{"id":101701,"date":"2025-11-10T03:49:43","date_gmt":"2025-11-09T23:49:43","guid":{"rendered":"https:\/\/jam-news.net\/az\/?p=101701"},"modified":"2025-11-12T04:41:51","modified_gmt":"2025-11-12T00:41:51","slug":"azerbaycanin-reqemsal-merkez-olmaq-isteyi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanin-reqemsal-merkez-olmaq-isteyi\/","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z ambisiyalar\u0131: infrastruktur, internet azadl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 regional m\u00fcqayis\u0259"},"content":{"rendered":"\n<p style=\"font-size:11px\"><strong><em>Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z olmaq ist\u0259yi<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>17-28 noyabrda Beyn\u0259lxalq Telekommunikasiya \u0130ttifaq\u0131n\u0131n (ITU) \u0259sas t\u0259dbirl\u0259rind\u0259n biri &#8211; D\u00fcnya Telekommunikasiya \u0130nki\u015faf\u0131 <a href=\"https:\/\/report.az\/ikt\/azerbaycanda-umumdunya-telekommunikasiyanin-inkisafi-konfransi-kecirilecek-08-11-2025\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Konfrans\u0131n\u0131n<\/a> (WTDC-2025) Bak\u0131da ke\u00e7irilm\u0259si <a href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/category\/cografiya\/az%c9%99rbaycan\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Az\u0259rbaycan\u0131n<\/a> C\u0259nubi Qafqazda v\u0259 daha geni\u015f regionda \u00f6z\u00fcn\u00fc r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z kimi g\u00f6st\u0259rm\u0259k iddias\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu, postsovetd\u0259ki ilk bel\u0259 konfrans olacaq. R\u0259q\u0259msal \u0130nki\u015faf v\u0259 N\u0259qliyyat Nazirliyi WTDC-2025-i \u00f6lk\u0259nin \u0130KT sah\u0259sind\u0259 nailiyy\u0259tl\u0259rini n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259k v\u0259 qlobal r\u0259q\u0259msal transformasiyada rolunu g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn imkan hesab edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu m\u0259qal\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z iddias\u0131 \u00fc\u00e7 rakursdan t\u0259hlil olunur:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>texnoloji infrastrukturun m\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259ti;<\/li>\n\n\n\n<li>\u00f6lk\u0259daxili internet azadl\u0131\u011f\u0131;<\/li>\n\n\n\n<li>qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 &#8211; x\u00fcsus\u0259n <a href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/category\/cografiya\/gurcustan\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">G\u00fcrc\u00fcstan<\/a> v\u0259 Qazax\u0131stanla m\u00fcqayis\u0259.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><em>&#8220;JAMnews&#8221;un bu material\u0131nda istifad\u0259 olunan terminl\u0259r v\u0259 toponiml\u0259r, fikir v\u0259 ideyalar yaln\u0131z konkret yaz\u0131 m\u00fc\u0259llifinin \u015f\u0259xsi m\u00f6vqeyini v\u0259 ya konkret icman\u0131n m\u00f6vqeyini \u0259ks etdirir v\u0259 he\u00e7 d\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 &#8220;JAMnews&#8221; v\u0259 onun ayr\u0131-ayr\u0131 \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131n m\u00f6vqeyi v\u0259 fikri il\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fcr.<\/em><\/p>\n\n\n<article class=\"single-card uk-flex uk-flex-between m-b-sm-40\">\n\n  <div class=\"uk-grid wi-full-width\">\n\n    <div class=\"uk-width-2-3 p-t-sm-10\">\n      <a href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/delta-telekoma-qarsi-hucum\/\" target=\"_blank\">\n\n\n\n\n\n        <h2 class=\"m-b-sm-23 wi-merriweather-light\">\n\t&quot;Delta Telekom&quot;a h\u00fccum Rusiyadan ola bil\u0259rmi? &#8211; ekspert istisna etmir\n<\/h2>\n\n        <p class=\"paragraph-color-2 m-b-sm-10 m-b-xs-7\">\n  Ekspert deyir ki, Rusiya d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 kiberh\u00fccum al\u0259tl\u0259rind\u0259n tez-tez istifad\u0259 edir.\n<\/p>\n      <\/a>\n    <\/div>\n    <div class=\"uk-width-1-3\">\n      <figure class=\"wi-full-height choose-post__img wi-merriweather-light\">\n  <a class=\"\" href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/delta-telekoma-qarsi-hucum\/\">\n    <img decoding=\"async\" class=\"wi-full-height wi-ratio-img\" src=\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/08\/jamnews-website-16.png\" alt=\"Delta Telekoma qar\u015f\u0131 h\u00fccum\" uk-img \/>\n  <\/a>\n<\/figure>\n    <\/div>\n  <\/div>\n<\/article>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Texnoloji infrastruktur v\u0259 r\u0259q\u0259msal potensial<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-style-full-width-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/11\/website-format-90-1024x576.png\" alt=\"Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z olmaq ist\u0259yi\" class=\"wp-image-101704\" srcset=\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/11\/website-format-90-1024x576.png 1024w, https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/11\/website-format-90-300x169.png 300w, https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/11\/website-format-90-768x432.png 768w, https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/11\/website-format-90-1536x864.png 1536w, https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/11\/website-format-90-2048x1152.png 