{"id":102229,"date":"2025-12-07T03:13:38","date_gmt":"2025-12-06T23:13:38","guid":{"rendered":"https:\/\/jam-news.net\/az\/?p=102229"},"modified":"2025-12-08T19:00:55","modified_gmt":"2025-12-08T15:00:55","slug":"dtx-nin-miras-sistemi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jam-news.net\/az\/dtx-nin-miras-sistemi\/","title":{"rendered":"DTX-nin M\u0130RAS sistemi: n\u0259dir, h\u00fcquqi, texnoloji v\u0259 insan haqlar\u0131 perspektivind\u0259n nec\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr?"},"content":{"rendered":"\n<p style=\"font-size:11px\"><strong><em>DTX-nin M\u0130RAS sistemi<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Prezident <a href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/topic\/ilham-%c9%99liyev\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">\u0130lham \u018fliyevin<\/a> f\u0259rman\u0131 il\u0259 D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Xidm\u0259tind\u0259 (DTX) M\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f \u0130nformasiya v\u0259 R\u0259q\u0259msal Analitika Sistemi &#8211; q\u0131saca <a href=\"https:\/\/azertag.az\/xeber\/dovlet_tehlukesizliyi_xidmetinin_merkezlesdirilmis_informasiya_ve_reqemsal_analitika_sistemi_yaradilir_ferman-3874827\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">M\u0130RAS adl\u0131 yeni sistem yarad\u0131l\u0131b<\/a>. Bu f\u0259rmanla sistemin f\u0259aliyy\u0259tini t\u0259nziml\u0259y\u0259n &#8220;M\u0130RAS haqq\u0131nda \u018fsasnam\u0259&#8221; d\u0259 t\u0259sdiq edilib.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>M\u0130RAS-\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 \u00f6lk\u0259nin t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sah\u0259sind\u0259 r\u0259q\u0259msal imkanlar\u0131 art\u0131rmaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131sa da, adi v\u0259t\u0259nda\u015flarda \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n m\u0259xfiliyi, qanuniliyin t\u0259minat\u0131 v\u0259 potensial sui-istifad\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r ictimai m\u00fczakiy\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-style-jam-news is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><em>H\u0259tta q\u0259bul edil\u0259n \u018fsasnam\u0259 d\u0259 prezidentin r\u0259smi sayt\u0131nda payla\u015f\u0131landan az sonra silinib.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Bu bar\u0259d\u0259 <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/cavidaga.page\/posts\/pfbid02ooL5Y24sJrJDjLu8dpZCW2dAy5TyNg9UAoazWtqnz1VG7sm2XHV6WJrXwZQhZinzl\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 Cavid A\u011fa \u00f6z\u00fcn\u00fcn Feysbuk profilind\u0259 payla\u015f\u0131m edib<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu m\u0259qal\u0259d\u0259 M\u0130RAS sisteminin funksiyalar\u0131 v\u0259 m\u0259qs\u0259dl\u0259ri, toplad\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumatlar\u0131n miqyas\u0131, d\u00f6vl\u0259t t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi il\u0259 \u015f\u0259xsi h\u0259yat\u0131n toxunulmazl\u0131\u011f\u0131 aras\u0131ndak\u0131 inc\u0259 balans t\u0259hlil edilir. H\u0259m\u00e7inin Avropa \u0130ttifaq\u0131ndak\u0131 ox\u015far sisteml\u0259 m\u00fcqayis\u0259 apar\u0131l\u0131r, M\u0130RAS-\u0131n avtoritar idar\u0259\u00e7ilik \u015f\u0259raitind\u0259 sui-istifad\u0259 riskl\u0259ri v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tin\u0259 t\u0259sirl\u0259ri m\u00fczakir\u0259 olunur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-background\" style=\"background-color:#dee8ee\"><em>&#8220;JAMnews&#8221;un bu material\u0131nda istifad\u0259 olunan terminl\u0259r, fikir v\u0259 ideyalar yaln\u0131z konkret yaz\u0131 m\u00fc\u0259llifinin \u015f\u0259xsi m\u00f6vqeyini v\u0259 ya konkret icman\u0131n m\u00f6vqeyini \u0259ks etdirir v\u0259 he\u00e7 d\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 &#8220;JAMnews&#8221; v\u0259 onun ayr\u0131-ayr\u0131 \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131n m\u00f6vqeyi v\u0259 fikri il\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fcr.<\/em><\/p>\n\n\n<article class=\"single-card uk-flex uk-flex-between m-b-sm-40\">\n\n  <div class=\"uk-grid wi-full-width\">\n\n    <div class=\"uk-width-2-3 p-t-sm-10\">\n      <a href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/h%c9%99r-sey-qanun-c%c9%99rciv%c9%99sind%c9%99-az%c9%99rbaycan-prezidenti-mediani-nec%c9%99-m%c9%99hv-v%c9%99-ya-tabe-etdi\/\" target=\"_blank\">\n\n\n\n\n\n        <h2 class=\"m-b-sm-23 wi-merriweather-light\">\n\t&quot;H\u0259r \u015fey qanun \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259&quot;: Az\u0259rbaycan Prezidenti median\u0131 nec\u0259 m\u0259hv v\u0259 ya tabe etdi\n<\/h2>\n\n        <p class=\"paragraph-color-2 m-b-sm-10 m-b-xs-7\">\n  Az\u0259rbaycan jurnalistl\u0259ri ya s\u00fcrg\u00fcnd\u0259dir, ya h\u0259bsd\u0259dir, ya da ev dustaql\u0131\u011f\u0131ndad\u0131r.\n<\/p>\n      <\/a>\n    <\/div>\n    <div class=\"uk-width-1-3\">\n      <figure class=\"wi-full-height choose-post__img wi-merriweather-light\">\n  <a class=\"\" href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/h%c9%99r-sey-qanun-c%c9%99rciv%c9%99sind%c9%99-az%c9%99rbaycan-prezidenti-mediani-nec%c9%99-m%c9%99hv-v%c9%99-ya-tabe-etdi\/\">\n    <img decoding=\"async\" class=\"wi-full-height wi-ratio-img\" src=\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/03\/Sopho-Bukia.jpg-01.jpg\" alt=\"Az\u0259rbaycanda m\u00fcst\u0259qil mediaya qar\u015f\u0131 repressiyalar\" uk-img \/>\n  <\/a>\n<\/figure>\n    <\/div>\n  <\/div>\n<\/article>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">M\u0130RAS sisteminin funksionall\u0131\u011f\u0131 v\u0259 m\u0259qs\u0259dl\u0259ri<\/h2>\n\n\n\n<p>M\u0130RAS DTX daxilind\u0259 yarad\u0131lan m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f informasiya sistemidir. Onun \u0259sas funksiyas\u0131 m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131n m\u0259lumat bazalar\u0131n\u0131 bir araya g\u0259tir\u0259r\u0259k, milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n informasiyalar\u0131 toplamaq, elektron m\u00fcbadil\u0259 aparmaq v\u0259 r\u0259q\u0259msal analitik t\u0259hlill\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259kdir. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u018fsasnam\u0259y\u0259<\/strong> g\u00f6r\u0259, M\u0130RAS sisteminin yarad\u0131lmas\u0131nda m\u0259qs\u0259d DTX-nin qanunlarla m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f k\u0259\u015ffiyyat, \u0259ks-k\u0259\u015ffiyyat, \u0259m\u0259liyyat-axtar\u0131\u015f f\u0259aliyy\u0259ti, terror\u00e7ulu\u011fa qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t sirrinin qorunmas\u0131 kimi h\u00fcquq v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259rinin icras\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259kdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu sistem say\u0259sind\u0259 DTX m\u00fcxt\u0259lif m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n m\u0259lumatlar\u0131 operativ \u015f\u0259kild\u0259 \u0259ld\u0259 edib t\u0259hlil ed\u0259c\u0259k, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sah\u0259sind\u0259 <strong>proqnozlar<\/strong> (y\u0259ni qabaqlay\u0131c\u0131 t\u0259xminl\u0259r) haz\u0131rlayacaq, <strong>hesabatlar<\/strong> t\u0259rtib ed\u0259c\u0259k v\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik xidm\u0259tl\u0259rinin keyfiyy\u0259tini y\u00fcks\u0259ld\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-style-jam-news is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><em>M\u0130RAS DTX \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n\u0259n\u0259vi \u0259m\u0259liyyat-axtar\u0131\u015f t\u0259dbirl\u0259rini (telefon dinl\u0259m\u0259l\u0259ri, m\u00fc\u015fahid\u0259, agentura m\u0259lumatlar\u0131 v\u0259 s.) elektron h\u00f6kum\u0259t resurslar\u0131 il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n bir platforma rolunu oynayacaq.