«Ընկերուհիներով եկել ենք, իմանալով, թե էստեղ ովքեր են աշխատում։ Մենք հենց այդ նպատակով ենք եկել։ Ողջունում ենք, որ մարդկանց չեն առանձնացնում, հակառակը՝ ներգրավում են աշխատանքի մեջ», - ասում են սրճարանի այցելուները" />

Աշխատանք հաշմանդամություն ունեցող մարդկանց համար։ Ֆոտոռեպորտաժ թանկ, բայց սիրված սրճարանից Հայասատանում

«Ընկերուհիներով եկել ենք, իմանալով, թե էստեղ ովքեր են աշխատում։ Մենք հենց այդ նպատակով ենք եկել։ Ողջունում ենք, որ մարդկանց չեն առանձնացնում, հակառակը՝ ներգրավում են աշխատանքի մեջ», - ասում են սրճարանի այցելուները

кафе Арегак, инвалидность, социальное предприятие, аутизм, синдром Дауна, Гюмри, прибыль

Լուսանկարը՝ JAMnews

Գյումրիի կենտրոնական հրապարակին հարող փողոցում արդեն մոտ մեկ տարի է, ինչ գործում է յուրահատուկ մի սրճարան՝ «Արեգակ» անունով։ Սրճարանին կից նաև փուռ է գործում:

Այստեղ աշխատում են հաշմանդամություն ունեցող մարդիկ՝ դաունի համախտանիշով ու աուտիզմով, լսողության ու շարժունակության խնդիրներով: Նրանք պատրաստում են հացի յուրահատուկ տեսակներ, կրուասաններ, սենդվիչներ, սուրճի տարբեր տեսակներ, իրենք էլ մատուցում են դրանք հաճախորդներին։

Լուսանկարը՝ JAMnews

Այստեղ են աշխատում նաև հաշմանդամություն ունեցող երեխաների 4 մայրիկներ։

Լուսանկարը՝ JAMnews

• Բիզնեսի նոր ձև Հայաստանում, որն օգնում է մարդկանց խնդիրները լուծել

Հոլանդացիները Հայաստանում՝ տեղացի ձեռնարկատերեր

Տարանջատել բիզնեսն իշխանությունից՝ նոր կառավարության առաջին քայլերը

Հայաստանի նախագահ Արմեն Սարգսյանը սրճարանում: Լուսանկարը՝ JAMnews

«Արեգակ» ներառական սրճարանի մասին Հայաստանում շատերը գիտեն: Այստեղ սուրճ խմելու են գալիս բազմաթիվ սովորական ու հայտնի մարդիկ, տարբեր երկրների դեսպաններ։ Ոմանք գալիս են տեսնելու, համոզվելու, որ այսպիսի սրճարան կա, ոմանք՝ օգնելու այս նախաձեռնությանը ու համեղ տեսականիից օգտվելու։

Սրճարանի աշխատողներն՝ իրենց մասին

Դաունի համախտանիշ ունեցող Միքայելը փուռ-սրճարանի հացթուխի օգնականն է։ Պարծենում է՝ «աստղայինը տարել է», բոլորը ցանկանում են իր հետ նկարվել, շուտով նաև ստորագրություն են խնդրելու։

Լուսանկարը՝ JAMnews

22 տարեկան երիտասարդի համար աշխատելը երազանք էր, որի իրականացման համար կարմիր թել էր կապել դաստակին։ Այդ երազանքը կատարվել է։ Հիմա էլ այլ երազանքի թել է կապել՝ ցանկանում է ընտանիք կազմել.

«Ընտանիք օր ունենամ, կըռնամ էրեխուս բերեմ ստեղ, աչքի լուս կուդան ընձի, կըսեն պապա ես դարձե, հետո կմեծընա հաց թխել կսորվցնեմ»։

Լուսանկարը՝ JAMnews

Իսկ բարմենի օգնական ժպտերես Հովհաննեսը մեր գնալու օրը շատ չէր ժպտում։ Դաունի համախտանիշով երիտասարդն ամեն ամիս, երբ աշխատավարձի համար ստորագրում է փաստաթուղթը, հուզվում է.