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan son ill\u0259rd\u0259 informasiya-kommunikasiya texnologiyalar\u0131na ciddi investisiyalar y\u00f6n\u0259ldib. 2021-ci il m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259 \u0259halinin t\u0259xmin\u0259n 86%-i internet <a href=\"https:\/\/datahub.itu.int\/data\/?e=AZE&amp;id=2\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">istifad\u0259\u00e7isidir<\/a>. Sabit geni\u015fzolaql\u0131 internet h\u0259r 100 n\u0259f\u0259r\u0259 t\u0259xmin\u0259n 20, mobil geni\u015fzolaql\u0131 is\u0259 70-d\u0259n \u00e7ox abun\u0259 il\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Onlayn Az\u0259rbaycan&#8221; layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 2023-\u00fcn sonuna q\u0259d\u0259r \u0259lav\u0259 y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 ail\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u00fcr\u0259tli internet\u0259 qo\u015fulub, geni\u015fzolaql\u0131 internet\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 olan ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n\u0131n say\u0131 1,7 milyona \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b. Bu, ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n\u0131n t\u0259xmin\u0259n 58%-i dem\u0259kdir v\u0259 planlara g\u00f6r\u0259 yax\u0131n d\u00f6vrd\u0259 60%-d\u0259n yuxar\u0131 qald\u0131r\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. M\u0259qs\u0259d h\u0259r bir ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sini minimum 25 Mbit\/s s\u00fcr\u0259tli internetl\u0259 t\u0259min etm\u0259kdir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nfrastrukturun keyfiyy\u0259ti d\u0259 t\u0259dric\u0259n art\u0131r: 2022-2023-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 orta sabit internet s\u00fcr\u0259ti t\u0259xmin\u0259n 21 Mbit\/s-d\u0259n 30 Mbit\/s-\u0259, mobil \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 is\u0259 32 Mbit\/s-d\u0259n 40 Mbit\/s-\u0259 y\u00fcks\u0259lib. Yen\u0259 d\u0259 bu r\u0259q\u0259ml\u0259r bir \u00e7ox inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n geri qal\u0131r, x\u00fcsus\u0259n \u015f\u0259h\u0259r-k\u0259nd f\u0259rqi hiss olunand\u0131r. 2G v\u0259 3G \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259ri faktiki b\u00fct\u00fcn \u0259halini \u0259hat\u0259 ets\u0259 d\u0259, 4G\/LTE \u0259halinin yar\u0131s\u0131na yax\u0131n hiss\u0259sin\u0259 \u00e7at\u0131r. Apar\u0131c\u0131 operatorlar\u0131n a\u00e7\u0131qlamalar\u0131na baxmayaraq, regionlarda stabil v\u0259 s\u00fcr\u0259tli mobil internetl\u0259 ba\u011fl\u0131 \u015fikay\u0259tl\u0259r d\u0259 m\u00f6vcuddur.<\/p>\n\n\n\n<p>5G h\u0259l\u0259lik pilot m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259dir: Bak\u0131da bir ne\u00e7\u0259 m\u0259hdud zonada s\u0131naqlar apar\u0131l\u0131r, amma geni\u015fmiqyasl\u0131 t\u0259tbiq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259m \u0259lav\u0259 investisiya, h\u0259m d\u0259 bazar\u0131n haz\u0131r olmas\u0131 laz\u0131md\u0131r. Ekspertl\u0259r 5G-nin geni\u015f yay\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259m elmi-texniki potensial\u0131n, h\u0259m d\u0259 \u0259halinin al\u0131c\u0131l\u0131q qabiliyy\u0259tinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sini vacib say\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f6vl\u0259t strategiyas\u0131 bu prosesd\u0259 m\u0259rk\u0259zi rol oynay\u0131r. &#8220;Az\u0259rbaycan R\u0259q\u0259msal Hub&#8221; konsepsiyas\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259 transmilli \u0130T layih\u0259l\u0259rin\u0259 qo\u015fulub. 2018-ci ild\u0259n h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n &#8220;R\u0259q\u0259msal \u0130p\u0259k Yolu&#8221; (Digital Silk Way) t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc Az\u0259rbaycan\u0131 Avropa il\u0259 Asiya aras\u0131nda r\u0259q\u0259msal telekommunikasiya d\u0259hlizin\u0259 \u00e7evirm\u0259yi h\u0259d\u0259fl\u0259yir. Layih\u0259 X\u0259z\u0259rin dibi il\u0259 Az\u0259rbaycandan Qazax\u0131stan v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistana iki y\u00fcks\u0259k tutumlu fiber-optik magistral x\u0259ttin \u00e7\u0259kilm\u0259sini <a href=\"https:\/\/jamestown.org\/program\/azerbaijans-latest-steps-toward-becoming-a-regional-digital-hub\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur<\/a>. Bu x\u0259tl\u0259r Frankfurtla Mumbaini, y\u0259ni Avropan\u0131 C\u0259nubi Asiya il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k alternativ mar\u015frut yaratmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Transx\u0259z\u0259r Fiber-Optik&#8221; adl\u0131 layih\u0259 1,8 milyarddan \u00e7ox \u0259halisi olan geni\u015f regiona y\u00fcks\u0259k s\u00fcr\u0259tli internet \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 verm\u0259k iddias\u0131ndad\u0131r. 2026-c\u0131 il\u0259 q\u0259d\u0259r yekunla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131lan layih\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fd\u0259n &#8220;AzerTelecom&#8221;, qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fd\u0259n is\u0259 Qazax\u0131stan\u0131n &#8220;Kazakhtelecom&#8221; v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan operatorlar\u0131 i\u015ftirak edir. M\u0259qs\u0259d h\u0259m d\u0259 Rusiyadan ke\u00e7\u0259n \u0259n\u0259n\u0259vi mar\u015frutlara alternativ yaratmaqla Az\u0259rbaycana beyn\u0259lxalq data tranzitind\u0259 strateji rol qazand\u0131rmaqd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n NEQSOL Holding \u015firk\u0259ti G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n \u0259sas internet magistral operatoru &#8220;Caucasus Online&#8221;\u0131n n\u0259zar\u0259t paketini alaraq Qara d\u0259niz dibind\u0259n ke\u00e7\u0259n fiber-optik kabel \u00fcz\u0259rind\u0259 t\u0259sir imkanlar\u0131 \u0259ld\u0259 edib. Bu, Az\u0259rbaycan-G\u00fcrc\u00fcstan-Avropa ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndir\u0259r\u0259k mar\u015frutlar\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yarad\u0131r. Regionda h\u0259l\u0259 d\u0259 g\u00fccl\u00fc internet m\u00fcbadil\u0259 m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin (IXP) \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 trafikin k\u0259nar \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259n y\u00f6nl\u0259ndirilm\u0259si s\u0259b\u0259bind\u0259n l\u0259ngim\u0259l\u0259r olsa da, yeni magistrallar bu bo\u015flu\u011fu qism\u0259n doldurma\u011fa hesablan\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nfrastrukturun ba\u015fqa vacib elementi data m\u0259rk\u0259zl\u0259ridir. Az\u0259rbaycan regionda ilk Tier III sertifikatl\u0131 m\u0259lumat m\u0259rk\u0259zin\u0259 <a href=\"https:\/\/www.eib.org\/en\/press\/all\/2024-527-azerbaijan-to-digitise-public-administration-with-eur43-million-loan-from-eib-global\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">malikdir<\/a>. D\u00f6vl\u0259t \u015firk\u0259ti &#8220;AzInTelecom&#8221; Bak\u0131da v\u0259 Yevlaxda &#8220;Uptime Institute&#8221; t\u0259r\u0259find\u0259n TIER III sertifikatl\u0131 iki m\u0259rk\u0259z idar\u0259 edir v\u0259 d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131na, \u00f6z\u0259l sektora bulud xidm\u0259tl\u0259ri g\u00f6st\u0259rir. Avropa \u0130nvestisiya Bank\u0131n\u0131n maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi il\u0259 Ab\u015feron v\u0259 Hac\u0131qabulda daha iki m\u00fcasir data m\u0259rk\u0259zinin tikintisin\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131b; onlar\u0131n &#8220;ya\u015f\u0131l texnologiyalar&#8221; \u0259sas\u0131nda qurulmas\u0131 v\u0259 2027-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259si planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Bu, h\u0259m e-h\u00f6kum\u0259t, h\u0259m d\u0259 yerli m\u0259lumatlar\u0131n \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 saxlanmas\u0131 v\u0259 kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik bax\u0131m\u0131ndan \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir.<\/p>\n\n\n<article class=\"single-card uk-flex uk-flex-between m-b-sm-40\">\n\n  <div class=\"uk-grid wi-full-width\">\n\n    <div class=\"uk-width-2-3 p-t-sm-10\">\n      <a href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanda-universitetler-avtonom-deyiller-distant-tehsile-qadaga-var\/\" target=\"_blank\">\n\n\n\n\n\n        <h2 class=\"m-b-sm-23 wi-merriweather-light\">\n\tAz\u0259rbaycanda universitetl\u0259r: &quot;Avtonom deyill\u0259r, distant t\u0259hsil\u0259 qada\u011fa var&quot;\n<\/h2>\n\n        <p class=\"paragraph-color-2 m-b-sm-10 m-b-xs-7\">\n  \n\nEkspert deyir ki, Az\u0259rbaycanda universitetl\u0259rin avtonomiyas\u0131n\u0131n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, t\u0259l\u0259b\u0259 q\u0259bulu v\u0259 distant t\u0259hsilin \u0259ng\u0259ll\u0259nm\u0259si ali t\u0259hsil sisteminin inki\u015faf\u0131na mane olur.\n<\/p>\n      <\/a>\n    <\/div>\n    <div class=\"uk-width-1-3\">\n      <figure class=\"wi-full-height choose-post__img wi-merriweather-light\">\n  <a class=\"\" href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanda-universitetler-avtonom-deyiller-distant-tehsile-qadaga-var\/\">\n    <img decoding=\"async\" class=\"wi-full-height wi-ratio-img\" src=\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/05\/universities.jpg\" alt=\"Az\u0259rbaycanda universitetl\u0259rin azadl\u0131\u011f\u0131\" uk-img \/>\n  <\/a>\n<\/figure>\n    <\/div>\n  <\/div>\n<\/article>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Daxili internet azadl\u0131\u011f\u0131: senzura v\u0259 h\u00fcquqi m\u00fchit<\/h2>\n\n\n\n<p>R\u0259q\u0259msal hub iddias\u0131n\u0131n ikinci s\u00fctunu daxili m\u00fchit &#8211; internet v\u0259 ifad\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Beyn\u0259lxalq hesabatlar burada Az\u0259rbaycan\u0131n durumunu xeyli t\u0259nqidi qiym\u0259tl\u0259ndirir. &#8220;Freedom House&#8221;un &#8220;Freedom on the Net 2023&#8221; indeksind\u0259 Az\u0259rbaycan 100 baldan c\u0259mi 34 bal toplayaraq &#8220;qeyri-azad&#8221; kateqoriyas\u0131na <a href=\"https:\/\/freedomhouse.org\/country\/azerbaijan\/freedom-net\/2023\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">aid edilib<\/a>. Hesabatda qeyd olunur ki, h\u00f6kum\u0259t internet infrastrukturuna n\u0259zar\u0259ti siyasi al\u0259t kimi istifad\u0259 edir, kritik m\u0259qamlar zaman\u0131 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r\u0259 giri\u015f m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 onlayn t\u0259nqid\u00e7il\u0259r m\u00fcxt\u0259lif vasit\u0259l\u0259rl\u0259 susdurulur.