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>M\u0130RAS-\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 h\u0259m d\u0259 m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131 aras\u0131nda <strong>informasiya m\u00fcbadil\u0259sinin m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilm\u0259si<\/strong> dem\u0259kdir. Bu, bir \u00e7ox m\u0259lumat\u0131n vahid p\u0259nc\u0259r\u0259 vasit\u0259sil\u0259 DTX-nin istifad\u0259sin\u0259 verilm\u0259si anlam\u0131na g\u0259lir.<\/p>\n\n\n<article class=\"single-card uk-flex uk-flex-between m-b-sm-40\">\n\n  <div class=\"uk-grid wi-full-width\">\n\n    <div class=\"uk-width-2-3 p-t-sm-10\">\n      <a href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/az%c9%99rbaycan-israil-munasib%c9%99tl%c9%99ri\/\" target=\"_blank\">\n\n\n\n\n\n        <h2 class=\"m-b-sm-23 wi-merriweather-light\">\n\tQ\u0259zza m\u00fcharib\u0259sinin k\u00f6lg\u0259sind\u0259: Az\u0259rbaycan-\u0130srail m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin pik d\u00f6vr\u00fc\n<\/h2>\n\n        <p class=\"paragraph-color-2 m-b-sm-10 m-b-xs-7\">\n  Az\u0259rbaycan uzun ill\u0259rdir \u0130srail \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm neft t\u0259dar\u00fck\u00e7\u00fcs\u00fc, \u0130srail is\u0259 Az\u0259rbaycan ordusunun \u0259sas y\u00fcks\u0259k texnologiyal\u0131 silah t\u0259minat\u00e7\u0131lar\u0131ndan biridir.\n<\/p>\n      <\/a>\n    <\/div>\n    <div class=\"uk-width-1-3\">\n      <figure class=\"wi-full-height choose-post__img wi-merriweather-light\">\n  <a class=\"\" href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/az%c9%99rbaycan-israil-munasib%c9%99tl%c9%99ri\/\">\n    <img decoding=\"async\" class=\"wi-full-height wi-ratio-img\" src=\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/11\/website-format-2025-11-23T160509.058.png\" alt=\"Az\u0259rbaycan-\u0130srail m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri\" uk-img \/>\n  <\/a>\n<\/figure>\n    <\/div>\n  <\/div>\n<\/article>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">M\u0259lumat toplama g\u00fcc\u00fc v\u0259 \u0259hat\u0259 dair\u0259si<\/h2>\n\n\n\n<p>M\u0130RAS sisteminin \u0259n diqq\u0259t\u00e7\u0259k\u0259n t\u0259r\u0259fl\u0259rind\u0259n biri onun <strong>toplad\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumatlar\u0131n miqyas\u0131<\/strong> v\u0259 \u0259hat\u0259 dair\u0259sidir. Prezidentin f\u0259rman\u0131nda M\u0130RAS-\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6lk\u0259nin dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn \u0259sas d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131n informasiya bazalar\u0131na inteqrasiya n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.<\/p>\n\n\n\n<p>F\u0259rmana \u0259sas\u0259n, alt\u0131 ay \u0259rzind\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 qurumlar \u00f6z informasiya sisteml\u0259rind\u0259ki <strong>&#8220;\u018fsasnam\u0259nin 3-c\u00fc hiss\u0259sind\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n m\u0259lumatlar\u0131&#8221;<\/strong> Elektron H\u00f6kum\u0259t portal\u0131 vasit\u0259sil\u0259 M\u0130RAS-a t\u0259qdim etm\u0259y\u0259 haz\u0131r olmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>R\u0259q\u0259msal \u0130nki\u015faf v\u0259 N\u0259qliyyat Nazirliyi<\/strong> &#8211; r\u0259q\u0259msal h\u00f6kum\u0259t infrastrukturu v\u0259 rabit\u0259 m\u0259lumatlar\u0131,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Daxili \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi<\/strong> &#8211; polis, cinay\u0259tkarl\u0131q, qeydiyyat m\u0259lumatlar\u0131,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u018fdliyy\u0259 Nazirliyi<\/strong> &#8211; m\u0259hk\u0259m\u0259 q\u0259rarlar\u0131, c\u0259za\u00e7\u0259km\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri, qeydiyyat aktlar\u0131 v\u0259 s.,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u018fm\u0259k v\u0259 \u018fhalinin Sosial M\u00fcdafi\u0259si Nazirliyi<\/strong> &#8211; \u0259halinin m\u0259\u015f\u011fullu\u011fu, pensiya, sosial t\u0259minat m\u0259lumatlar\u0131,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u0130qtisadiyyat Nazirliyi<\/strong> &#8211; kommersiya h\u00fcquqi \u015f\u0259xsl\u0259rin reyestri, iqtisadi g\u00f6st\u0259ricil\u0259r v\u0259 s.,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi<\/strong> &#8211; v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n sa\u011flaml\u0131q qeydl\u0259ri, vaksinasiya, x\u0259st\u0259xana m\u0259lumatlar\u0131,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Elm v\u0259 T\u0259hsil Nazirliyi<\/strong> &#8211; t\u0259hsil alanlar\u0131n reyestri, diplomlar, akademik m\u0259lumatlar,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n v\u0259 M\u0259cburi K\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin \u0130\u015fl\u0259ri \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259si<\/strong> &#8211; qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn statusu da\u015f\u0131yan \u015f\u0259xsl\u0259rin m\u0259lumatlar\u0131,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>D\u00f6vl\u0259t G\u00f6mr\u00fck Komit\u0259si<\/strong> &#8211; g\u00f6mr\u00fck b\u0259yannam\u0259l\u0259ri, mal v\u0259 s\u0259rni\u015fin ax\u0131n\u0131 haqq\u0131nda m\u0259lumatlar,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Dini Qurumlarla \u0130\u015f \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259si<\/strong> &#8211; dini icmalar, \u00f6lk\u0259d\u0259 dini f\u0259aliyy\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumatlar,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>D\u00f6vl\u0259t Miqrasiya Xidm\u0259ti<\/strong> &#8211; miqrasiya m\u0259lumatlar\u0131, \u00f6lk\u0259y\u0259 giri\u015f-\u00e7\u0131x\u0131\u015f, viza v\u0259 icaz\u0259l\u0259r,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>D\u00f6vl\u0259t S\u0259rh\u0259d Xidm\u0259ti<\/strong> &#8211; s\u0259rh\u0259d ke\u00e7idl\u0259ri, s\u0259rh\u0259d rejimi il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumatlar,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>S\u0259f\u0259rb\u0259rlik v\u0259 H\u0259rbi Xidm\u0259t\u0259 \u00c7a\u011f\u0131r\u0131\u015f \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Xidm\u0259ti<\/strong> &#8211; h\u0259rbi m\u00fck\u0259ll\u0259fiyy\u0259tli \u015f\u0259xsl\u0259rin u\u00e7otu v\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f m\u0259lumatlar\u0131,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>D\u00f6vl\u0259t Turizm Agentliyi<\/strong> &#8211; turist ax\u0131n\u0131, turizm obyektl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 statistika,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>V\u0259t\u0259nda\u015flara Xidm\u0259t v\u0259 Sosial \u0130nnovasiyalar Agentliyi (ASAN xidm\u0259t)<\/strong> &#8211; \u0259halinin <strong>ASAN<\/strong> vasit\u0259sil\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyi xidm\u0259tl\u0259r, \u015f\u0259xsiyy\u0259t v\u0259siq\u0259l\u0259ri, qeydiyyat v\u0259 s. m\u0259lumatlar,<\/li>\n\n\n\n<li><strong><a href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/category\/cografiya\/az%c9%99rbaycan\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Az\u0259rbaycan<\/a> D\u00f6vl\u0259t Su Ehtiyatlar\u0131 Agentliyi<\/strong> &#8211; su t\u0259chizat\u0131 abonentl\u0259ri v\u0259 su istifad\u0259si m\u0259lumatlar\u0131,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>D\u00f6vl\u0259t \u0130mtahan M\u0259rk\u0259zi<\/strong> &#8211; m\u0259zunlar\u0131n imtahan n\u0259tic\u0259l\u0259ri, sertifikatla\u015fd\u0131rma m\u0259lumatlar\u0131,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>&#8220;Az\u0259ri\u015f\u0131q&#8221; ASC<\/strong> &#8211; elektrik enerjisi t\u0259chizat\u0131 \u00fczr\u0259 abonent m\u0259lumatlar\u0131,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>&#8220;Az\u0259riqaz&#8221; \u0130B<\/strong> &#8211; qaz t\u0259chizat\u0131 \u00fczr\u0259 abonent m\u0259lumatlar\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n<article class=\"single-card uk-flex uk-flex-between m-b-sm-40\">\n\n  <div class=\"uk-grid wi-full-width\">\n\n    <div class=\"uk-width-2-3 p-t-sm-10\">\n      <a href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/iran-israil-qarsidurmasinda-azerbaycan-israil-ucun-cesusluga-komek-iddialari\/\" target=\"_blank\">\n\n\n\n\n\n        <h2 class=\"m-b-sm-23 wi-merriweather-light\">\n\t\u0130ran-\u0130srail qar\u015f\u0131durmas\u0131nda Az\u0259rbaycan: \u0130srail \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0259suslu\u011fa k\u00f6m\u0259k iddialar\u0131\n<\/h2>\n\n        <p class=\"paragraph-color-2 m-b-sm-10 m-b-xs-7\">\n  Az\u0259rbaycan d\u00fcnya medias\u0131nda \u0130ran v\u0259 \u0130srail aras\u0131nda artan g\u0259rginlik kontekstind\u0259 daha \u00e7ox diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zin\u0259 g\u0259lib. \u018fsas yay\u0131lan iddialar Az\u0259rbaycan\u0131n \u0130srail\u0259 k\u0259\u015ffiyyat d\u0259st\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \n<\/p>\n      <\/a>\n    <\/div>\n    <div class=\"uk-width-1-3\">\n      <figure class=\"wi-full-height choose-post__img wi-merriweather-light\">\n  <a class=\"\" href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/iran-israil-qarsidurmasinda-azerbaycan-israil-ucun-cesusluga-komek-iddialari\/\">\n    <img decoding=\"async\" class=\"wi-full-height wi-ratio-img\" src=\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/06\/01JXWM8REWV9MB8JKJC1SXE7E9.png\" alt=\"Az\u0259rbaycan\u0131n \u0130srail\u0259 k\u0259\u015ffiyyat d\u0259st\u0259yi iddialar\u0131\" uk-img \/>\n  <\/a>\n<\/figure>\n    <\/div>\n  <\/div>\n<\/article>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Toplanan m\u0259lumatlar\u0131n h\u0259cmi<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Yuxar\u0131dak\u0131 siyah\u0131 g\u00f6st\u0259rir ki, M\u0130RAS faktiki olaraq v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n <strong>h\u0259yat f\u0259aliyy\u0259tinin b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rin\u0259<\/strong> dair m\u0259lumatlara \u00e7\u0131x\u0131\u015f \u0259ld\u0259 ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p>Do\u011fumdan tutmu\u015f t\u0259hsil\u0259, i\u015f f\u0259aliyy\u0259tind\u0259n sa\u011flaml\u0131q v\u0259ziyy\u0259tin\u0259, ya\u015fay\u0131\u015f yerind\u0259n dini inanc\u0131na, s\u0259rh\u0259d ke\u00e7idl\u0259rind\u0259n kommunal xidm\u0259t istifad\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r geni\u015f spektrli \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar M\u0130RAS-\u0131n analizin\u0259 a\u00e7\u0131q olacaq.<\/p>\n\n\n\n<p>Yuxar\u0131dak\u0131 siyah\u0131da elektrik, qaz, su kimi kommunal xidm\u0259t qurumlar\u0131n\u0131n da olmas\u0131 diqq\u0259t \u00e7\u0259kir. Bu vasit\u0259 il\u0259 bir \u015f\u0259xs haqq\u0131nda h\u00fcquqi v\u0259 sosial g\u00f6st\u0259ricil\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yati f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259ricil\u0259rinin (m\u0259s\u0259l\u0259n, ya\u015fay\u0131\u015f \u00fcnvan\u0131, kommunal x\u0259rcl\u0259r, evd\u0259 olub-olmamaq \u0259lam\u0259tl\u0259ri v\u0259 s.) bel\u0259 M\u0130RAS t\u0259r\u0259find\u0259n izl\u0259n\u0259 bil\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259qs\u0259di il\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n toplanmas\u0131 d\u00fcnyada <em>&#8220;total n\u0259zar\u0259t&#8221;<\/em> (ing. <em>mass surveillance<\/em>) adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bel\u0259 n\u0259zar\u0259t sisteml\u0259ri ad\u0259t\u0259n h\u0259r hans\u0131 konkret cinay\u0259t \u015f\u00fcbh\u0259si olmadan \u00e7oxsayl\u0131 insanlar\u0131n m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 ehtiva edir. M\u0130RAS da \u0259hat\u0259 dair\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 k\u00fctl\u0259vi n\u0259zar\u0259t al\u0259ti t\u0259\u0259ss\u00fcrat\u0131 yarad\u0131r. <\/p>\n\n\n\n<p>Avropa \u0130ttifaq\u0131nda polis agentliyi olan Europol ill\u0259rl\u0259 m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n milyardlarla m\u0259lumat toplay\u0131b bir n\u00f6v &#8220;b\u00f6y\u00fck m\u0259lumat anbar\u0131&#8221; yaratm\u0131\u015fd\u0131. N\u0259tic\u0259d\u0259 Avropa M\u0259lumat Qoruma N\u0259zar\u0259t\u00e7isi (EDPS) 2022-ci ild\u0259 <strong>Europol<\/strong>-a x\u0259b\u0259rdarl\u0131q ed\u0259r\u0259k <a href=\"https:\/\/www.theguardian.com\/world\/2022\/jan\/10\/a-data-black-hole-europol-ordered-to-delete-vast-store-of-personal-data#:~:text=data%20ark%E2%80%9D%20containing%20billions%20of,never%20involved%20in%20any%20crime\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong>\u0259laq\u0259si olmayan \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 aid m\u0259lumatlar\u0131n silinm\u0259sini<\/strong> t\u0259l\u0259b edib<\/a>. <\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259rarda qeyd olunurdu ki, Europol-un 4 petabaytdan (milyonlarla CD h\u0259cmind\u0259) ibar\u0259t m\u0259lumat bazas\u0131nda terror v\u0259 a\u011f\u0131r cinay\u0259t \u015f\u00fcbh\u0259lil\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131, he\u00e7 bir cinay\u0259t\u0259 aidiyy\u0259ti olmayan s\u0131\u011f\u0131nacaq axtaran \u015f\u0259xsl\u0259r bar\u0259d\u0259 bel\u0259 h\u0259ssas m\u0259lumatlar toplan\u0131b. Bu n\u00fcmun\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, h\u0259tta demokratik \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 bel\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u0259lumat toplamalar\u0131 m\u00fcbahis\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycanda M\u0130RAS sisteminin bu q\u0259d\u0259r \u00e7ox m\u0259nb\u0259d\u0259n informasiya toplayaca\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, onun da <strong>m\u0259lumat toplama g\u00fcc\u00fc<\/strong> son d\u0259r\u0259c\u0259 geni\u015f olacaq. Bu is\u0259 yaln\u0131z cinay\u0259tkarlar\u0131 v\u0259 ya t\u0259hl\u00fck\u0259 t\u00f6r\u0259d\u0259nl\u0259ri deyil, adi v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n da \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n<article class=\"single-card uk-flex uk-flex-between m-b-sm-40\">\n\n  <div class=\"uk-grid wi-full-width\">\n\n    <div class=\"uk-width-2-3 p-t-sm-10\">\n      <a href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/ilham-%c9%99liyev-prezident-seckil%c9%99rind%c9%99-nec%c9%99-qalib-g%c9%99lir\/\" target=\"_blank\">\n\n\n\n\n\n        <h2 class=\"m-b-sm-23 wi-merriweather-light\">\n\t\u0130lham \u018fliyevin qalibiyy\u0259t formulu: par\u00e7alanm\u0131\u015f m\u00fcxalif\u0259t, da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f media, minn\u0259tdar xalq\n<\/h2>\n\n        <p class=\"paragraph-color-2 m-b-sm-10 m-b-xs-7\">\n  Az\u0259rbaycanda son 20 ild\u0259 se\u00e7kiqaba\u011f\u0131 v\u0259ziyy\u0259tin t\u0259hlili v\u0259 ya \u0130lham \u018fliyev prezident se\u00e7kil\u0259rind\u0259 nec\u0259 qalib g\u0259lir?