«Ամեն անգամ սիրտս կլցվի, գուլամ։ Առաջին անգամ ստորագրի պրծա, չոքա գուլայի։ Հետո ծնունդս էստեղ էրեցին, մոմեր փչի», – էլի հուզվելով պատմում է Հովհաննեսն ու գրկում ընկերոջը՝ բարմեն Ռազմիկին։

«Հաշմանդամություն ունեցող մարդիկ շատ փխրուն են։ Իրանց հետ միշտ ժպտալով բդի աշխատիս, ջղայնացած չբդի էղնիս, չնայած իրանց հետ ջղայնացած չես կռնա էղնի, որովհետև իրանք դրական էմոցիաներ կուդան», – ասում է Ռազմիկն ու ավելի ամուր գրկում Հովհաննեսին:

Լուսանկարը՝ JAMnews

«Արդեն 18 տարի հաշմանդամություն ունի իմ երեխան։ Պատկերացում ունեի, թե ուր եմ գալիս աշխատելու։ Տանը դու մենակ գործ ունես քո երեխայի հետ, իսկ այստեղ մի քանիսն են, ու նրանց հետ պիտի կարողանաս աշխատել։ Շատ բարդ է, բայց միևնույն ժամանակ շատ հաճելի է, երբ հասնում ես այն արդյունքին, ինչ հիմա ունենք», – հերթական կրուասանը պատրաստելով ասում է տիկին Անահիտը։

Լուսանկարը՝ JAMnews

Իսկ մաքրության պատասխանատու Անուշն այս ամիսների ընթացքում մի բան է նկատել.

«Կան մարդիկ, որ մտածում են, թե հաշմանդամություն ունեցողների փոխարեն ուրիշներն են աշխատում։ Գալիս տեսնում են, որ մենք ենք իսկապես աշխատում, զարմանում են»։

Լուսանկարը՝ JAMnews

Ինչպես հայտնվեց Արեգակը

Գյումրին ունի երկու «Արեգակ»։ Սկզբից, 2008թ-ին ստեղծվեց «Էմիլի Արեգակը»՝ հաշմանդամություն ունեցող անձանց աջակցության ռեսուրս-կենտրոնը։ Այն հիմնադրվել է «Հայկական Կարիտաս»-ի ու «Ավստրիական Կարիտաս»-ի օգնությամբ։

Այս ցերեկային կենտրոն է հաճախում հաշմանդամություն ունեցող 70 երեխա։ Ամենափոքրիկները երկու տարեկան են, մեծերը՝ 18: Նրանց այստեղ օգնում են զարգացնել ֆիզիկական ու մտավոր կարողությունները։ Նրանք ֆիզիոթերապևտիկ օգնություն են ստանում, խոսքային, երաժշտական, հոգեբանական և արտ-թերապիա։

Լուսանկարը՝ JAMnews

Կենտրոնի նպատակն է սաներին ավելի ինքնուրույն ու աշխատունակ դարձնել։ Այստեղ նաև հոգում են երեխաների սննդի, հիգիենայի, առաջին անհրաժեշտության դեղորայքի մասին:

Լուսանկարը՝ JAMnews

Իսկ 2016-ին արդեն «Էմիլի Արեգակը» նախաձեռնեց ու ստեղծեց «Արեգակ» փուռ֊-սրճարանը:  18-ը լրանալուց հետո կենտրոնի սաներն այլևս չէին կարող հաճախել այն։ Իսկ դա նշանակում էր, որ նրանք, մեծ հաշվով, զրկվում էին նաև տանից դուրս գալու ու որևէ տեսակ շփման հնարավորությունից.

«Փորձում էինք իհարկե ինչ որ բան անել՝ կենտրոնում 18-ը լրացած մեր սաների զբաղվածությունն ապահովել, բայց ոչ բոլորին կարող էինք ներգրավել:  Եվրոպական միությունը հայտատարել էր դրամաշնորհի մրցույթ, որը տրամադրվում էր սոցիալական ձեռներեցության ծրագրի համար։ Մտածեցինք 18 տարեկաններին ներգրավել ու հիմնեցինք «Արեգակ» փուռն ու սրճարանը։ «Էմիլի Արեգակ» կենտրոնին կից հսկայական այգի ու նաև ձեռքի աշխատանքներ կատարելու համար գործիքներ ձեռք բերեցինք ու սկսեցինք մեր գործը», – պատմում է ծրագրի ղեկավար Տիգրանուհի Հակոբյանը:

Լուսանկարը՝ JAMnews

Հայաստանում վերջին շրջանում շատ մեծ թիվ են կազմում սոցիալական ձեռնարկությունները: Դա սոցիալկան, մշակութային կամ էկոլոգիական խնդիրների լուծմամբ զբաղվող կազմակերպություններ են: Դրանք հաճախ նորարարական մեթոդներով են աշխատում և լուծում երկրի տարբեր համայնքների խնդիրները:

Լուսանկարը՝ JAMnews

Եթե սովորական ձեռնարկատերերն իրենց գործունեության հաջողությունը գնահատում են ստացվող շահույթով, ապա այս դեպքում չափանիշը՝ սոցիալական խնդրի լուծման արդյունավետությունն է: Շահույթը սոցիալական ձերնարկության համար կարևոր է, բայց այլ տեսանկյունից: Այն դիտվում է որպես կազմակերպության նպատակներն իրականացնելու հնարավորություն:

Լուսանկարը՝ JAMnews

«Փոքրիկները գալիս են մեզ մոտ իրենց դպրոցի նախաճաշը գնելու, երիտասարդները՝ սրճելու, մեծահասակները գալիս են հաց տանեն տուն: Սկզբնական շրջանում չէին համակերպվում համեմատաբար բարձր գնի հետ, բայց փորձելուց հետո հասկացան, որ բնական հումքի ու բարձր որակի համար են վճարում», – ասում է «Արեգակ» սրճարանի հանրային կապերի պատասխանատու Հասմիկ Թոփալյանը:

Լուսանկարը՝ JAMnews

Բայց սրճարանի այցելուները գալիս են այստեղ ոչ միայն ուտեստների բարձր որակի պատճառով։

«Այստեղ աշխատում են էն մարդիկ, ովքեր պետք է իրենց զգան հասարակության լիարժեք անդամ։ Ես մեծ հաճույքով եմ էստեղից գնումներ անում: Մի փոքրիկ լումա էլ մենք ներդնենք, որ այս գործը կայանա», – ասում է գյումրեցի Ստյոպա պապիկը։

«Ընկերուհիներով եկել ենք, իմանալով, թե էստեղ ովքեր են աշխատում։ Մենք հենց այդ նպատակով ենք եկել։ Ողջունում ենք, որ մարդկանց չեն առանձնացնում, հակառակը՝ ներգրավում են աշխատանքի մեջ», – խոստովանում են Անին ու Սյուզին։

Լուսանկարը՝ JAMnews

«Հայաստանում ընդհանրապես փուռ-սրճարան հազվադեպ կարելի է հանդիպել, գաղափարը շատ լավն է, ջերմ մթնոլորտ է ստեղծված», – ավելացնում է կողքի սեղանից Պերճը:

«Լուրերից եմ իմացել սրճարանի մասին: Սուրճը փորձեցի, հիմա մշտապես գալիս եմ այստեղ։ Անձնակազմը շատ ընկերական է, միշտ ժպիտով են դիմավորում: Շատ մարդիկ գիտեմ, որ հատուկ գալիս են Գյումրի՝ այս սրճարանից օգտվելու համար», – ասում է Վանաձորից հյուր եկած Իվանը:

«Հաճախ ենք ամանեղեն կոտրում»

«Եղել է իրար վրա ենք սուրճ լցրել, հաճախորդի վրա էլ ենք թափել։ Հիմա քիչ ենք ամանեղեն կոտրում, քիչ ենք թափում», – ժպտալով պատմում է ծրագրի ղեկավար Տիգրանուհի Հակոբյանը։

Լուսանկարը՝ JAMnews

Ասում է, ամիսների աշխատանքը նաև ցույց է տվել, թե որքան պատասխանատու աշխատողներ են հաշմանդամություն ունեցող մարդիկ։

Ըստ ՀՀ օրենքի հաշմանդամություն ունեցողները պետք է աշխատեն 4 ժամ, բայց շատերը ցանկանում են ավելի երկար մնալ «Արեգակում»: Այս պահին փուռ-սրճարանում աշխատում է 20 մարդ, միջին աշխատավարձը 100.000 դրամ է։

Լուսանկարը՝ JAMnews

Եկամուտը սկսել է աճել, և ծրագրի ղեկավարն է ասում, որ արդեն մտածում են սրճարանն ընդլայնելու մասին:


Կարդալ ավելին JAMnews-ում