<\/p>\n\n\n\n<p>2020-ci ild\u0259 Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si, 2022-ci ild\u0259 s\u0259rh\u0259d g\u0259rginliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 &#8220;Facebook&#8221;, &#8220;YouTube&#8221;, &#8220;WhatsApp&#8221;, &#8220;Instagram&#8221;, &#8220;Twitter&#8221;, &#8220;TikTok&#8221; kimi platformalara giri\u015f\u0259 ciddi m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r t\u0259tbiq olunmu\u015f, &#8220;TikTok&#8221; is\u0259 bir m\u00fcdd\u0259t tam bloklanm\u0131\u015fd\u0131. R\u0259smi izah dezinformasiya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 olsa da, n\u0259tic\u0259d\u0259 c\u0259miyy\u0259t m\u0259lumat m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015fda probleml\u0259 \u00fczl\u0259\u015fib. Bir s\u0131ra m\u00fcst\u0259qil x\u0259b\u0259r saytlar\u0131 v\u0259 h\u00f6kum\u0259t\u0259 t\u0259nqidi yana\u015fan onlayn platformalar da uzun m\u00fcdd\u0259tdir bloklu v\u0259ziyy\u0259td\u0259 qalmaqdad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>2022-ci ild\u0259 q\u0259bul edil\u0259n yeni &#8220;Media haqq\u0131nda&#8221; qanun internet medias\u0131na \u0259lav\u0259 n\u0259zar\u0259t mexanizml\u0259ri g\u0259tirib. Qanuna \u0259sas\u0259n yarad\u0131lan D\u00f6vl\u0259t Media Reyestrin\u0259 daxil olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn onlayn media subyektl\u0259ri v\u0259 jurnalistl\u0259r qeydiyyatdan ke\u00e7m\u0259lidirl\u0259r. Bir \u00e7ox media qurumu reyestrd\u0259n ke\u00e7s\u0259 d\u0259, b\u0259zi m\u00fcst\u0259qil saytlar\u0131n m\u00fcraci\u0259tl\u0259ri r\u0259dd edilib. Jurnalist t\u0259\u015fkilatlar\u0131 bu mexanizmin media \u00fcz\u0259rind\u0259 n\u0259zar\u0259ti art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcsenzuran\u0131 g\u00fccl\u0259ndirdiyini bildirirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Televiziya v\u0259 \u00e7ap medias\u0131n\u0131n \u00e7oxu d\u00f6vl\u0259t v\u0259 ya h\u00f6kum\u0259ty\u00f6nl\u00fc strukturlar\u0131n n\u0259zar\u0259tind\u0259 oldu\u011fundan, internet c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn alternativ informasiya m\u0259kan\u0131 rolunu oynay\u0131r. Lakin burada da bloklamalar, s\u00fcr\u0259tin s\u00fcni azald\u0131lmas\u0131, istifad\u0259\u00e7il\u0259rin izl\u0259nm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 iddialar bu m\u0259kana tam etibar imkan\u0131n\u0131 z\u0259ifl\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcsb\u0259t t\u0259r\u0259fi odur ki, son ill\u0259rd\u0259 tam miqyasl\u0131, \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 internet k\u0259sintil\u0259ri m\u00fc\u015fahid\u0259 olunmur. \u015e\u0259b\u0259k\u0259 texniki bax\u0131mdan daha dayan\u0131ql\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Amma r\u0259q\u0259msal h\u00fcquqlar\u0131n qorunmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 h\u00fcquqi-siyasi islahatlar apar\u0131lmad\u0131qca, internet azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n real v\u0259ziyy\u0259ti Az\u0259rbaycana r\u0259q\u0259msal hub kimi baxan xarici t\u0259r\u0259fda\u015flar \u00fc\u00e7\u00fcn sual alt\u0131ndad\u0131r. \u0130nfrastruktur n\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fcasir olsa da, informasiya ax\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lan m\u00fchitd\u0259 b\u00f6y\u00fck texnoloji \u015firk\u0259tl\u0259ri, innovasiya ekosistemini v\u0259 s\u0259rb\u0259st ideya d\u00f6vriyy\u0259sini c\u0259lb etm\u0259k \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fir.<\/p>\n\n\n<article class=\"single-card uk-flex uk-flex-between m-b-sm-40\">\n\n  <div class=\"uk-grid wi-full-width\">\n\n    <div class=\"uk-width-2-3 p-t-sm-10\">\n      <a href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/4-ayda-azerbaycanlilarin-bank-kartlarindan-6-milyon-ogurlanib-ekspert-deyir-ki-qaydalar-deyisdirilmelidir\/\" target=\"_blank\">\n\n\n\n\n\n        <h2 class=\"m-b-sm-23 wi-merriweather-light\">\n\t4 ayda az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n bank kartlar\u0131ndan 6 milyon o\u011furlan\u0131b &#8211; ekspert deyir ki, qaydalar d\u0259yi\u015fdirilm\u0259lidir\n<\/h2>\n\n        <p class=\"paragraph-color-2 m-b-sm-10 m-b-xs-7\">\n  Az\u0259rbaycanda qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131na bilm\u0259y\u0259n kiberd\u0259l\u0259duzluq &#8211; D\u0130N deyir m\u0259suliyy\u0259t v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131nd\u0131r, ekspert deyir qanunvericilik d\u0259yi\u015fm\u0259lidir\n<\/p>\n      <\/a>\n    <\/div>\n    <div class=\"uk-width-1-3\">\n      <figure class=\"wi-full-height choose-post__img wi-merriweather-light\">\n  <a class=\"\" href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/4-ayda-azerbaycanlilarin-bank-kartlarindan-6-milyon-ogurlanib-ekspert-deyir-ki-qaydalar-deyisdirilmelidir\/\">\n    <img decoding=\"async\" class=\"wi-full-height wi-ratio-img\" src=\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/05\/Untitled-design-14.png\" alt=\"Az\u0259rbaycanda qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131na bilm\u0259y\u0259n kiberd\u0259l\u0259duzluq\" uk-img \/>\n  <\/a>\n<\/figure>\n    <\/div>\n  <\/div>\n<\/article>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Regional m\u00fcqayis\u0259: G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 Qazax\u0131stan fonunda Az\u0259rbaycan<\/h2>\n\n\n\n<p>Regionda r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z ambisiyas\u0131 olan yegan\u0259 \u00f6lk\u0259 Az\u0259rbaycan deyil. G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 Qazax\u0131stan da \u00f6zl\u0259rini regional r\u0259q\u0259msal qov\u015faq kimi t\u0259qdim edir v\u0259 bu \u00fc\u00e7 \u00f6lk\u0259nin t\u0259cr\u00fcb\u0259si bir-birini tamamlayan, h\u0259m d\u0259 r\u0259qab\u0259t yaradan m\u0259nz\u0259r\u0259 formala\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcrc\u00fcstan C\u0259nubi Qafqazda daha liberal r\u0259q\u0259msal m\u00fchit\u0259 malikdir. &#8220;Freedom House&#8221;un internet azadl\u0131\u011f\u0131 indeksind\u0259 &#8220;azad&#8221; statusunu qoruyur v\u0259 70-d\u0259n yuxar\u0131 bal toplay\u0131r. \u00d6lk\u0259d\u0259 internet\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131r, m\u00fcxalif media v\u0259 onlayn platformalar sistemli bloklanm\u0131r. Telekom bazar\u0131 \u0259sas\u0259n \u00f6z\u0259l oyun\u00e7ular\u0131n \u0259lind\u0259dir, r\u0259qab\u0259t daha y\u00fcks\u0259kdir. 2020-2025 Milli Geni\u015fzolaql\u0131 Strategiya, D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n d\u0259st\u0259yi il\u0259 &#8220;Log-in Georgia&#8221; layih\u0259si ucqar k\u0259ndl\u0259rin fiber-optik internetl\u0259 t\u0259minat\u0131n\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259yib. G\u00fcrc\u00fcstan, h\u0259m\u00e7inin Qara d\u0259niz sualt\u0131 kabeli kimi layih\u0259l\u0259rl\u0259 Avropaya birba\u015fa r\u0259q\u0259msal \u00e7\u0131x\u0131\u015f \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Qazax\u0131stan is\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck iqtisadiyyat\u0131 kimi daha iri infrastruktur yat\u0131r\u0131mlar\u0131 il\u0259 f\u0259rql\u0259nir. &#8220;R\u0259q\u0259msal Qazax\u0131stan&#8221; proqram\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 geni\u015fzolaql\u0131 \u015f\u0259b\u0259k\u0259, e-h\u00f6kum\u0259t v\u0259 5G layih\u0259l\u0259rin\u0259 b\u00f6y\u00fck v\u0259sait ayr\u0131l\u0131b. Q\u0259rb-\u015e\u0259rq fiber magistral\u0131 v\u0259 yeni data m\u0259rk\u0259zl\u0259ri layih\u0259si Qazax\u0131stan\u0131 regionda \u0259sas data tranzit m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evirm\u0259yi h\u0259d\u0259fl\u0259yir. Eyni zamanda \u00f6lk\u0259 r\u0259q\u0259msal \u0130p\u0259k Yolunun M\u0259rk\u0259zi Asiya qov\u015fa\u011f\u0131 olmaq ist\u0259yir v\u0259 bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 Az\u0259rbaycanla Transx\u0259z\u0259r kabel layih\u0259sind\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bununla bel\u0259, Qazax\u0131stan\u0131n internet azadl\u0131\u011f\u0131 reytinqi d\u0259 a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r, 2022-ci ild\u0259 etirazlar fonunda b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 internetin k\u0259silm\u0259si v\u0259 yeni s\u0259rt t\u0259nziml\u0259m\u0259l\u0259r beyn\u0259lxalq \u015firk\u0259tl\u0259rd\u0259 risk faktorunu g\u00fccl\u0259ndirir.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan is\u0259 bu iki model aras\u0131nda yerl\u0259\u015fir:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>G\u00fcrc\u00fcstan kimi co\u011frafi olaraq Avropa-Asiya k\u0259si\u015fm\u0259sind\u0259dir, amma onun q\u0259d\u0259r a\u00e7\u0131q media v\u0259 internet m\u00fchiti yoxdur;<\/li>\n\n\n\n<li>Qazax\u0131stan kimi iri infrastruktur layih\u0259l\u0259rin\u0259 imza at\u0131r, amma iqtisadi miqyas\u0131 daha ki\u00e7ikdir.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Transx\u0259z\u0259r R\u0259q\u0259msal D\u0259hliz t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 &#8220;R\u0259q\u0259msal \u0130p\u0259k Yolu&#8221; layih\u0259si u\u011furla ba\u015fa \u00e7atsa, Avropa il\u0259 Asiya aras\u0131nda data trafikinin \u0259h\u0259miyy\u0259tli hiss\u0259si Az\u0259rbaycandan ke\u00e7\u0259 bil\u0259r. Bu, h\u0259m tranzit g\u0259lirl\u0259ri, h\u0259m d\u0259 m\u0259lumat m\u0259rk\u0259zl\u0259rin\u0259 t\u0259l\u0259bat art\u0131raraq \u00f6lk\u0259nin strateji rolunu g\u00fccl\u0259ndir\u0259 bil\u0259r. \u0130taliyadan &#8220;Sparkle&#8221; kimi operatorlarla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q memorandumu imzalanmas\u0131 da bu istiqam\u0259td\u0259 siqnald\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Daxild\u0259 is\u0259 e-h\u00f6kum\u0259t, r\u0259q\u0259msal ticar\u0259t, &#8220;mobil rezidentlik&#8221; kimi xidm\u0259tl\u0259rin inki\u015faf\u0131 r\u0259q\u0259msal ekosistemi geni\u015fl\u0259ndirir. Lakin qon\u015fu G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n a\u00e7\u0131q internet m\u00fchiti, Qazax\u0131stan\u0131n is\u0259 texniki ambisiyalar\u0131 fonunda Az\u0259rbaycan\u0131n iddialar\u0131n\u0131n tam realla\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn balans\u0131 daha d\u0259qiq tutmas\u0131 laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n\n\n<article class=\"single-card uk-flex uk-flex-between m-b-sm-40\">\n\n  <div class=\"uk-grid