\n<\/p>\n      <\/a>\n    <\/div>\n    <div class=\"uk-width-1-3\">\n      <figure class=\"wi-full-height choose-post__img wi-merriweather-light\">\n  <a class=\"\" href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/ilham-%c9%99liyev-prezident-seckil%c9%99rind%c9%99-nec%c9%99-qalib-g%c9%99lir\/\">\n    <img decoding=\"async\" class=\"wi-full-height wi-ratio-img\" src=\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2024\/02\/Ilham-and-Mehriban-Aliyev.jpeg\" alt=\"\" uk-img \/>\n  <\/a>\n<\/figure>\n    <\/div>\n  <\/div>\n<\/article>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">D\u00f6vl\u0259t t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik maraqlar\u0131 \u015f\u0259xsi h\u0259yat\u0131n toxunulmazl\u0131\u011f\u0131na qar\u015f\u0131<\/h2>\n\n\n\n<p>H\u0259r bir d\u00f6vl\u0259t milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi qoruma\u011fa borcludur. X\u00fcsus\u0259n d\u0259 terrorizm, casusluq kimi t\u0259hdidl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 x\u00fcsusi xidm\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259ri \u0259ks\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 geni\u015fdir. Lakin demokratik c\u0259miyy\u0259tl\u0259rd\u0259 bu s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259r h\u0259mi\u015f\u0259 <strong>\u015f\u0259xsi h\u0259yat\u0131n toxunulmazl\u0131\u011f\u0131 h\u00fcququ<\/strong> il\u0259 tarazlanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-style-jam-news is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><em>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131n\u0131n 32-ci madd\u0259si v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n \u015f\u0259xsi v\u0259 ail\u0259 h\u0259yat\u0131na qanunsuz m\u00fcdaxil\u0259ni qada\u011fan edir.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Eyni zamanda Az\u0259rbaycan Avropa \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 Konvensiyas\u0131na qo\u015fularaq, Konvensiyan\u0131n 8-ci madd\u0259si il\u0259 \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 \u00f6hd\u0259lik g\u00f6t\u00fcr\u00fcb ki, h\u0259r k\u0259sin \u015f\u0259xsi h\u0259yat\u0131na h\u00f6rm\u0259t h\u00fcququ t\u0259min olunsun.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu o dem\u0259kdir ki, d\u00f6vl\u0259t t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259qs\u0259dil\u0259 bel\u0259 olsa, \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlara m\u00fcdaxil\u0259 etm\u0259d\u0259n \u0259vv\u0259l <strong>qanunla n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f z\u0259ruri prosedurlar<\/strong> olmal\u0131d\u0131r v\u0259 ist\u0259nil\u0259n m\u00fcdaxil\u0259 <strong>&#8220;demokratik c\u0259miyy\u0259td\u0259 z\u0259ruri v\u0259 proporsional&#8221;<\/strong> olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu sistem d\u00f6vl\u0259tin t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik maraqlar\u0131 il\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n m\u0259xfiliyinin toqqu\u015fdu\u011fu n\u00f6qt\u0259d\u0259 dayan\u0131r. Bir t\u0259r\u0259fd\u0259n, DTX c\u0259miyy\u0259tin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi namin\u0259 qabaqlay\u0131c\u0131 t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rm\u0259k, potensial terror\u00e7u v\u0259 ya cinay\u0259tkar \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259ri izl\u0259m\u0259k ist\u0259yir.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-style-jam-news is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><em>Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, M\u0130RAS kimi bir al\u0259t ifrat s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259 t\u0259tbiq edil\u0259rs\u0259, h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n <strong>n\u0259zar\u0259t alt\u0131nda oldu\u011fu hissi<\/strong> yarana bil\u0259r.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p><strong>H\u00fcquqi balans<\/strong> ondan ibar\u0259tdir ki, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik namin\u0259 at\u0131lan add\u0131mlar \u015f\u0259xsi h\u0259yata m\u00fcdaxil\u0259ni ancaq \u00e7ox z\u0259ruri hallarla m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmal\u0131d\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, konkret bir \u015f\u0259xs bar\u0259d\u0259 \u0259m\u0259liyyat-axtar\u0131\u015f t\u0259dbiri (m\u0259s\u0259l\u0259n, telefon dinl\u0259nilm\u0259si) aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259hk\u0259m\u0259 sanksiyas\u0131 t\u0259l\u0259b olunur.<\/p>\n\n\n\n<p>Eyni m\u0259ntiql\u0259, M\u0130RAS daxilind\u0259 kimins\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 m\u00fcst\u0259qil n\u0259zar\u0259t mexanizml\u0259ri olmal\u0131d\u0131r. Halbuki, haz\u0131rda M\u0130RAS-\u0131n i\u015f prosesinin nec\u0259 n\u0259zar\u0259t olunaca\u011f\u0131 b\u0259lli deyil.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Avtoritar m\u00fchitd\u0259 sui-istifad\u0259 riskl\u0259ri<\/h2>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar t\u0259r\u0259find\u0259n <strong>qeyri-azad, avtoritar y\u00f6n\u00fcml\u00fc<\/strong> \u00f6lk\u0259 kimi xarakteriz\u0259 olunur. Son ill\u0259rd\u0259 m\u00fcst\u0259qil media v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 artan t\u0259zyiql\u0259r, se\u00e7kil\u0259rin azad olmamas\u0131 kimi hallar x\u00fcsusil\u0259 qeyd edilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259 bir m\u00fchitd\u0259 M\u0130RAS kimi g\u00fccl\u00fc n\u0259zar\u0259t v\u0259 m\u0259lumat toplama al\u0259tinin ortaya \u00e7\u0131xmas\u0131 x\u00fcsusi narahatl\u0131q do\u011furur. \u00c7\u00fcnki demokratik n\u0259zar\u0259tin z\u0259if, m\u0259hk\u0259m\u0259 sisteminin icraedici hakimiyy\u0259td\u0259n as\u0131l\u0131, median\u0131n is\u0259 azad olmad\u0131\u011f\u0131 \u015f\u0259raitd\u0259 ist\u0259nil\u0259n r\u0259q\u0259msal izl\u0259m\u0259 sistemi <strong>siyasi m\u0259qs\u0259dl\u0259rl\u0259 sui-istifad\u0259 oluna bil\u0259r<\/strong>.<\/p>\n\n\n<article class=\"single-card uk-flex uk-flex-between m-b-sm-40\">\n\n  <div class=\"uk-grid wi-full-width\">\n\n    <div class=\"uk-width-2-3 p-t-sm-10\">\n      <a href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanin-erazi-mudafiesinde-yeni-merhele\/\" target=\"_blank\">\n\n\n\n\n\n        <h2 class=\"m-b-sm-23 wi-merriweather-light\">\n\tAz\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi m\u00fcdafi\u0259sind\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259: demokratik transformasiya \u00fc\u00e7\u00fcn f\u00fcrs\u0259t, yoxsa n\u0259zar\u0259tin s\u0259rtl\u0259\u015fdirilm\u0259si? &#8211; T\u0259hlil\n<\/h2>\n\n        <p class=\"paragraph-color-2 m-b-sm-10 m-b-xs-7\">\n  14 iyulda Milli M\u0259clisin q\u0259bul edib, 11 avqustda Prezidentin t\u0259sdiql\u0259diyi &#8220;M\u00fcdafi\u0259 haqq\u0131nda&#8221; qanuna d\u0259yi\u015fiklik \u0259razi m\u00fcdafi\u0259si modelinin \u0259hat\u0259sini geni\u015fl\u0259ndirir.