki, hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131daca\u011f\u0131 t\u0259qdird\u0259 bizi mütl\u0259q Armaqeddondan \u0259vv\u0259l g\u0259l\u0259n dövr\u0259 qaytaracaq, özü d\u0259 revan\u015f almaq ist\u0259yi il\u0259 qay\u0131dacaq.<\/span><\/p>\n

N\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, Gürcüstanda h\u0259l\u0259 d\u0259 “Milli h\u0259r\u0259kat\u0131n hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131tmas\u0131 qorxusu ya\u015fan\u0131r, hakimiyy\u0259t qurumlar\u0131nda cüc\u0259r\u0259n anti-q\u0259rb seqmenti is\u0259 dem\u0259k olar ki, da\u011f\u0131l\u0131b, v\u0259ziyy\u0259tin radikal d\u0259yi\u015fm\u0259sini gözl\u0259m\u0259y\u0259 d\u0259ym\u0259z. Amma hakimiyy\u0259tin v\u0259 ölk\u0259nin g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131n\u0131n \u0259sas tendensiyalar\u0131 mütl\u0259q h\u0259l\u0259 seçkil\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r mü\u0259yy\u0259nl\u0259\u015f\u0259c\u0259k.<\/span><\/p>\n

V\u0259 bu seçkil\u0259r heç bir halda siyasi Armaqeddon olmayacaq. Ümid var ki, t\u0259k bu seçkil\u0259r yox. <\/span>
\u2028<\/span><\/p>\n