wi-full-width\">\n\n    <div class=\"uk-width-2-3 p-t-sm-10\">\n      <a href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/milli-meclis-sosial-media-reklamini-qanunla-tenzimledi-ekspert-deyir-ki-bu-tesebbuskalari-ruhdan-salacaq\/\" target=\"_blank\">\n\n\n\n\n\n        <h2 class=\"m-b-sm-23 wi-merriweather-light\">\n\tMilli M\u0259clis sosial media reklam\u0131n\u0131 qanunla t\u0259nziml\u0259di &#8211; ekspert deyir ki, &quot;bu, t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskarlar\u0131 ruhdan salacaq&quot;\n<\/h2>\n\n        <p class=\"paragraph-color-2 m-b-sm-10 m-b-xs-7\">\n  Sosial mediada reklam f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan bloqerl\u0259r v\u0259 influenserl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00fcquqi v\u0259 maliyy\u0259 bax\u0131m\u0131ndan t\u0259l\u0259bl\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib\n<\/p>\n      <\/a>\n    <\/div>\n    <div class=\"uk-width-1-3\">\n      <figure class=\"wi-full-height choose-post__img wi-merriweather-light\">\n  <a class=\"\" href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/milli-meclis-sosial-media-reklamini-qanunla-tenzimledi-ekspert-deyir-ki-bu-tesebbuskalari-ruhdan-salacaq\/\">\n    <img decoding=\"async\" class=\"wi-full-height wi-ratio-img\" src=\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/05\/QF-Blog-12-Influencer-Marketing-Statistics-You-Need-To-Know_1920x1080.jpg\" alt=\"Bloqerl\u0259rin reklam f\u0259aliyy\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn qaydalar\" uk-img \/>\n  <\/a>\n<\/figure>\n    <\/div>\n  <\/div>\n<\/article>\n\n\n\n<p style=\"font-size:3px\"><strong><em>Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z olmaq ist\u0259yi<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan C\u0259nubi Qafqazda v\u0259 daha geni\u015f regionda \u00f6z\u00fcn\u00fcn r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z kimi g\u00f6st\u0259rm\u0259k iddias\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirir.<\/p>\n","protected":false},"author":60,"featured_media":101704,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[17,4043,50,49],"tags":[18,101,96,152,153,57,157],"formation":[],"post-author":[2888],"topic":[4952],"tooltip":[],"city":[6041],"class_list":["post-101701","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-azrbaycan","category-explainer","category-xbrlr","category-srh","tag-azrbaycan","tag-qafqaz","tag-qafqaz-iqtisadiyyati","tag-qafqaz-xbrlri","tag-qafqazda-hyat","tag-qafqazda-siyast","tag-xbrlr","post-author-jamnews","topic-azrbaycan","city-baki"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v24.1 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z olmaq ist\u0259yi - JAMnews<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z olmaq ist\u0259yi. \u00d6lk\u0259 C\u0259nubi Qafqaz v\u0259 geni\u015f regionda \u00f6z\u00fcn\u00fcn r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z kimi g\u00f6st\u0259rm\u0259k iddias\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirir.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanin-reqemsal-merkez-olmaq-isteyi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z ambisiyalar\u0131: infrastruktur, internet azadl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 regional m\u00fcqayis\u0259\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z olmaq ist\u0259yi. \u00d6lk\u0259 C\u0259nubi Qafqaz v\u0259 geni\u015f regionda \u00f6z\u00fcn\u00fcn r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z kimi g\u00f6st\u0259rm\u0259k iddias\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirir.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanin-reqemsal-merkez-olmaq-isteyi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Azerbaijani Jamnews\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/JAMnewsInEnglish\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-11-09T23:49:43+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-11-12T00:41:51+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/11\/website-format-90.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"3840\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"2160\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"elmisham\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:title\" content=\"Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z ambisiyalar\u0131: infrastruktur, internet azadl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 regional m\u00fcqayis\u0259\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@JAMnewsCaucasus\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@JAMnewsCaucasus\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"elmisham\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanin-reqemsal-merkez-olmaq-isteyi\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanin-reqemsal-merkez-olmaq-isteyi\/\"},\"author\":{\"name\":\"elmisham\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/person\/eb45af4c98a871b32118a93d3d66e159\"},\"headline\":\"Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z ambisiyalar\u0131: infrastruktur, internet azadl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 regional