\n<\/p>\n      <\/a>\n    <\/div>\n    <div class=\"uk-width-1-3\">\n      <figure class=\"wi-full-height choose-post__img wi-merriweather-light\">\n  <a class=\"\" href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanin-erazi-mudafiesinde-yeni-merhele\/\">\n    <img decoding=\"async\" class=\"wi-full-height wi-ratio-img\" src=\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/09\/website-format-23.png\" alt=\"Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi m\u00fcdafi\u0259sind\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259\" uk-img \/>\n  <\/a>\n<\/figure>\n    <\/div>\n  <\/div>\n<\/article>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u00d6lk\u0259d\u0259ki m\u00f6vcud t\u0259cr\u00fcb\u0259<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan hakimiyy\u0259tinin ke\u00e7mi\u015f t\u0259cr\u00fcb\u0259si g\u00f6st\u0259rir ki, f\u0259rqli fikird\u0259 olanlar\u0131 izl\u0259m\u0259k v\u0259 t\u0259zyiq alt\u0131nda saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn texnoloji vasit\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 edilib. 2021-ci ild\u0259 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xan beyn\u0259lxalq <a href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/pegasus-proqrami-az%c9%99rbaycanda-must%c9%99qil-jurnalistl%c9%99r%c9%99-v%c9%99-f%c9%99allara-qarsi-gizli-silah\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><em>&#8220;Pegasus&#8221;<\/em> qalmaqal\u0131 buna misald\u0131r<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259lum olub ki, Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti \u0130srailin <strong>NSO Group<\/strong> \u015firk\u0259tind\u0259n al\u0131nan g\u00fccl\u00fc &#8220;Pegasus&#8221; casus proqram\u0131ndan jurnalistl\u0259r, h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7il\u0259ri, m\u00fcxalif siyas\u0259t\u00e7il\u0259r d\u0259 daxil olmaqla <strong>y\u00fczl\u0259rl\u0259 \u015f\u0259xsin telefonuna s\u0131zmaq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edib<\/strong>. Bu casus proqram telefondak\u0131 z\u0259ngl\u0259ri, mesajlar\u0131, \u015f\u0259kill\u0259ri, mikrofon v\u0259 kameran\u0131 bel\u0259 gizlic\u0259 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k imkan\u0131na malikdir.<\/p>\n\n\n\n<p><em>OCCRP<\/em> v\u0259 <em>Amnesty International<\/em> ara\u015fd\u0131rmalarla ortaya \u00e7\u0131xar\u0131b ki, s\u0131zan m\u0259lumatlar aras\u0131nda Az\u0259rbaycanla \u0259laq\u0259li <strong>245 n\u0259f\u0259rin telefon n\u00f6mr\u0259si<\/strong> olub v\u0259 onlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti jurnalist, aktivist, m\u00fcxalif fiqurlar idi.<\/p>\n\n\n\n<p>Y\u0259ni, h\u00f6kum\u0259t onlar\u0131 g\u00fcdm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu proqramdan istifad\u0259 etmi\u015fdi. R\u0259smi qurumlar bunu t\u0259kzib ets\u0259 d\u0259, m\u00fcst\u0259qil ekspertl\u0259r <strong>&#8220;hakimiyy\u0259t t\u0259nqid\u00e7il\u0259rini izl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn y\u00fcks\u0259k texnologiyal\u0131 vasit\u0259l\u0259rin al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131&#8221;<\/strong> faktlarla ortaya qoyublar.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-style-jam-news is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><em>Bu t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n dem\u0259k olar ki, Az\u0259rbaycanda r\u0259q\u0259msal n\u0259zar\u0259t terror\u00e7u v\u0259 ya xarici d\u00fc\u015fm\u0259nd\u0259n \u00e7ox, daxild\u0259ki t\u0259nqid\u00e7il\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259lik istifad\u0259 olunur.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n<article class=\"single-card uk-flex uk-flex-between m-b-sm-40\">\n\n  <div class=\"uk-grid wi-full-width\">\n\n    <div class=\"uk-width-2-3 p-t-sm-10\">\n      <a href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/az%c9%99rbaycanda-siyasi-s%c9%99ssizliyin-arxasinda-qorxumu-var-laqeydlikmi\/\" target=\"_blank\">\n\n\n\n\n\n        <h2 class=\"m-b-sm-23 wi-merriweather-light\">\n\tAz\u0259rbaycanda siyasi s\u0259ssizliyin arxas\u0131nda qorxumu var, laqeydlikmi?\n<\/h2>\n\n        <p class=\"paragraph-color-2 m-b-sm-10 m-b-xs-7\">\n  Az\u0259rbaycanda siyasi t\u0259nqid\u00e7il\u0259r\u0259 d\u0259st\u0259yin niy\u0259 yaln\u0131z sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rl\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131\u011f\u0131 sual do\u011furur. Bu s\u00fckut hakimiyy\u0259tin yaratd\u0131\u011f\u0131 qorxu atmosferinin n\u0259tic\u0259sidir, yoxsa c\u0259miyy\u0259tin siyasi prosesl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 getdikc\u0259 daha \u00e7ox laqeyd qalmas\u0131n\u0131n?\n<\/p>\n      <\/a>\n    <\/div>\n    <div class=\"uk-width-1-3\">\n      <figure class=\"wi-full-height choose-post__img wi-merriweather-light\">\n  <a class=\"\" href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/az%c9%99rbaycanda-siyasi-s%c9%99ssizliyin-arxasinda-qorxumu-var-laqeydlikmi\/\">\n    <img decoding=\"async\" class=\"wi-full-height wi-ratio-img\" src=\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/05\/image-19.png\" alt=\"Az\u0259rbaycandak\u0131 siyasi s\u0259ssizliyin s\u0259b\u0259bl\u0259ri\" uk-img \/>\n  <\/a>\n<\/figure>\n    <\/div>\n  <\/div>\n<\/article>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Sui-istifad\u0259 senaril\u0259ri<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>M\u0130RAS sisteminin istifad\u0259 verilm\u0259si il\u0259 n\u0259l\u0259rin ba\u015f ver\u0259 bil\u0259c\u0259yini t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k \u00e7\u0259tin deyil. M\u0259s\u0259l\u0259n:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Siyasi r\u0259qibl\u0259rin izl\u0259nm\u0259si:<\/strong> M\u00fcxalif\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259ki h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri, kiml\u0259rl\u0259 \u00fcnsiyy\u0259td\u0259 olmas\u0131, maliyy\u0259 durumu, sosial v\u0259ziyy\u0259ti M\u0130RAS vasit\u0259sil\u0259 rahatl\u0131qla izl\u0259n\u0259 bil\u0259r. Bu m\u0259lumatlar \u0259sas\u0131nda onlara qar\u015f\u0131 saxta cinay\u0259t i\u015fl\u0259ri qurmaq asanla\u015far.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Jurnalistl\u0259rin v\u0259 aktivistl\u0259rin t\u0259qibi:<\/strong> T\u0259nqid\u00e7i jurnalistin ist\u0259nil\u0259n vaxt \u00f6lk\u0259d\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f-giri\u015fi, xaricd\u0259 kiml\u0259rl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc, \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 kiml\u0259r\u0259 ba\u015f \u00e7\u0259kdiyi, h\u0259tta telefonuna g\u0259l\u0259n SMS-l\u0259r bel\u0259 (\u0259g\u0259r telekommunikasiya m\u0259lumatlar\u0131 da inteqrasiya olunarsa) izl\u0259n\u0259 bil\u0259r. Bununla hakimiyy\u0259t onlar\u0131n x\u0259b\u0259r m\u0259nb\u0259l\u0259rini a\u015fkar ed\u0259, yaxud qabaqlay\u0131c\u0131 t\u0259zyiq g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u015eantaj v\u0259 t\u0259hdid:<\/strong> H\u00f6kum\u0259t r\u0259smil\u0259rinin ke\u00e7mi\u015fd\u0259 b\u0259zi t\u0259nqid\u00e7il\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 \u015f\u0259xsi h\u0259yatlar\u0131ndan intim m\u0259lumatlar\u0131 (m\u0259s\u0259l\u0259n, gizli video g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259r) s\u0131zd\u0131raraq onlar\u0131 n\u00fcfuzdan salma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 hallar olub. M\u0130RAS sistemind\u0259 k\u00fclli miqdarda \u015f\u0259xsi m\u0259lumat c\u0259ml\u0259ndikc\u0259, bel\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n icaz\u0259siz \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b yay\u0131lmas\u0131 riski d\u0259 art\u0131r. M\u0259lumat bazas\u0131na \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 olan \u0259m\u0259kda\u015flar, yaxud sistemin \u00f6z\u00fc h\u0259k edil\u0259rs\u0259, \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar qara bazara s\u0131zd\u0131r\u0131la bil\u0259r. &#8220;Azerbaijan Internet Watch&#8221; qeyd edir ki, art\u0131q indiki \u015f\u0259raitd\u0259 bel\u0259 <a href=\"https:\/\/www.az-netwatch.org\/tag\/privacy\/#:~:text=data%20was%20shared%20or%20transferred,to%20know%20where%20their%20data\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 orqanlar\u0131n\u0131n \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlara <strong>limitsiz \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131<\/strong> var <\/a>v\u0259 \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n qorunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir effektiv t\u0259minat yoxdur. Bu o dem\u0259kdir ki, M\u0130RAS-\u0131n toplad\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumatlar da ist\u0259nil\u0259n anda &#8220;yuxar\u0131dan&#8221; kimins\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015fi il\u0259 h\u0259r c\u00fcr m\u0259qs\u0259d \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 oluna bil\u0259r. Buna qar\u015f\u0131 institusional \u0259ng\u0259l g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n<article class=\"single-card uk-flex uk-flex-between m-b-sm-40\">\n\n  <div class=\"uk-grid wi-full-width\">\n\n    <div class=\"uk-width-2-3 p-t-sm-10\">\n      <a href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanda-hokumetin-qara-yaxanlari\/\" target=\"_blank\">\n\n\n\n\n\n        <h2 class=\"m-b-sm-23 wi-merriweather-light\">\n\tAz\u0259rbaycanda h\u00f6k\u00fcm\u0259tin qara yaxanlar\u0131: &quot;Baku TV&quot;, &quot;Report&quot; v\u0259 Adnan \u018fhm\u0259dzad\u0259\n<\/h2>\n\n        <p class=\"paragraph-color-2 m-b-sm-10 m-b-xs-7\">\n  M\u00fcst\u0259qil median\u0131 h\u0259d\u0259f\u0259 alan bu media strukturlar\u0131n\u0131n arxas\u0131nda h\u0259bsd\u0259 olan neft maqnat\u0131 Adnan \u018fhm\u0259dzad\u0259nin oldu\u011fu \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131x\u0131b. \n<\/p>\n      <\/a>\n    <\/div>\n    <div class=\"uk-width-1-3\">\n      <figure class=\"wi-full-height choose-post__img wi-merriweather-light\">\n  <a class=\"\" href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanda-hokumetin-qara-yaxanlari\/\">\n    <img decoding=\"async\" class=\"wi-full-height wi-ratio-img\" src=\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/10\/website-format-87.png\" alt=\"Az\u0259rbaycanda h\u00f6k\u00fcm\u0259tin qara yaxanlar\u0131\" uk-img \/>\n  <\/a>\n<\/figure>\n    <\/div>\n  <\/div>\n<\/article>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Qanunilik problemi<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Sui-istifad\u0259 riskini art\u0131ran \u0259sas amil odur ki, Az\u0259rbaycanda bel\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti m\u0259hdudla\u015fd\u0131racaq m\u00fcst\u0259qil m\u0259hk\u0259m\u0259 n\u0259zar\u0259ti v\u0259 ya qanun qar\u015f\u0131s\u0131nda real hesabatl\u0131l\u0131q yoxdur. H\u0259r\u00e7\u0259nd Konstitusiyaya g\u00f6r\u0259 he\u00e7 k\u0259s m\u0259hk\u0259m\u0259 q\u0259rar\u0131 olmadan izl\u0259nilm\u0259m\u0259lidir, praktikada is\u0259 <strong>m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 orqanlar\u0131n\u0131n ist\u0259kl\u0259rini sad\u0259c\u0259 t\u0259sdiql\u0259y\u0259n m\u00f6h\u00fcr rolunu oynay\u0131r<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Y\u0259ni, DTX h\u0259r hans\u0131 izl\u0259m\u0259 v\u0259 ya dinl\u0259m\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn formal olaraq m\u0259hk\u0259m\u0259 q\u0259rar\u0131 alsa da, o q\u0259rar\u0131n qanuniliyini yoxlayan yoxdur. Parlament \u00fczvl\u0259ri bu m\u00f6vzularda sor\u011fulama etmir, Ombudsman institutu aktiv deyil.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-style-jam-news is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><em>Bel\u0259likl\u0259, M\u0130RAS daxilind\u0259 ba\u015f ver\u0259n m\u00fcmk\u00fcn pozuntular\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn sistem daxili mexanizml\u0259r\u0259 qalsa, reall\u0131qda <strong>&#8220;\u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u0259 n\u0259zar\u0259t&#8221;<\/strong> olacaq ki, bu da effektli deyil.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u0130ctimai v\u0259 parlament m\u00fczakir\u0259l\u0259rinin vacibliyi<\/h2>\n\n\n\n<p>Demokratik prosesl\u0259rin \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir hiss\u0259si odur ki, c\u0259miyy\u0259t h\u0259yat\u0131na t\u0259sir ed\u0259c\u0259k q\u0259rarlar geni\u015f m\u00fczakir\u0259 olunsun, m\u00fcxt\u0259lif t\u0259r\u0259fl\u0259rin r\u0259yi \u00f6yr\u0259nilsin v\u0259 \u015f\u0259ffaf q\u0259rar q\u0259buletm\u0259 olsun. <\/p>\n\n\n\n<p>M\u0130RAS sisteminin yarad\u0131lmas\u0131 is\u0259 <strong>c\u0259miyy\u0259tl\u0259 m\u00fczakir\u0259 edilm\u0259yib, parlamentd\u0259 a\u00e7\u0131q debat apar\u0131lmay\u0131b<\/strong>. Sistem birba\u015fa <strong>prezident f\u0259rman\u0131 il\u0259 t\u0259sis edilib<\/strong> v\u0259 ancaq r\u0259smi m\u0259tbuatda quru x\u0259b\u0259r \u015f\u0259klind\u0259 ictimaiyy\u0259t\u0259 bildirilib.<\/p>\n\n\n\n<p>Halbuki, f\u0259rdi m\u0259lumatlar\u0131n bu c\u00fcr m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilm\u0259si h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015fa aid m\u0259s\u0259l\u0259dir v\u0259 prinsip etibaril\u0259 Milli M\u0259clisd\u0259 ayr\u0131ca qanun \u015f\u0259klind\u0259 m\u00fczakir\u0259 edilm\u0259li idi. H\u0259r\u00e7\u0259nd, Az\u0259rbaycanda Milli M\u0259clis\u0259 se\u00e7kil\u0259r d\u0259 \u015f\u0259ffaf ke\u00e7irilm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn bu m\u00fczakir\u0259l\u0259r d\u0259 notarial funksiyan\u0131 h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259c\u0259kdi.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-style-jam-news is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><em>\u018fg\u0259r h\u00f6kum\u0259tin h\u0259qiq\u0259t\u0259n gizl\u0259d\u0259si he\u00e7 n\u0259yi yoxdursa v\u0259 m\u0259qs\u0259d yaln\u0131z \u00f6lk\u0259ni qorumaqd\u0131rsa, niy\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259n bunu gizli etsin?<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>\u018fksin\u0259, m\u00fczakir\u0259 edilm\u0259kl\u0259, h\u0259m c\u0259miyy\u0259tin narahatl\u0131qlar\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259nilm\u0259li, h\u0259m d\u0259 onlar\u0131 aradan qald\u0131racaq d\u00fcz\u0259li\u015fl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259li idi.