m\u00fcqayis\u0259\",\"datePublished\":\"2025-11-09T23:49:43+00:00\",\"dateModified\":\"2025-11-12T00:41:51+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanin-reqemsal-merkez-olmaq-isteyi\/\"},\"wordCount\":2123,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanin-reqemsal-merkez-olmaq-isteyi\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/11\/website-format-90.png\",\"keywords\":[\"Az\u0259rbaycan\",\"Qafqaz\",\"Qafqaz iqtisadiyyat\u0131\",\"Qafqaz x\u0259b\u0259rl\u0259ri\",\"Qafqazda h\u0259yat\",\"Qafqazda siyas\u0259t\",\"X\u0259b\u0259rl\u0259r\"],\"articleSection\":[\"Azerbaijan\",\"Explainer\",\"News\",\"Opinion\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanin-reqemsal-merkez-olmaq-isteyi\/\",\"url\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanin-reqemsal-merkez-olmaq-isteyi\/\",\"name\":\"Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z olmaq ist\u0259yi - JAMnews\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanin-reqemsal-merkez-olmaq-isteyi\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanin-reqemsal-merkez-olmaq-isteyi\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/11\/website-format-90.png\",\"datePublished\":\"2025-11-09T23:49:43+00:00\",\"dateModified\":\"2025-11-12T00:41:51+00:00\",\"description\":\"Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z olmaq ist\u0259yi. \u00d6lk\u0259 C\u0259nubi Qafqaz v\u0259 geni\u015f regionda \u00f6z\u00fcn\u00fcn r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z kimi g\u00f6st\u0259rm\u0259k iddias\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirir.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanin-reqemsal-merkez-olmaq-isteyi\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanin-reqemsal-merkez-olmaq-isteyi\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanin-reqemsal-merkez-olmaq-isteyi\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/11\/website-format-90.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/11\/website-format-90.png\",\"width\":3840,\"height\":2160},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanin-reqemsal-merkez-olmaq-isteyi\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z ambisiyalar\u0131: infrastruktur, internet azadl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 regional m\u00fcqayis\u0259\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#website\",\"url\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/\",\"name\":\"Azerbaijani Jamnews\",\"description\":\"Caucasus News, Politics and Society\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#organization\",\"name\":\"JAMnews\",\"url\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2020\/05\/JAM_w.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2020\/05\/JAM_w.jpg\",\"width\":960,\"height\":960,\"caption\":\"JAMnews\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/JAMnewsInEnglish\/\",\"https:\/\/x.com\/JAMnewsCaucasus\",\"https:\/\/www.instagram.com\/jam_news\/\",\"https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCXQbUCme2pykuZYXWHx4VPg\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/person\/eb45af4c98a871b32118a93d3d66e159\",\"name\":\"elmisham\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/37fa0366c180c74da87d58de88ffdc3f?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/37fa0366c180c74da87d58de88ffdc3f?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"elmisham\"},\"url\":\"https:\/\/jam-news.net\/az\/author\/elmisham\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z olmaq ist\u0259yi - JAMnews","description":"Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z olmaq ist\u0259yi. \u00d6lk\u0259 C\u0259nubi Qafqaz v\u0259 geni\u015f regionda \u00f6z\u00fcn\u00fcn r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z kimi g\u00f6st\u0259rm\u0259k iddias\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirir.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanin-reqemsal-merkez-olmaq-isteyi\/","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z ambisiyalar\u0131: infrastruktur, internet azadl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 regional m\u00fcqayis\u0259","og_description":"Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z olmaq ist\u0259yi. \u00d6lk\u0259 C\u0259nubi Qafqaz v\u0259 geni\u015f regionda \u00f6z\u00fcn\u00fcn r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z kimi g\u00f6st\u0259rm\u0259k iddias\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirir.","og_url":"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanin-reqemsal-merkez-olmaq-isteyi\/","og_site_name":"Azerbaijani Jamnews","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/JAMnewsInEnglish\/","article_published_time":"2025-11-09T23:49:43+00:00","article_modified_time":"2025-11-12T00:41:51+00:00","og_image":[{"width":3840,"height":2160,"url":"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/11\/website-format-90.png","type":"image\/png"}],"author":"elmisham","twitter_card":"summary_large_image","twitter_title":"Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z ambisiyalar\u0131: infrastruktur, internet azadl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 regional m\u00fcqayis\u0259","twitter_creator":"@JAMnewsCaucasus","twitter_site":"@JAMnewsCaucasus","twitter_misc":{"Written by":"elmisham","Est. reading time":"7 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanin-reqemsal-merkez-olmaq-isteyi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanin-reqemsal-merkez-olmaq-isteyi\/"},"author":{"name":"elmisham","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/person\/eb45af4c98a871b32118a93d3d66e159"},"headline":"Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z ambisiyalar\u0131: infrastruktur, internet azadl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 regional m\u00fcqayis\u0259","datePublished":"2025-11-09T23:49:43+00:00","dateModified":"2025-11-12T00:41:51+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanin-reqemsal-merkez-olmaq-isteyi\/"},"wordCount":2123,"publisher":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanin-reqemsal-merkez-olmaq-isteyi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/11\/website-format-90.png","keywords":["Az\u0259rbaycan","Qafqaz","Qafqaz iqtisadiyyat\u0131","Qafqaz x\u0259b\u0259rl\u0259ri","Qafqazda h\u0259yat","Qafqazda siyas\u0259t","X\u0259b\u0259rl\u0259r"],"articleSection":["Azerbaijan","Explainer","News","Opinion"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanin-reqemsal-merkez-olmaq-isteyi\/","url":"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanin-reqemsal-merkez-olmaq-isteyi\/","name":"Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z olmaq ist\u0259yi - JAMnews","isPartOf":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanin-reqemsal-merkez-olmaq-isteyi\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanin-reqemsal-merkez-olmaq-isteyi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/11\/website-format-90.png","datePublished":"2025-11-09T23:49:43+00:00","dateModified":"2025-11-12T00:41:51+00:00","description":"Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z olmaq ist\u0259yi. \u00d6lk\u0259 C\u0259nubi Qafqaz v\u0259 geni\u015f regionda \u00f6z\u00fcn\u00fcn r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z kimi g\u00f6st\u0259rm\u0259k iddias\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirir.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanin-reqemsal-merkez-olmaq-isteyi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanin-reqemsal-merkez-olmaq-isteyi\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanin-reqemsal-merkez-olmaq-isteyi\/#primaryimage","url":"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/11\/website-format-90.png","contentUrl":"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2025\/11\/website-format-90.png","width":3840,"height":2160},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/azerbaycanin-reqemsal-merkez-olmaq-isteyi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/jam-news.net\/az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259q\u0259msal m\u0259rk\u0259z ambisiyalar\u0131: infrastruktur, internet azadl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 regional m\u00fcqayis\u0259"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#website","url":"https:\/\/jam-news.net\/az\/","name":"Azerbaijani Jamnews","description":"Caucasus News, Politics and Society","publisher":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/jam-news.net\/az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#organization","name":"JAMnews","url":"https:\/\/jam-news.net\/az\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2020\/05\/JAM_w.jpg","contentUrl":"https:\/\/jam-news.net\/app\/uploads\/2020\/05\/JAM_w.jpg","width":960,"height":960,"caption":"JAMnews"},"image":{"@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/JAMnewsInEnglish\/","https:\/\/x.com\/JAMnewsCaucasus","https:\/\/www.instagram.com\/jam_news\/","https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCXQbUCme2pykuZYXWHx4VPg"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/person\/eb45af4c98a871b32118a93d3d66e159","name":"elmisham","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/jam-news.net\/az\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/37fa0366c180c74da87d58de88ffdc3f?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/37fa0366c180c74da87d58de88ffdc3f?s=96&d=mm&r=g","caption":"elmisham"},"url":"https:\/\/jam-news.net\/az\/author\/elmisham\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/101701","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/60"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=101701"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/101701\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":101729,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/101701\/revisions\/101729"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/101704"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=101701"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=101701"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=101701"},{"taxonomy":"formation","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/formation?post=101701"},{"taxonomy":"post-author","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/post-author?post=101701"},{"taxonomy":"topic","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/topic?post=101701"},{"taxonomy":"tooltip","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tooltip?post=101701"},{"taxonomy":"city","embeddable":true,"href":"https:\/\/jam-news.net\/az\/wp-json\/wp\/v2\/city?post=101701"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}