<\/p>\n\n\n<article class=\"single-card uk-flex uk-flex-between m-b-sm-40\">\n\n  <div class=\"uk-grid wi-full-width\">\n\n    <div class=\"uk-width-2-3 p-t-sm-10\">\n      <a href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/abzas-media-isi-heqiqeti-catdiranlara-59-5-il-hebs-cezasi\/\" target=\"_blank\">\n\n\n\n\n\n        <h2 class=\"m-b-sm-23 wi-merriweather-light\">\n\t&quot;Abzas Media i\u015fi&quot;: H\u0259qiq\u0259ti \u00e7atd\u0131ranlara 59,5 il h\u0259bs c\u0259zas\u0131\n<\/h2>\n\n        <p class=\"paragraph-color-2 m-b-sm-10 m-b-xs-7\">\n  Jurnalist v\u0259 media \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131na qar\u015f\u0131 &#8220;qa\u00e7aqmal\u00e7\u0131l\u0131q&#8221; ittiham\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcn\u00fcb, onlar\u0131n 7 il 6 aydan 9 il\u0259d\u0259k azadl\u0131qdan m\u0259hrum edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 h\u00f6km verildi. \n<\/p>\n      <\/a>\n    <\/div>\n    <div class=\"uk-width-1-3\">\n      <figure class=\"wi-full-height choose-post__img wi-merriweather-light\">\n  <a class=\"\" href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/abzas-media-isi-heqiqeti-catdiranlara-59-5-il-hebs-cezasi\/\">\n    <img decoding=\"async\" class=\"wi-full-height wi-ratio-img\" src=\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/06\/photo_2025-06-20-14.27.48.jpeg\" alt=\"AbzasMedia jurnalistl\u0259rin\u0259 h\u00f6km oxundu\" uk-img \/>\n  <\/a>\n<\/figure>\n    <\/div>\n  <\/div>\n<\/article>\n\n\n\n<p style=\"font-size:2px\">DTX-nin M\u0130RAS sistemi<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u0130RAS D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Xidm\u0259ti daxilind\u0259 yarad\u0131lan m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f informasiya sistemidir.<\/p>\n","protected":false},"author":60,"featured_media":102251,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[640,6649,6648],"formation":[],"post-author":[2888],"topic":[6199,4952,6404,382,51],"tooltip":[],"city":[6041],"class_list":["post-102229","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized","tag-dtx","tag-dtx-miras","tag-miras","post-author-jamnews","topic-azrbaycanda-hbslr","topic-azrbaycan","topic-azrbaycan-israil","topic-ilham-liyev","topic-azrbaycanda-muxalift","city-baki"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v24.1 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>DTX-nin M\u0130RAS sistemi - JAMnews<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"DTX-nin M\u0130RAS sistemi. M\u0130RAS D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Xidm\u0259ti daxilind\u0259 yarad\u0131lan m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f informasiya sistemidir.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/dtx-nin-miras-sistemi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"DTX-nin M\u0130RAS sistemi: n\u0259dir, h\u00fcquqi, texnoloji v\u0259 insan haqlar\u0131 perspektivind\u0259n nec\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr?\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"DTX-nin M\u0130RAS sistemi. M\u0130RAS D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Xidm\u0259ti daxilind\u0259 yarad\u0131lan m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f informasiya sistemidir.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/dtx-nin-miras-sistemi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Azerbaijani Jamnews\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/JAMnewsInEnglish\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-12-06T23:13:38+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-12-08T15:00:55+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/12\/website-format-2025-12-07T000757.376.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"3840\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"2160\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"elmisham\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:title\" content=\"DTX-nin M\u0130RAS sistemi: n\u0259dir, h\u00fcquqi, texnoloji v\u0259 insan haqlar\u0131 perspektivind\u0259n nec\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr?\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@JAMnewsCaucasus\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@JAMnewsCaucasus\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"elmisham\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/dtx-nin-miras-sistemi\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/dtx-nin-miras-sistemi\/\"},\"author\":{\"name\":\"elmisham\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/person\/eb45af4c98a871b32118a93d3d66e159\"},\"headline\":\"DTX-nin M\u0130RAS sistemi: n\u0259dir, h\u00fcquqi, texnoloji v\u0259 insan haqlar\u0131 perspektivind\u0259n nec\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr?\",\"datePublished\":\"2025-12-06T23:13:38+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-08T15:00:55+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/dtx-nin-miras-sistemi\/\"},\"wordCount\":3121,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/dtx-nin-miras-sistemi\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/12\/website-format-2025-12-07T000757.376.png\",\"keywords\":[\"DTX\",\"dtx miras\",\"miras\"],\"articleSection\":[\"Uncategorized\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/dtx-nin-miras-sistemi\/\",\"url\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/dtx-nin-miras-sistemi\/\",\"name\":\"DTX-nin M\u0130RAS sistemi - JAMnews\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/dtx-nin-miras-sistemi\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/dtx-nin-miras-sistemi\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/12\/website-format-2025-12-07T000757.376.png\",\"datePublished\":\"2025-12-06T23:13:38+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-08T15:00:55+00:00\",\"description\":\"DTX-nin M\u0130RAS sistemi. M\u0130RAS D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Xidm\u0259ti daxilind\u0259 yarad\u0131lan m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f informasiya sistemidir.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/dtx-nin-miras-sistemi\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/jam-news.net\/az\/dtx-nin-miras-sistemi\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/dtx-nin-miras-sistemi\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/12\/website-format-2025-12-07T000757.376.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/12\/website-format-2025-12-07T000757.376.png\",\"width\":3840,\"height\":2160,\"caption\":\"DTX-nin M\u0130RAS sistemi\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/dtx-nin-miras-sistemi\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"DTX-nin M\u0130RAS sistemi: n\u0259dir, h\u00fcquqi, texnoloji v\u0259 insan haqlar\u0131 perspektivind\u0259n nec\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#website\",\"url\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/\",\"name\":\"Azerbaijani Jamnews\",\"description\":\"Caucasus News, Politics and Society\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#organization\",\"name\":\"JAMnews\",\"url\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2020\/05\/JAM_w.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2020\/05\/JAM_w.jpg\",\"width\":960,\"height\":960,\"caption\":\"JAMnews\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/JAMnewsInEnglish\/\",\"https:\/\/x.com\/JAMnewsCaucasus\",\"https:\/\/www.instagram.com\/jam_news\/\",\"https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCXQbUCme2pykuZYXWHx4VPg\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/person\/eb45af4c98a871b32118a93d3d66e159\",\"name\":\"elmisham\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/37fa0366c180c74da87d58de88ffdc3f?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/37fa0366c180c74da87d58de88ffdc3f?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"elmisham\"},\"url\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/author\/elmisham\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"DTX-nin M\u0130RAS sistemi - JAMnews","description":"DTX-nin M\u0130RAS sistemi. M\u0130RAS D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Xidm\u0259ti daxilind\u0259 yarad\u0131lan m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f informasiya sistemidir.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jam-news.net\/az\/dtx-nin-miras-sistemi\/","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"DTX-nin M\u0130RAS sistemi: n\u0259dir, h\u00fcquqi, texnoloji v\u0259 insan haqlar\u0131 perspektivind\u0259n nec\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr?","og_description":"DTX-nin M\u0130RAS sistemi. M\u0130RAS D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Xidm\u0259ti daxilind\u0259 yarad\u0131lan m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f informasiya sistemidir.","og_url":"https:\/\/jam-news.net\/az\/dtx-nin-miras-sistemi\/","og_site_name":"Azerbaijani Jamnews","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/JAMnewsInEnglish\/","article_published_time":"2025-12-06T23:13:38+00:00","article_modified_time":"2025-12-08T15:00:55+00:00","og_image":[{"width":3840,"height":2160,"url":"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/12\/website-format-2025-12-07T000757.376.png","type":"image\/png"}],"author":"elmisham","twitter_card":"summary_large_image","twitter_title":"DTX-nin M\u0130RAS sistemi: n\u0259dir, h\u00fcquqi, texnoloji v\u0259 insan haqlar\u0131 perspektivind\u0259n nec\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr?","twitter_creator":"@JAMnewsCaucasus","twitter_site":"@JAMnewsCaucasus","twitter_misc":{"Written by":"elmisham","Est. reading time":"9 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/dtx-nin-miras-sistemi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/dtx-nin-miras-sistemi\/"},"author":{"name":"elmisham","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/person\/eb45af4c98a871b32118a93d3d66e159"},"headline":"DTX-nin M\u0130RAS sistemi: n\u0259dir, h\u00fcquqi, texnoloji v\u0259 insan haqlar\u0131 perspektivind\u0259n nec\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr?","datePublished":"2025-12-06T23:13:38+00:00","dateModified":"2025-12-08T15:00:55+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/dtx-nin-miras-sistemi\/"},"wordCount":3121,"publisher":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/dtx-nin-miras-sistemi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/12\/website-format-2025-12-07T000757.376.png","keywords":["DTX","dtx miras","miras"],"articleSection":["Uncategorized"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/dtx-nin-miras-sistemi\/","url":"https:\/\/jam-news.net\/az\/dtx-nin-miras-sistemi\/","name":"DTX-nin M\u0130RAS sistemi - JAMnews","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/dtx-nin-miras-sistemi\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/dtx-nin-miras-sistemi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/12\/website-format-2025-12-07T000757.376.png","datePublished":"2025-12-06T23:13:38+00:00","dateModified":"2025-12-08T15:00:55+00:00","description":"DTX-nin M\u0130RAS sistemi. M\u0130RAS D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Xidm\u0259ti daxilind\u0259 yarad\u0131lan m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f informasiya sistemidir.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/dtx-nin-miras-sistemi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jam-news.net\/az\/dtx-nin-miras-sistemi\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/dtx-nin-miras-sistemi\/#primaryimage","url":"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/12\/website-format-2025-12-07T000757.376.png","contentUrl":"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/12\/website-format-2025-12-07T000757.376.png","width":3840,"height":2160,"caption":"DTX-nin M\u0130RAS sistemi"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/dtx-nin-miras-sistemi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/jam-news.net\/az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"DTX-nin M\u0130RAS sistemi: n\u0259dir, h\u00fcquqi, texnoloji v\u0259 insan haqlar\u0131 perspektivind\u0259n nec\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#website","url":"https:\/\/jam-news.net\/az\/","name":"Azerbaijani Jamnews","description":"Caucasus News, Politics and Society","publisher":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jam-news.net\/az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#organization","name":"JAMnews","url":"https:\/\/jam-news.net\/az\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2020\/05\/JAM_w.jpg","contentUrl":"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2020\/05\/JAM_w.jpg","width":960,"height":960,"caption":"JAMnews"},"image":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/JAMnewsInEnglish\/","https:\/\/x.com\/JAMnewsCaucasus","https:\/\/www.instagram.com\/jam_news\/","https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCXQbUCme2pykuZYXWHx4VPg"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/person\/eb45af4c98a871b32118a93d3d66e159","name":"elmisham","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/37fa0366c180c74da87d58de88ffdc3f?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/37fa0366c180c74da87d58de88ffdc3f?s=96&d=mm&r=g","caption":"elmisham"},"url":"https:\/\/jam-news.net\/az\/author\/elmisham\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/102229","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/60"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=102229"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/102229\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":102282,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/102229\/revisions\/102282"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/102251"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=102229"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=102229"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=102229"},{"taxonomy":"formation","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/formation?post=102229"},{"taxonomy":"post-author","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/post-author?post=102229"},{"taxonomy":"topic","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/topic?post=102229"},{"taxonomy":"tooltip","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tooltip?post=102229"},{"taxonomy":"city","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/city?post=102229"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}